śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha chaturthassargaḥ ।
tataḥ prahṛṣṭau hanumānkṛtyavāniti tadvachaḥ ।
śrutvā madhurasambhāṣaṃ sugrīvaṃ manasā gataḥ ॥ 1 ॥
bhavyō rājyāgamastasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
yadayaṃ kṛtyavānprāptaḥ kṛtyaṃ chaitadupāgatam ॥ 2 ॥
tataḥ paramasaṃhṛṣṭō hanumān plavagarṣabhaḥ ।
pratyuvācha tatō vākyaṃ rāmaṃ vākyaviśāradaḥ ॥ 3 ॥
kiṃ arthaṃ tvaṃ vanaṃ ghōraṃ pampā kānana maṇḍitam ।
āgataḥ sānujō durgaṃ nānā vyāla mṛga āyutam ॥ 4 ॥
tasya tadvachanaṃ śrutvā lakṣmaṇō rāmachōditaḥ ।
āchachakṣē mahātmānaṃ rāmaṃ daśarathātmajam ॥ 5 ॥
rājā daśarathō nāma dyutimāndharmavatsalaḥ ।
chāturvarṇyaṃ svadharmēṇa nityamēvābhyapālayat ॥ 6 ॥
na dvēṣṭā vidyatē tasya na cha sa dvēṣṭi kañchana ।
sa cha sarvēṣu bhūtēṣu pitāmaha ivāparaḥ ॥ 7 ॥
agniṣṭōmādibhiryajñairiṣṭavānāptadakṣiṇaiḥ ।
tasyāyaṃ pūrvajaḥ putrō rāmō nāma janaiḥ śrutaḥ ॥ 8 ॥
śaraṇyassarvabhūtānāṃ piturnirdēśapāragaḥ ।
vīrō daśarathasyāyaṃ putrāṇāṃ guṇavattamaḥ ॥ 9 ॥
rājalakṣaṇasampannassamyuktō rājasampadā ।
rājyādbhraṣṭō vanē vastuṃ mayā sārdhamihāgataḥ ॥ 10 ॥
bhāryayā cha mahātējāssītayā'nugatō vaśī ।
dinakṣayē mahātējāḥ prabhayēva divākaraḥ ॥ 11 ॥
ahamasyāvarō bhrātā guṇairdāsyamupāgataḥ ।
kṛtajñasya bahujñasya lakṣmaṇō nāma nāmataḥ ॥ 12 ॥
sukhārhasya mahārhasya sarvabhūtahitātmanaḥ ।
aiśvaryēṇa cha hīnasya vanavāsāśritasya cha ॥ 13 ॥
rakṣasā'pahṛtā bhāryā rahitē kāmarūpiṇā ।
tachcha na jñāyatē rakṣaḥ patnī yēnāsya sā hṛtā ॥ 14 ॥
danurnāma ditēḥ putraśśāpādrākṣasatāṃ gataḥ ।
ākhyātastēna sugrīvassamarthō vānararṣabhaḥ ॥ 15 ॥
sa jñāsyati mahāvīryastava bhāryāpahāriṇam ।
ēvamuktvā danussvargaṃ bhrājamānō gatassukham ॥ 16 ॥
ētattē sarvamākhyātaṃ yathā tathyēna pṛchChataḥ ।
ahaṃ chaiva hi rāmaścha sugrīvaṃ śaraṇaṃ gatau ॥ 17 ॥
ēṣa dattvā cha vittāni prāpya chānuttamaṃ yaśaḥ ।
lōkanāthaḥ purā bhūtvā sugrīvaṃ nāthamichChati ॥ 18 ॥
pitā yasya purā hyāsīchCharaṇyō dharmavatsalaḥ ।
tasya putraśśaraṇyaścha sugrīvaṃ śaraṇaṃ gataḥ ॥ 19 ॥
sarvalōkasya dharmātmā śaraṇyaśśaraṇaṃ purā ।
gururmē rāghavassō'yaṃ sugrīvaṃ śaraṇaṃ gataḥ ॥ 20 ॥
yasya prasādē satataṃ prasīdēyurimāḥ prajāḥ ।
sa rāmō vānarēndrasya prasādamabhikāṅkṣatē ॥ 21 ॥
yēna sarvaguṇōpētāḥ pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ ।
mānitāssatataṃ rājñā sadā daśarathēna vai ॥ 22 ॥
tasyāyaṃ pūrvajaḥ putrastriṣu lōkēṣu viśrutaḥ ।
sugrīvaṃ vānarēndraṃ tu rāmaśśaraṇamāgataḥ ॥ 23 ॥
śōkābhibhūtē rāmē tu śōkārtē śaraṇaṃ gatē ।
kartumarhati sugrīvaḥ prasādaṃ hariyūdhapaḥ ॥ 24 ॥
ēvaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ karuṇaṃ sāśrulōchanam ।
hanumānpratyuvāchēdaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ ॥ 25 ॥
īdṛśā buddhisampannā jitakrōdhā jitēndriyāḥ ।
draṣṭavyā vānarēndrēṇa diṣṭyā darśanamāgatāḥ ॥ 26 ॥
sa hi rājyātparibhraṣṭaḥ kṛtavairaścha vālinā ।
hṛtadārō vanē tyaktō bhrātrā vinikṛtō bhṛśam ॥ 27 ॥
kariṣyati sa sāhāyyaṃ yuvayōrbhāskarātmajaḥ ।
sugrīvassaha chāsmābhi ssītāyāḥ parimārgaṇē ॥ 28 ॥
ityēvamuktvā hanumān ślakṣṇaṃ madhurayā girā ।
babhāṣē sō'bhigachChēma sugrīvamiti rāghavam ॥ 29 ॥
ēvaṃ bruvāṇaṃ dharmātmā hanumantaṃ sa lakṣmaṇaḥ ।
pratipūjya yathānyāyamidaṃ prōvācha rāghavam ॥ 30 ॥
kapiḥ kathayatē hṛṣṭō yathā'yaṃ mārutātmajaḥ ।
kṛtyavāntsō'pi samprāptaḥ kṛtakṛtyō'si rāghava ॥ 31 ॥
prasannamukhavarṇaścha vyaktaṃ hṛṣṭaścha bhāṣatē ।
nānṛtaṃ vakṣyatē vīrō hanumānmārutātmajaḥ ॥ 32 ॥
tatassa tu mahāprājñō hanumānmārutātmajaḥ ।
jagāmādāya tau vīrau harirājāya rāghavau ॥ 33 ॥
bhikṣurūpaṃ parityajya vānaraṃ rūpamāsthitaḥ ।
pṛṣṭhamārōpya tau vīrau jagāma kapikuñjaraḥ ॥ 34 ॥
sa tu vipulayaśāḥ kapipravīraḥ pavanasutaḥ kṛtakṛtyavatprahṛṣṭaḥ ।
girivaramuruvikramaḥ prayāta ssa śubhamatissaha rāmalakṣmaṇābhyām ॥ 35 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē chaturthassargaḥ ॥