śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ṣaṣṭitamassargaḥ ।
tatō bhūtōpasṛṣṭēva vēpamānā punaḥ punaḥ ।
dharaṇyāṃ gatasattvēva kausalyā sūtamabravīt ॥ 1 ॥
naya māṃ yatra kākutsthassītā yatra cha lakṣmaṇaḥ ।
tānvinā kṣaṇamapyatra jīvituṃ nōtsahēhyaham ॥ 2 ॥
nivartaya rathaṃ śīghraṃ daṇḍakānnaya māmapi ।
atha tānnānugachChāmi gamiṣyāmi yamakṣayam ॥ 3 ॥
bāṣpavēgōpahatayā sa vāchā sajjamānayā ।
idamāśvāsayandēvīṃ sūtaḥ prāñjalirabravīt ॥ 4 ॥
tyaja śōkaṃ cha mōhaṃ cha sambhramaṃ duḥkhajaṃ tathā ।
vyavadhūya cha santāpaṃ vanē vatsyati rāghavaḥ ॥ 5 ॥
lakṣmaṇaśchāpi rāmasya pādau paricharanvanē ।
ārādhayati dharmajñaḥ paralōkaṃ jitēndriyaḥ ॥ 6 ॥
vijanē'pi vanē sītā vāsaṃ prāpya gṛhēṣviva ।
visrambhaṃ labhatē'bhītā rāmē sannyastamānasā ॥ 7 ॥
nāsyā dainyaṃ kṛtaṃ kiñchitsusūkṣmamapi lakṣyatē ।
uchitēva pravāsānāṃ vaidēhī pratibhāti mā ॥ 8 ॥
nagarōpavanaṃ gatvā yathā smaramatē purā ।
tathaiva ramatē sītā nirjanēṣu vanēṣvapi ॥ 9 ॥
bālēva ramatē sītā'bālachandranibhānanā ।
rāmā rāmē hyadhīnātmā vijanē'pi vanē satī ॥ 10 ॥
tadgataṃ hṛdayaṃ hyasyāstadadhīnaṃ cha jīvitam ।
ayōdhyāpi bhavē'ttasyā rāmahīnā tadā vanam ॥ 11 ॥
paripṛchChati vaidēhī grāmāṃścha nagarāṇi cha ।
gatiṃ dṛṣṭvā nadīnāṃ cha pādapānvividhānapi ॥ 12 ॥
rāmaṃ hi lakṣmaṇaṃ vāpi pṛṣṭvā jānāti jānakī ।
ayōdhyā krōśamātrē tu vihāramiva saṃśritā ॥ 13 ॥
idamēva smarāmyasyāssahasaivōpajalpitam ।
kaikēyī saṃśritaṃ vākyaṃ nēdānīṃ pratibhāti mā ॥ 14 ॥
dhvaṃsayitvā tu tadvākyaṃ pramādātparyupatsthitam ।
hlādanaṃ vachanaṃ sūtō dēvyā madhuramabravīt ॥ 15 ॥
adhvanā vātavēgēna sambhramēṇā''tapēna cha ।
na vigachChati vaidēhyāśchandrāṃśu sadṛśī prabhā ॥ 16 ॥
sadṛśaṃ śatapatrasya pūrṇachandrōpamaprabham ।
vadanaṃ tadvadānyāyā vaidēhyā na vikampatē ॥ 17 ॥
alaktarasaraktābhāvalaktarasavarjitau ।
adyāpi charaṇau tasyāḥ padmakōśasamaprabhau ॥ 18 ॥
nūpurōdghuṣṭahēlēva khēlaṃ gachChati bhāminī ।
idānīmapi vaidēhī tadrāgānnayasta bhūṣaṇā ॥ 19 ॥
gajaṃ vā vīkṣya siṃhaṃ vā vyāghraṃ vā vanamāśritā ।
nā'hārayati santrāsaṃ bāhū rāmasya saṃśritā ॥ 20 ॥
na śōchyāstē na chātmanaśśōchyō nāpi janādhipaḥ ।
idaṃ hi charitaṃ lōkē pratiṣṭhāsyati śāśvatam ॥ 21 ॥
vidhūya śōkaṃ parihṛṣṭamānasā maharṣiyātē pathi suvyavatsthitāḥ ।
vanēratā vanyaphalāśanāḥ pituśśubhāṃ pratijñāṃ paripālayanti tē ॥ 22 ॥
tathāpi sūtēna suyuktavādinā nivāryamāṇā sutaśōkakarśitā ।
na chaiva dēvī virarāma kūjitātpriyēti putrēti cha rāghavēti cha ॥ 23 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṣṭitamassargaḥ ॥
