śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē bālakāṇḍam ।
atha chaturthassargaḥ ।
prāptarājyasya rāmasya vālmīkirbhagavānṛṣiḥ ।
chakāra charitaṃ kṛtsnaṃ vichitrapadamātmavān ॥ 1 ॥
chaturviṃśatsahasrāṇi ślōkānāmuktavānṛṣiḥ ।
tathā sargaśatānpañcha ṣaṭkāṇḍāni tathōttaram ॥ 2 ॥
kṛtvāpi tanmahāprājñassabhaviṣyaṃ sahōttaram ।
chintayāmāsa kōnvētatprayuñjīyāditi prabhuḥ ॥ 3 ॥
tasya chintayamānasya maharṣērbhāvitātmanaḥ ।
agṛhṇītāṃ tataḥ pādau munivēṣau kuśīlavau ॥ 4 ॥
kuśīlavau tu dharmajñau rājaputrau yaśasvinau ।
bhrātarau svarasampannau dadarśāśramavāsinau ॥ 5 ॥
sa tu mēdhāvinau dṛṣṭvā vēdēṣu pariniṣṭhitau ।
vēdōpabṛṃhaṇārthāya tāvagrāhayata prabhuḥ ॥ 6 ॥
kāvyaṃ rāmāyaṇaṃ kṛtsnaṃ sītāyāścharitaṃ mahat ।
paulastyavadhamityēva chakāra charitavrataḥ ॥ 7 ॥
pāṭhyē gēyē cha madhuraṃ pramāṇaistribhiranvitam ।
jātibhissaptabhirbaddhaṃ tantrīlayasamanvitam ॥ 8 ॥
rasaiśśṛṅgārakāruṇyahāsyavīrabhayānakaiḥ ।
raudrādibhiścha saṃyuktaṃ kāvyamētadagāyatām ॥ 9 ॥
tau tu gāndharvatattvajñau mūrChanāsthānakōvidau ।
bhrātarau svarasampannau gandharvāviva rūpiṇau ॥ 10 ॥
rūpalakṣaṇasampannau madhurasvarabhāṣiṇau ।
bimbādivōddhṛtau bimbau rāmadēhāttathā'parau ॥ 11 ॥
tau rājaputrau kārtsnyēna dharmyamākhyānamuttamam ।
vāchōvidhēyaṃ tatsarvaṃ kṛtvā kāvyamaninditau ॥ 12 ॥
ṛṣīṇāṃ cha dvijātīnāṃ sādhūnāṃ cha samāgamē ।
yathōpadēśaṃ tattvajñau jagatussusamāhitau ॥ 13 ॥
mahātmānau mahābhāgau sarvalakṣaṇalakṣitau ।
tau kadāchitsamētānāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām ।
āsīnānāṃ samīpasthāvidaṃ kāvyamagāyatām ॥ 14 ॥
tachChrutvā munayassarvē bāṣpaparyākulēkṣaṇāḥ ।
sādhusādhviti tāvūchuḥ paraṃ vismayamāgatāḥ ॥ 15 ॥
tē prītamanasassarvē munayō dharmavatsalāḥ ।
praśaśaṃsuḥ praśastavyau gāyamānau kuśīlavau ॥ 16 ॥
ahō gītasya mādhuryaṃ ślōkānāṃ cha viśēṣataḥ ।
chiranirvṛttamapyētatpratyakṣamiva darśitam ॥ 17 ॥
praviśya tāvubhau suṣṭhu bhāvaṃ samyagagāyatām ।
sahitau madhuraṃ raktaṃ sampannaṃ svarasampadā ॥ 18 ॥
ēvaṃ praśasyamānau tau tapaśślāghyairmahātmabhiḥ ।
saṃraktataramatyarthaṃ madhuraṃ tāvagāyatām ॥ 19 ॥
prītaḥ kaśchinmunistābhyāṃ saṃsthitaḥ kalaśaṃ dadau ।
prasannō valkalaṃ kaśchiddadau tābhyāṃ mahāyaśāḥ ॥ 20 ॥
āścharyamidamākhyānaṃ muninā samprakīrtitam ।
paraṃ kavīnāmādhāraṃ samāptaṃ cha yathākramam ॥ 21 ॥
abhigītamidaṃ gītaṃ sarvagītēṣu kōvidau ।
āyuṣyaṃ puṣṭijanakaṃ sarvaśrutimanōharam ॥ 22 ॥
praśasyamānau sarvatra kadāchittatra gāyakau ।
rathyāsu rājamārgēṣu dadarśa bharatāgrajaḥ ॥ 23 ॥
svavēśma chānīya tadā bhrātarau sa kuśīlavau ।
pūjayāmāsa pūjārhau rāmaśśatrunibarhaṇaḥ ॥ 24 ॥
āsīnaḥ kāñchanē divyē sa cha siṃhāsanē prabhuḥ ।
upōpaviṣṭassachivairbhrātṛbhiścha parantapaḥ ॥ 25 ॥
dṛṣṭvā tu rūpasampannau tāvubhau niyatastathā ।
uvācha lakṣmaṇaṃ rāmaśśatrughnaṃ bharataṃ tadā ॥ 26 ॥
śrūyatāmidamākhyānamanayōrdēvavarchasōḥ ।
vichitrārthapadaṃ samyaggāyakau tāvachōdayat ॥ 27 ॥
tau chāpi madhuraṃ raktaṃ svañchitāyatanisvanam ।
tantrīlayavadatyarthaṃ viśrutārthamagāyatām ॥ 28 ॥
hlādayatsarvagātrāṇi manāṃsi hṛdayāni cha ।
śrōtrāśrayasukhaṃ gēyaṃ tadbabhau janasaṃsadi ॥ 29 ॥
imau munī pārthivalakṣaṇānvitau kuśīlavau chaiva mahātapasvinau ।
mamāpi tadbhūtikaraṃ pravakṣyatē mahānubhāvaṃ charitaṃ nibōdhata ॥ 30 ॥
tatastu tau rāmavachaḥprachōditāvagāyatāṃ mārgavidhānasampadā ।
sa chāpi rāmaḥ pariṣadgataḥ śanairbubhūṣayāsaktamanā babhūva ॥ 31 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē chaturthassargaḥ ॥