View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 1.4 Bala Kanda - Sarga 4

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē bālakāṇḍam ।
atha chaturthassargaḥ ।

prāptarājyasya rāmasya vālmīkirbhagavānṛṣiḥ ।
chakāra charitaṃ kṛtsnaṃ vichitrapadamātmavān ॥ 1 ॥

chaturviṃśatsahasrāṇi ślōkānāmuktavānṛṣiḥ ।
tathā sargaśatānpañcha ṣaṭkāṇḍāni tathōttaram ॥ 2 ॥

kṛtvāpi tanmahāprājñassabhaviṣyaṃ sahōttaram ।
chintayāmāsa kōnvētatprayuñjīyāditi prabhuḥ ॥ 3 ॥

tasya chintayamānasya maharṣērbhāvitātmanaḥ ।
agṛhṇītāṃ tataḥ pādau munivēṣau kuśīlavau ॥ 4 ॥

kuśīlavau tu dharmajñau rājaputrau yaśasvinau ।
bhrātarau svarasampannau dadarśāśramavāsinau ॥ 5 ॥

sa tu mēdhāvinau dṛṣṭvā vēdēṣu pariniṣṭhitau ।
vēdōpabṛṃhaṇārthāya tāvagrāhayata prabhuḥ ॥ 6 ॥

kāvyaṃ rāmāyaṇaṃ kṛtsnaṃ sītāyāścharitaṃ mahat ।
paulastyavadhamityēva chakāra charitavrataḥ ॥ 7 ॥

pāṭhyē gēyē cha madhuraṃ pramāṇaistribhiranvitam ।
jātibhissaptabhirbaddhaṃ tantrīlayasamanvitam ॥ 8 ॥

rasaiśśṛṅgārakāruṇyahāsyavīrabhayānakaiḥ ।
raudrādibhiścha saṃyuktaṃ kāvyamētadagāyatām ॥ 9 ॥

tau tu gāndharvatattvajñau mūrChanāsthānakōvidau ।
bhrātarau svarasampannau gandharvāviva rūpiṇau ॥ 10 ॥

rūpalakṣaṇasampannau madhurasvarabhāṣiṇau ।
bimbādivōddhṛtau bimbau rāmadēhāttathā'parau ॥ 11 ॥

tau rājaputrau kārtsnyēna dharmyamākhyānamuttamam ।
vāchōvidhēyaṃ tatsarvaṃ kṛtvā kāvyamaninditau ॥ 12 ॥

ṛṣīṇāṃ cha dvijātīnāṃ sādhūnāṃ cha samāgamē ।
yathōpadēśaṃ tattvajñau jagatussusamāhitau ॥ 13 ॥

mahātmānau mahābhāgau sarvalakṣaṇalakṣitau ।
tau kadāchitsamētānāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām ।
āsīnānāṃ samīpasthāvidaṃ kāvyamagāyatām ॥ 14 ॥

tachChrutvā munayassarvē bāṣpaparyākulēkṣaṇāḥ ।
sādhusādhviti tāvūchuḥ paraṃ vismayamāgatāḥ ॥ 15 ॥

tē prītamanasassarvē munayō dharmavatsalāḥ ।
praśaśaṃsuḥ praśastavyau gāyamānau kuśīlavau ॥ 16 ॥

ahō gītasya mādhuryaṃ ślōkānāṃ cha viśēṣataḥ ।
chiranirvṛttamapyētatpratyakṣamiva darśitam ॥ 17 ॥

praviśya tāvubhau suṣṭhu bhāvaṃ samyagagāyatām ।
sahitau madhuraṃ raktaṃ sampannaṃ svarasampadā ॥ 18 ॥

ēvaṃ praśasyamānau tau tapaśślāghyairmahātmabhiḥ ।
saṃraktataramatyarthaṃ madhuraṃ tāvagāyatām ॥ 19 ॥

prītaḥ kaśchinmunistābhyāṃ saṃsthitaḥ kalaśaṃ dadau ।
prasannō valkalaṃ kaśchiddadau tābhyāṃ mahāyaśāḥ ॥ 20 ॥

āścharyamidamākhyānaṃ muninā samprakīrtitam ।
paraṃ kavīnāmādhāraṃ samāptaṃ cha yathākramam ॥ 21 ॥

abhigītamidaṃ gītaṃ sarvagītēṣu kōvidau ।
āyuṣyaṃ puṣṭijanakaṃ sarvaśrutimanōharam ॥ 22 ॥

praśasyamānau sarvatra kadāchittatra gāyakau ।
rathyāsu rājamārgēṣu dadarśa bharatāgrajaḥ ॥ 23 ॥

svavēśma chānīya tadā bhrātarau sa kuśīlavau ।
pūjayāmāsa pūjārhau rāmaśśatrunibarhaṇaḥ ॥ 24 ॥

āsīnaḥ kāñchanē divyē sa cha siṃhāsanē prabhuḥ ।
upōpaviṣṭassachivairbhrātṛbhiścha parantapaḥ ॥ 25 ॥

dṛṣṭvā tu rūpasampannau tāvubhau niyatastathā ।
uvācha lakṣmaṇaṃ rāmaśśatrughnaṃ bharataṃ tadā ॥ 26 ॥

śrūyatāmidamākhyānamanayōrdēvavarchasōḥ ।
vichitrārthapadaṃ samyaggāyakau tāvachōdayat ॥ 27 ॥

tau chāpi madhuraṃ raktaṃ svañchitāyatanisvanam ।
tantrīlayavadatyarthaṃ viśrutārthamagāyatām ॥ 28 ॥

hlādayatsarvagātrāṇi manāṃsi hṛdayāni cha ।
śrōtrāśrayasukhaṃ gēyaṃ tadbabhau janasaṃsadi ॥ 29 ॥

imau munī pārthivalakṣaṇānvitau kuśīlavau chaiva mahātapasvinau ।
mamāpi tadbhūtikaraṃ pravakṣyatē mahānubhāvaṃ charitaṃ nibōdhata ॥ 30 ॥

tatastu tau rāmavachaḥprachōditāvagāyatāṃ mārgavidhānasampadā ।
sa chāpi rāmaḥ pariṣadgataḥ śanairbubhūṣayāsaktamanā babhūva ॥ 31 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē chaturthassargaḥ ॥




Browse Related Categories: