śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha pañchapañchāśassargaḥ ।
śrutvā hanumatō vākyaṃ praśritaṃ dharmasaṃhitam ।
svāmisatkārasaṃyuktamaṅgadō vākyamabravīt ॥ 1 ॥
sthairyamātmamanaśśauchamānṛśaṃsyamathā'rjavam ।
vikramaśchaiva dhairyaṃ cha sugrīvē nōpapadyatē ॥ 2 ॥
bhrāturjyēṣṭhasya yō bhāryāṃ jīvatō mahiṣīṃ priyām ।
dharmēṇa mātaraṃ yastu svīkarōti jugupsitaḥ ॥ 3 ॥
kathaṃ sa dharmaṃ jānītē yēna bhrātrā mahātmanā ।
yuddhāyābhiniyuktēna bilasya pihitaṃ mukham ॥ 4 ॥
satyātpāṇigṛhītaścha kṛtakarmā mahāyaśāḥ ।
vismṛtō rāghavō yēna sa kasya tu kṛtaṃ smarēt ॥ 5 ॥
lakṣmaṇasya bhayādyēna nādharmabhayabhīruṇā ।
ādiṣṭā mārgituṃ sītāṃ dharmamasminkathaṃ bhavēt ॥ 6 ॥
tasminpāpē kṛtaghnē tu smṛtihīnē chalātmani ।
āryaḥ kō viśvasējjātu tatkulīnō jijīviṣuḥ ॥ 7 ॥
rājyē putraḥ pratiṣṭhāpyassaguṇō viguṇō'pi vā ।
kathaṃ śatrukulīnaṃ māṃ sugrīvō jīvayiṣyati ॥ 8 ॥
bhinnamantrō'parāddhaścha hīnaśaktiḥ kathaṃ hyaham ।
kiṣkindhāṃ prāpya jīvēyamanātha iva durbalaḥ ॥ 9 ॥
pāṃśudaṇḍēna hi māṃ bandhanē nōpapādayēt ।
śaṭhaḥ krūrō nṛśaṃsaścha sugrīvō rājyakāraṇāt ॥ 10 ॥
bandhanādvā'vasādānmē śrēyaḥ prāyōpavēśanam ।
anujānīta māṃ sarvē gṛhaṃ gachChantu vānarāḥ ॥ 11 ॥
ahaṃ vaḥ pratijānāmi nāgamiṣyāmyahaṃ purīm ।
ihaiva prāyamāsiṣyē śrēyō maraṇamēva mē ॥ 12 ॥
abhivādanapūrvaṃ hi rāghavau balaśālinau ।
abhivādanapūrvaṃ tu rājā kuśalamēva cha ॥ 13 ॥
vāchyastātō yavīyānmē sugrīvō vānarēśvaraḥ ।
ārōgyapūrvaṃ kuśalaṃ vāchyā mātā rumā cha mē ॥ 14 ॥
mātaraṃ chaiva mē tārāmāśvāsayitumarhatha ।
prakṛtyā priyaputrā sā sānukrōśā tapasvinī ॥ 15 ॥
vinaṣṭamiha māṃ śrutvā vyaktaṃ hāsyati jīvitam ।
ētāvaduktvā vachanaṃ vṛddhāṃstānabhivādya cha ॥ 16 ॥
vivēśa chāṅgadō bhūmau rudandarbhēṣu durmanāḥ ।
tasya saṃviśatastatra rudantō vānararṣabhāḥ ॥ 17 ॥
nayanēbhyaḥ pramumuchuruṣṇaṃ vai vāri duḥkhitāḥ ।
sugrīvaṃ chaiva nindantaḥ praśaṃsantaścha vālinam ॥ 18 ॥
parivāryāṅgadaṃ sarvē vyavasanprāyamāsitum ।
mataṃ tadvāliputrasya vijñāya plavagarṣabhāḥ ॥ 19 ॥
upaspṛśyōdakaṃ tatra prāṅmukhāssamupāviśan ।
dakṣiṇāgrēṣu darbhēṣu udaktīraṃ samāśritāḥ ॥ 20 ॥
mumūrṣavō hariśrēṣṭhā ētat kṣamamiti sma ha ।
rāmasya vanavāsaṃ cha kṣayaṃ daśarathasya cha ॥ 21 ॥
janasthānavadhaṃ chaiva vadhaṃ chaiva jaṭāyuṣaḥ ।
haraṇaṃ chaiva vaidēhyā vālinaścha vadhaṃ raṇē ॥ 22 ॥
rāmakōpaṃ cha vadatāṃ harīṇāṃ bhayamāgatam ।
sa saṃviśadbhibahubhirmahīdharō mahādrikūṭapratimaiḥ plavaṅgamaiḥ ।
babhūva sannāditanirdarāntarō bhṛśaṃ nadadbhirjaladairivōlbaṇaiḥ ॥ 23 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē pañchapañchāśassargaḥ ॥