śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha trayastriṃśassargaḥ ।
tataḥ śūrpaṇakhā dīnā rāvaṇaṃ lōkarāvaṇam ।
amātyamadhyē saṅkruddhā paruṣaṃ vākyamabravīt ॥ 1 ॥
pramattaḥ kāmabhōgēṣu svairavṛttō niraṅkuśaḥ ।
samutpannaṃ bhayaṃ ghōraṃ bōddhavyaṃ nāvabudhyasē ॥ 2 ॥
saktaṃ grāmyēṣu bhōgēṣu kāmavṛttaṃ mahīpatim ।
lubdhaṃ na bahumanyantē śmaśānāgnimiva prajāḥ ॥ 3 ॥
svayaṃ kāryāṇi yaḥ kālē nānutiṣṭhati pārthivaḥ ।
sa tu vai saha rājyēna taiścha kāryairvinaśyati ॥ 4 ॥
ayuktachāraṃ durdarśamasvādhīnaṃ narādhipam ।
varjayanti narā dūrānnadīpaṅkāmiva dvipāḥ ॥ 5 ॥
yē na rakṣanti viṣayamasvādhīnā narādhipāḥ ।
tē na vṛddhyā prakāśantē girayassāgarē yathā ॥ 6 ॥
ātmavadbhirvigṛhya tvaṃ dēvagandharvadānavaiḥ ।
ayuktachāraśchapalaḥ kathaṃ rājā bhaviṣyasi ॥ 7 ॥
tvantu bālasvabhāvaścha buddhihīnaścha rākṣasa ।
jñātavyantu na jānīṣē kathaṃ rājā bhaviṣyasi ॥ 8 ॥
yēṣāṃ chāraścha kōśaścha nayaścha jayatāṃ vara ।
asvādhīnā narēndrāṇāṃ prākṛtaistē janaissamāḥ ॥ 9 ॥
yasmātpaśyanti dūrasthān sarvānarthānnarādhipāḥ ।
chārēṇa tasmāduchyantē rājānō dīrghachakṣuṣaḥ ॥ 10 ॥
ayuktachāraṃ manyē tvāṃ prākṛtaissachivairvṛtam ।
svajanaṃ tu janasthānē hataṃ yō nāvabuddhyasē ॥ 11 ॥
chaturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ krūrakarmaṇām ।
hatānyēkēna rāmēṇa kharaścha sahadūṣaṇaḥ ॥ 12 ॥
ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣēmāścha daṇḍakāḥ ।
dharṣitaṃ cha janasthānaṃ rāmēṇākliṣṭakarmaṇā ॥ 13 ॥
tvantu lubdaḥ pramattaścha parādhīnaścha rāvaṇa ।
viṣayē svē samutpannaṃ bhayaṃ yō nāvabudhyasē ॥ 14 ॥
tīkṣṇamalpapradātāraṃ pramattaṃ garvitaṃ śaṭham ।
vyasanē sarvabhūtāni nābhidhāvanti pārthivam ॥ 15 ॥
atimāninamagrāhyamātmasambhāvitaṃ naram ।
krōdhinaṃ vyasanē hanti svajanō'pi mahīpatim ॥ 16 ॥
nānutiṣṭhati kāryāṇi bhayēṣu na bibhēti cha ।
kṣipraṃ rājyāchyutō dīnastṛṇaistulyō bhaviṣyati ॥ 17 ॥
śuṣkaiḥ kāṣṭhairbhavētkāryaṃ lōṣṭairapi cha pāṃsubhiḥ ।
na tu sthānātparibhraṣṭaiḥ kāryaṃ syādvasudhādhipaiḥ ॥ 18 ॥
apabhuktaṃ yathā vāsassrajō vā mṛditā yathā ।
ēvaṃ rājyātparibhraṣṭassamarthō'pi nirarthakaḥ ॥ 19 ॥
apramattaścha yō rājā sarvajñō vijitēndriyaḥ ।
kṛtajñō dharmaśīlaścha sa rājā tiṣṭhatē chiram ॥ 20 ॥
nayanābhyāṃ prasuptō'pi jāgarti nayachakṣuṣā ।
tyaktakrōdhapramādaścha sa rājā pūjyatē janaiḥ ॥ 21 ॥
tvaṃ tu rāvaṇa durbuddhirguṇairētairvivarjitaḥ ।
yasya tē'viditaśchārai rakṣasāṃ sumahānvadhaḥ ॥ 22 ॥
parāvamantā viṣayēṣu saṅgatō na dēśakālapravibhāgatatvavit ।
ayuktabuddhirguṇadōṣaniśchayē vipannarājyō nachirādvipatsyasē ॥ 23 ॥
iti svadōṣān parikīrtitāṃstayā samīkṣya buddhyā kṣaṇadācharēśvaraḥ ।
dhanēna darpēṇa balēna chānvitō vichintayāmāsa chiraṃ sa rāvaṇaḥ ॥ 24 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē trayastriṃśassargaḥ ॥