śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha pañchaṣaṣṭitamassargaḥ ।
sa tathōktastunirbhartsyakumbhakarṇōmahōdaram ।
abravīdrākṣasaśrēṣṭhambhrātaraṃrāvaṇantataḥ ॥ 1 ॥
sō'hantavabhayaṅghōraṃvadhāttasyadurātmanaḥ ।
rāmasyādyapramārjāminirvairōhisukhībhava ॥ 2 ॥
garjanti na vṛthāśūrānirjalāivatōyadāḥ ।
paśyasampadyamānantugarjitaṃyudhikarmaṇā ॥ 3 ॥
na marṣayantichātmānaṃsambhāvayatinātmanā ।
adarśayitvāśūrāstukarmakurvantiduṣkaram ॥ 4 ॥
viklabānāmabuddhīnāṃrājñāpaṇḍitamāninām ।
śrṛṇvatāsaditamidantvādvidhānāmmahōdara ॥ 5 ॥
yuddhēkāpuruṣairnityambhavadbhiḥpriyavādibhiḥ ।
rājānamanugachChadbhiḥsarvaṅkṛtyamōddhisāditam ॥ 6 ॥
rājaśēṣākṛtālaṅkākṣīṇaḥkōśōbalaṃhatam ।
rājānamimamāsādyasuhṛchachihnamamitrakam ॥ 7 ॥
ēṣaniryāmyahaṃyuddhamudyataśśatrunirjayē ।
durnayambhavatāmadyasamīkartummihāhavē ॥ 8 ॥
ēvamuktavatōvākyaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ ।
pratyuvāchatatōvākyamprahasanrākṣasādhipaḥ ॥ 9 ॥
mahōdarō'yaṃrāmāttuparitrastō na saṃśayaḥ ।
na hirōchayatētāta yuddhaṃyuddhaviśārada ॥ 10 ॥
kaśchinmētvatsamōnāstisauhṛdēnabalēna cha ।
gachChaśatruvadhāyatvaṅkumbhakarṇajayāya cha ॥ 11 ॥
tasmāttuśatrunāśārthambhavānsambōdhitōmayā ।
ayaṃhikālassuhṛdāṃrākṣasānāmarindama ॥ 12 ॥
tadgachCha śūlamādāya pāśahasta ivāntakaḥ ।
vānarān rājaputrau cha bhakṣayādityatējasau ॥ 13 ॥
samālōkyatutērūpaṃvidraviṣyantivānarāḥ ।
rāmalakṣmaṇayōśchāpihṛdayēprasphuṭiṣyataḥ ॥ 14 ॥
ēvamuktvāmahātējāḥkumbhakarṇammahābalam ।
punarjātamivātmānammēnērākṣasapuṅgavaḥ ॥ 15 ॥
kumbhakarṇabalābhijñō jānaṃstasya parākramam ।
babhūva muditō rājā śaśāṅka iva nirmalaḥ ॥ 16 ॥
ityēvamuktaḥsamhṛṣṭōnirjagāmamahābalaḥ ।
rājñastuvachanaṃśrutvākumbhakarṇassamudyataḥ ॥ 17 ॥
ādadēniśitaṃśūlaṃvēgāchChatrunibarhaṇam ।
sarvakālāyasandīptantaptakāñchanabhūṣaṇam ॥ 18 ॥
indrāśanisamambhīmaṃvajrapratimagauravam ।
dēvadānavagandharvayakṣapannagasūdanam ॥ 19 ॥
raktamālyammahādhāmaṃsvataśchōdgatapāvakam ।
ādāyaniśitaṃśūlaṃśatruśōṇitarañjitam ॥ 20 ॥
kumbhakarṇōmahātējārāvaṇaṃvākyamabravīt ।
gamiṣyāmyahamēkākītiṣṭhatvihabalammama ॥ 21 ॥
adyatān kṣubhitān kruddhōbhakṣayiṣyāmivānarān ।
kumbhakarṇavachaśśrutvārāvaṇōvākyamabravīt ॥ 22 ॥
sainyaiḥparivṛtōgachChaśūlamudgatapāṇibhiḥ ।
vānarāhimahātmānaśśīghrāssavyavasāyinaḥ ॥ 23 ॥
ēkākinampramattaṃvānayēyuddhaśanaiḥkṣyam ।
tasmātparamadurdharṣaiḥ sainyaiḥparivṛtōvraja ॥ 24 ॥
rakṣasāmahitaṃsarvaṃśatrupakṣanniṣūdaya ।
athāsanātsamutpatyasrajaṃ maṇikṛtāntarām ॥ 25 ॥
ābabandhamahātējāḥkumbhakarṇasyarāvaṇaḥ ।
aṅgadānyaṅgulīvēṣṭānvarāṇyābharaṇāni cha ॥ 26 ॥
hāraṃ cha śśisaṅkāśamābabandamahātmanaḥ ।
divyāni cha sugandhīnimālyadāmānirāvaṇaḥ ॥ 27 ॥
śrōtrichāsañjayāmāsaśrīmatīchāsyakuṇḍalē ।
kāñchanāṅgadakēyūrōniṣkābharaṇabhūṣitaḥ ॥ 28 ॥
kumbhakarṇōbṛhatkarṇassuhutō'gnirivābabhau ।
śrōṇīsūtrēṇamahatāmēchakēnavyarājata ॥ 29 ॥
amṛtōtpādanēnaddhōbhujaṅgēnēvamandaraḥ ।
sa kāñchanambhārasahannivātaṃvidyutprabhandīptamivātmabhāsā ।
ābadhyamānaḥkavachaṃrarājasandhyābhrasamvītarājaḥ ॥ 30 ॥
sarvābharaṇanaddhāṅgaḥ śūlapāṇiḥ sa rākṣasaḥ ।
trivikramakṛtōtsāhō nārāyaṇa ivābabhau ॥ 31 ॥
bhrātaraṃsampariṣvajyakṛtvāchāpipradakṣiṇam ।
praṇamyaśirasātasmaisampratasthēmahābalaḥ ॥ 32 ॥
niṣpatantammahākāyammahānādammahābalam ।
tamāśīrbhiḥpraśastābhiḥprēṣayāmāsarāvaṇaḥ ॥ 33 ॥
śaṅkhadundubhinirghōṣaissainyaiśchāpivarāyuthaiḥ ।
taṅgajaiśchaturaṅgaiśchasyandanaiśchāmbudasvanaiḥ ॥ 34 ॥
anujagmurmahātmānaṃ rathinō rathināṃ varam ।
sarpairuṣṭraiḥkharairaśvaissimhadvipamṛgadvijaiḥ ।
anujagmuśchataṅghōraṅkumbhakarṇammahābalam ॥ 35 ॥
sa puṣpavarṣairavakīryamāṇōdhṛtātapatraḥśitaśūlapāṇiḥ ।
madōtkaṭaḥśōṇitagandhamattōviniryayaudāvanadēvaśatruḥ ॥ 36 ॥
padātayaśchabahavōmahānādāmahābalāḥ ।
anvayūrākṣasābhīmābhīmākṣāśśastrapāṇayaḥ ॥ 37 ॥
raktākṣāssumahākāyānīlāñchanachayōpamāḥ ।
śūlānudyamyakhaḍagāṃśchaniśitāṃśchaparaśvadhān ॥ 38 ॥
bahuvyāmāṃśchaparighāngadāśchamusalāni cha ।
tālaskandhāṃśchavipulānkṣēpaṇīyāndurāsadān ॥ 39 ॥
athānyadvapurādāyadāruṇaṃrōmaharṣaṇam ।
niṣpapātamahātējāḥkumbhakarṇōmahābalaḥ ॥ 40 ॥
dhanuḥśataparīṇāhaḥ sa ṣaṭChatrasamuchChritaḥ ।
raudraḥśakaṭachakrākṣōmahāparvatasannibhaḥ ॥ 41 ॥
sannipatya cha rakṣāṃsidagdhaśailōpamāmahān ।
kumbhakarṇōmahāvaktraḥprahasannidamabravīt ॥ 42 ॥
adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśa ।
nirdahiṣyāmisaṅkhruddhaśśalābhānivapāvakaḥ ॥ 43 ॥
nāparādhyantimēkāmaṃvānarāḥ vanachāriṇaḥ ।
jātirasmadvidhānāṃsāpurōdyānavibhūṣaṇam ॥ 44 ॥
purarōdhasyamūlanturāghavassahalakṣmaṇaḥ ।
hatētasmin hataṃsarvantaṃvadhiṣyāmisaṃyugē ॥ 45 ॥
ēvaṃ tasya bruvāṇasya kumbhakarṇasya rākṣasāḥ ।
nādaṃ chakrurmahāghōraṃ kampayanta ivārṇavam ॥ 46 ॥
tasyaniṣpatatastūrṇaṅkumbhakarṇasyadhīmataḥ ।
babhūvurghōrarūpāṇinimittānisamantataḥ ॥ 47 ॥
ulkāśaniyutāmēghābabhūvurgardhabhāruṇāḥ ।
sasāgaravanāchaivavasudhāsamakampata ॥ 48 ॥
ghōrarūpāśśivānēdussajvālakabalairmukhaiḥ ।
maṇḍalānyapasavyānibabandhuśchavihaṅgamāḥ ॥ 49 ॥
niṣpapāta cha gṛdhrōmālēvā'syapathigachChataḥ ।
prāsphurannayanañchāsyasavyōbāhuśchakampata ॥ 50 ॥
niṣpapātatadāchōlkājvalantībhīmaniśśvanā ।
ādityōniṣprabhaśchāsīnnapravāti cha 'nilaḥ ॥ 51 ॥
achintayanmahōtpātānuditānrōmaharṣaṇān ।
niryayaukumbhakarṇastukṛtāntabalachōditaḥ ॥ 52 ॥
na laṅghayitvāprākārampadbhyāmparvatasannibhaḥ ।
dadarśābhraghanaprakhyaṃvānarānīkamadbhutam ॥ 53 ॥
tēdṛṣṭavārākṣasaśrēṣṭhaṃvānarāḥparvatōpamam ।
vāyununnāivaghanāyayussarvādiśastadā ॥ 54 ॥
tadvānarānīkamatiprachaṇḍandiśōdravadbhinnamavābhrajālam ।
sa kumbhakarṇassamavēkṣyaharṣānnanādabhūyōghanavadghanābhaḥ ॥ 55 ॥
tētasyaghōranninadanniśamyayathāninādandivivāridasya ।
pēturdharaṇyāmbahavaḥplavaṅgānikṛttamūlāivaśālavṛkṣāḥ ॥ 56 ॥
vipulaparighavān sa kumbhakarṇōripunidhanāyavinispṛtōtmā ।
kapiṣaṇabhayamādadatsubhīmamprabhurivadaṇḍavānyugāntē ॥ 57 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē pañchaṣaṣṭitamassargaḥ ॥