View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.4 Kishkindha Kanda - Sarga 4

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha chaturthassargaḥ ।

tataḥ prahṛṣṭau hanumānkṛtyavāniti tadvachaḥ ।
śrutvā madhurasambhāṣaṃ sugrīvaṃ manasā gataḥ ॥ 1 ॥

bhavyō rājyāgamastasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
yadayaṃ kṛtyavānprāptaḥ kṛtyaṃ chaitadupāgatam ॥ 2 ॥

tataḥ paramasaṃhṛṣṭō hanumān plavagarṣabhaḥ ।
pratyuvācha tatō vākyaṃ rāmaṃ vākyaviśāradaḥ ॥ 3 ॥

kiṃ arthaṃ tvaṃ vanaṃ ghōraṃ pampā kānana maṇḍitam ।
āgataḥ sānujō durgaṃ nānā vyāla mṛga āyutam ॥ 4 ॥

tasya tadvachanaṃ śrutvā lakṣmaṇō rāmachōditaḥ ।
āchachakṣē mahātmānaṃ rāmaṃ daśarathātmajam ॥ 5 ॥

rājā daśarathō nāma dyutimāndharmavatsalaḥ ।
chāturvarṇyaṃ svadharmēṇa nityamēvābhyapālayat ॥ 6 ॥

na dvēṣṭā vidyatē tasya na cha sa dvēṣṭi kañchana ।
sa cha sarvēṣu bhūtēṣu pitāmaha ivāparaḥ ॥ 7 ॥

agniṣṭōmādibhiryajñairiṣṭavānāptadakṣiṇaiḥ ।
tasyāyaṃ pūrvajaḥ putrō rāmō nāma janaiḥ śrutaḥ ॥ 8 ॥

śaraṇyassarvabhūtānāṃ piturnirdēśapāragaḥ ।
vīrō daśarathasyāyaṃ putrāṇāṃ guṇavattamaḥ ॥ 9 ॥

rājalakṣaṇasampannassamyuktō rājasampadā ।
rājyādbhraṣṭō vanē vastuṃ mayā sārdhamihāgataḥ ॥ 10 ॥

bhāryayā cha mahātējāssītayā'nugatō vaśī ।
dinakṣayē mahātējāḥ prabhayēva divākaraḥ ॥ 11 ॥

ahamasyāvarō bhrātā guṇairdāsyamupāgataḥ ।
kṛtajñasya bahujñasya lakṣmaṇō nāma nāmataḥ ॥ 12 ॥

sukhārhasya mahārhasya sarvabhūtahitātmanaḥ ।
aiśvaryēṇa cha hīnasya vanavāsāśritasya cha ॥ 13 ॥

rakṣasā'pahṛtā bhāryā rahitē kāmarūpiṇā ।
tachcha na jñāyatē rakṣaḥ patnī yēnāsya sā hṛtā ॥ 14 ॥

danurnāma ditēḥ putraśśāpādrākṣasatāṃ gataḥ ।
ākhyātastēna sugrīvassamarthō vānararṣabhaḥ ॥ 15 ॥

sa jñāsyati mahāvīryastava bhāryāpahāriṇam ।
ēvamuktvā danussvargaṃ bhrājamānō gatassukham ॥ 16 ॥

ētattē sarvamākhyātaṃ yathā tathyēna pṛchChataḥ ।
ahaṃ chaiva hi rāmaścha sugrīvaṃ śaraṇaṃ gatau ॥ 17 ॥

ēṣa dattvā cha vittāni prāpya chānuttamaṃ yaśaḥ ।
lōkanāthaḥ purā bhūtvā sugrīvaṃ nāthamichChati ॥ 18 ॥

pitā yasya purā hyāsīchCharaṇyō dharmavatsalaḥ ।
tasya putraśśaraṇyaścha sugrīvaṃ śaraṇaṃ gataḥ ॥ 19 ॥

sarvalōkasya dharmātmā śaraṇyaśśaraṇaṃ purā ।
gururmē rāghavassō'yaṃ sugrīvaṃ śaraṇaṃ gataḥ ॥ 20 ॥

yasya prasādē satataṃ prasīdēyurimāḥ prajāḥ ।
sa rāmō vānarēndrasya prasādamabhikāṅkṣatē ॥ 21 ॥

yēna sarvaguṇōpētāḥ pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ ।
mānitāssatataṃ rājñā sadā daśarathēna vai ॥ 22 ॥

tasyāyaṃ pūrvajaḥ putrastriṣu lōkēṣu viśrutaḥ ।
sugrīvaṃ vānarēndraṃ tu rāmaśśaraṇamāgataḥ ॥ 23 ॥

śōkābhibhūtē rāmē tu śōkārtē śaraṇaṃ gatē ।
kartumarhati sugrīvaḥ prasādaṃ hariyūdhapaḥ ॥ 24 ॥

ēvaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ karuṇaṃ sāśrulōchanam ।
hanumānpratyuvāchēdaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ ॥ 25 ॥

īdṛśā buddhisampannā jitakrōdhā jitēndriyāḥ ।
draṣṭavyā vānarēndrēṇa diṣṭyā darśanamāgatāḥ ॥ 26 ॥

sa hi rājyātparibhraṣṭaḥ kṛtavairaścha vālinā ।
hṛtadārō vanē tyaktō bhrātrā vinikṛtō bhṛśam ॥ 27 ॥

kariṣyati sa sāhāyyaṃ yuvayōrbhāskarātmajaḥ ।
sugrīvassaha chāsmābhi ssītāyāḥ parimārgaṇē ॥ 28 ॥

ityēvamuktvā hanumān ślakṣṇaṃ madhurayā girā ।
babhāṣē sō'bhigachChēma sugrīvamiti rāghavam ॥ 29 ॥

ēvaṃ bruvāṇaṃ dharmātmā hanumantaṃ sa lakṣmaṇaḥ ।
pratipūjya yathānyāyamidaṃ prōvācha rāghavam ॥ 30 ॥

kapiḥ kathayatē hṛṣṭō yathā'yaṃ mārutātmajaḥ ।
kṛtyavāntsō'pi samprāptaḥ kṛtakṛtyō'si rāghava ॥ 31 ॥

prasannamukhavarṇaścha vyaktaṃ hṛṣṭaścha bhāṣatē ।
nānṛtaṃ vakṣyatē vīrō hanumānmārutātmajaḥ ॥ 32 ॥

tatassa tu mahāprājñō hanumānmārutātmajaḥ ।
jagāmādāya tau vīrau harirājāya rāghavau ॥ 33 ॥

bhikṣurūpaṃ parityajya vānaraṃ rūpamāsthitaḥ ।
pṛṣṭhamārōpya tau vīrau jagāma kapikuñjaraḥ ॥ 34 ॥

sa tu vipulayaśāḥ kapipravīraḥ pavanasutaḥ kṛtakṛtyavatprahṛṣṭaḥ ।
girivaramuruvikramaḥ prayāta ssa śubhamatissaha rāmalakṣmaṇābhyām ॥ 35 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē chaturthassargaḥ ॥




Browse Related Categories: