śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha pañchadaśassargaḥ ।
tataḥ pañchavaṭīṃ gatvā nānāvyālamṛgāyutām ।
uvācha bhrātaraṃ rāmassaumitriṃ dīptatējasam ॥ 1 ॥
āgatāḥ sma yathōddiṣṭamamuṃ dēśaṃ maharṣiṇā ।
ayaṃ pañchavaṭīdēśassaumya puṣpitapādapaḥ ॥ 2 ॥
sarvataśchāryatāṃ dṛṣṭiḥ kānanē nipuṇōhyasi ।
āśramaḥ katarasminnō dēśē bhavati sammataḥ ॥ 3 ॥
ramatē yatra vaidēhī tvamahaṃ chaiva lakṣmaṇa ।
tādṛśō dṛśyatāṃ dēśassannikṛṣṭajalāśayaḥ ॥ 4 ॥
vanarāmaṇyakaṃ yatra sthalarāmaṇyakaṃ tathā ।
sannikṛṣṭaṃ cha yatra syātsamitpuṣpakuśōdakam ॥ 5 ॥
ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇa saṃyatāñjaliḥ ।
sītāsamakṣaṃ kākutsthamidaṃ vachanamabravīt ॥ 6 ॥
paravānasmi kākutstha tvayi varṣaśataṃ sthitē ।
svayaṃ tu ruchirē dēśē kriyatāmiti māṃ vada ॥ 7 ॥
suprītastēna vākyēna lakṣmaṇasya mahātmanaḥ ।
vimṛśanrōchayāmāsa dēśaṃ sarvaguṇānvitam ॥ 8 ॥
sa taṃ ruchiramākramya dēśamāśramakarmaṇi ।
hastau gṛhītvā hastēna rāmassaumitrimabravīt ॥ 9 ॥
ayaṃ dēśassamaśrīmān puṣpitaistarubhirvṛtaḥ ।
ihā'śramapadaṃ saumya yathāvatkartumarhasi ॥ 10 ॥
iyamādityasaṅkāśaiḥ padmaissurabhigandhibhiḥ ।
adūrē dṛśyatē ramyā padminī padmaśōbhitā ॥ 11 ॥
yathātakhyātamagastyēna muninā bhāvitātmanā ।
iyaṃ gōdāvarī ramyā puṣpitaistarubhirvṛtā ॥ 12 ॥
haṃsakāraṇḍavākīrṇā chakravākōpaśōbhitā ।
nātidūrē na chāsannē mṛgayūthapipīḍitāḥ ॥ 13 ॥
mayūranāditā ramyāḥ prāṃśavō bahukandarāḥ ।
dṛśyantē girayaḥ saumya phullaistarubhirāvṛtāḥ ॥ 14 ॥
sauvarṇairājataistāmrairdēśē dēśē cha dhātubhiḥ ।
gavākṣitā ivābhānti gajāḥ paramabhaktibhiḥ ॥ 15 ॥
sālaistālaistamālaiścha kharjūrapanasāmrakaiḥ ।
nīvāraistimiśaiśchaiva punnāgaiśchōpaśōbhitāḥ ॥ 16 ॥
chūtairaśōkaistilakaiśchampakaiḥ kētakairapi ।
puṣpagulmalatōpētaistaistaistarubhirāvṛtāḥ ॥ 17 ॥
chandanaispandanairnīpaiḥ parṇāsairlikuchairapi ।
dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ ॥ 18 ॥
idaṃ puṇyamidaṃ mēdhyamidaṃ bahumṛgadvijam ।
iha vatsyāma saumitrē sārdhamētēna pakṣiṇā ॥ 19 ॥
ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā ।
achirēṇā'śramaṃ bhrātuśchakāra sumahābalaḥ ॥ 20 ॥
parṇaśālāṃ suvipulāṃ tatra saṅkhātamṛttikām ।
sustambhāṃ maskarairdīrghaiḥ kṛtavaṃśāṃ suśōbhanām ॥ 21 ॥
śamīśākhābhirāstīrya dṛḍhapāśāvapāśitām ।
kuśakāśaśaraiḥ parṇaissuparichChāditāṃ tathā ॥ 22 ॥
samīkṛtatalāṃ ramyāṃ chakāra laghuvikramaḥ ।
nivāsaṃ rāghavasyārthē prēkṣaṇīyamanuttamam ॥ 23 ॥
sahasā lakṣmaṇaḥ śrīmān nadīṃ gōdāvarīṃ tadā ।
snātvā padmāni chādāya saphalaḥ punarāgataḥ ॥ 24 ॥
tataḥ puṣpabaliṃ kṛtvā śāntiṃ cha sa yathāvidhi ।
darśayāmāsa rāmāya tadāśramapadaṃ kṛtam ॥ 25 ॥
sa taṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ saumyamāśramaṃ sītayā saha ।
rāghavaḥ parṇaśālāyāṃ harṣamāhārayatparam ॥ 26 ॥
susaṃhṛṣṭaḥ pariṣvajya bāhubhyāṃ lakṣmaṇaṃ tadā ।
atisnigdhaṃ cha gāḍhaṃ cha vachanaṃ chēdamabravīt ॥ 27 ॥
prītō'smi tē mahatkarma tvayā kṛtamidaṃ prabhō ।
pradēyō yannimittaṃ tē pariṣvaṅgō mayā kṛtaḥ ॥ 28 ॥
bhāvajñēna kṛtajñēna dharmajñēna cha lakṣmaṇa ।
tvayā putrēṇa dharmātmā na saṃvṛttaḥ pitā mama ॥ 29 ॥
ēvaṃ lakṣmaṇamuktvā tu rāghavō lakṣmivardhanaḥ ।
tasmin dēśē bahuphalē nyavasatsusukhaṃ vaśī ॥ 30 ॥
kañchitkālaṃ sa dharmātmā sītayā lakṣmaṇēna cha ।
anvāsyamānō nyavasatsvargalōkē yathāmaraḥ ॥ 31 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē pañchadaśassargaḥ ॥