śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ ।
ākranditanirānandā sāsrakaṇṭhajanākulā ।
ayōdhyāyāmavatatā sā vyatīyāya śarvarī ॥ 1 ॥
vyatītāyāṃ tu śarvaryāmādityasyōdayē tataḥ ।
samētya rājakartāraḥ sabhāmīyurdvijātayaḥ ॥ 2 ॥
mārkaṇḍēyō'tha maudgalyō vāmadēvaścha kāśyapaḥ ।
kātyāyanō gautamaścha jābāliścha mahāyaśāḥ ॥ 3 ॥
ētē dvijā ssahāmātyaiḥ pṛthagvā cha mudīrayan ।
vasiṣṭhamēvābhimukhāḥ śrēṣṭhaṃ rājapurōhitam ॥ 4 ॥
atītā śarvarī duḥkhaṃ yā nō varṣaśatōpamā ।
asminpañchatvamāpannē putraśōkēna pārthivē ॥ 5 ॥
svargataścha mahārājō rāmaśchāraṇyamāśritaḥ ।
lakṣmaṇaśchāpi tējasvī rāmēṇaiva gatassaha ॥ 6 ॥
ubhau bharataśatrughnau kēkayēṣu parantapau ।
purē rājagṛhē ramyē mātāmahanivēśanē ॥ 7 ॥
ikṣvākūṇāmihādyaiva kaśchidrājā vidhīyatām ।
arājakaṃ hi nō rāṣṭraṃ vināśaṃ samavāpnuyāt ॥ 8 ॥
nārājakē janapadē vidyunmālī mahāsvanaḥ ।
abhivarṣati parjanyō mahīṃ divyēna vāriṇā ॥ 9 ॥
nārājakē janapadē bījamuṣṭiḥ prakīryatē ।
nārājakē pituḥ putrō bhāryā vā vartatē vaśē ॥ 10 ॥
nārājakē dhanaṃ chāsti nāsti bhāryā pyarājakē ।
ida matyāhitaṃ chānyatkutassatya marājakē ॥ 11 ॥
nārājakē janapadē kārayanti sabhāṃ narāḥ ।
udyānāni cha ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇyagṛhāṇi cha ॥ 12 ॥
nārājakē janapadē yajñaśīlā dvijātayaḥ ।
satrāṇyanvāsatē dāntā brāhmaṇā ssaṃśitavratāḥ ॥ 13 ॥
nārājakē janapadē mahāyajñēṣu yajvanaḥ ।
brāhmaṇā vasusampannā visṛjantyāptadakṣiṇāḥ ॥ 14 ॥
nārājakē janapadē prabhūtanaṭanartakāḥ ।
utsavāścha samājāścha vardhantē rāṣṭravardhanāḥ ॥ 15 ॥
nārājakē janapadē siddhārthā vyavahāriṇaḥ ।
kathābhiranurajyantē kathāśīlāḥ kathāpriyaiḥ ॥ 16 ॥
nārājakē janapadē udyānāni samāgatāḥ ।
sāyāhnē krīḍituṃ yānti kumāryō hēmabhūṣitāḥ ॥ 17 ॥
nārājakē janapadē vāhanai śaśīghragāmibhiḥ ।
narā niryāntyaraṇyāni nārībhissaha kāminaḥ ॥ 18 ॥
nārājakē janapadē dhanavantassurakṣitāḥ ।
śēratē vivṛtadvārāḥ kṛṣigōrakṣajīvinaḥ ॥ 19 ॥
nārājakē janapadē baddhaghaṇṭāviṣāṇinaḥ ।
aṭanti rājamārgēṣu kuñjarā ṣaṣṭihāyanāḥ ॥ 20 ॥
nārājakē janapadē śarānsantatamasyatām ।
śrūyatē talanirghōṣa iṣvastrāṇāmupāsanē ॥ 21 ॥
nārājakē janapadē vaṇijō dūragāminaḥ ।
gachChanti kṣēmamadhvānaṃ bahupaṇyasamāchitāḥ ॥ 22 ॥
nārājakē janapadē charatyēkacharō vaśī ।
bhāvayannātmanā'tmānaṃ yatra sāyaṅgṛhō muniḥ ॥ 23 ॥
nārājakē janapadē yōgakṣēmaṃ pravartatē ।
nachāpyarājakē sēnā śatrūnviṣahatē yudhi ॥ 24 ॥
nārājakē janapadē hṛṣṭaiḥ paramavājibhiḥ ।
narāssaṃyānti sahasā rathaiścha parimaṇḍitāḥ ॥ 25 ॥
nārājakē janapadē narāśśāstraviśāradāḥ ।
saṃvadantō'vatiṣṭhantē vanēṣūpavanēṣu cha ॥ 26 ॥
nārājakē janapadē mālyamōdakadakṣiṇāḥ ।
dēvatābhyarchanārthāya kalpyantē niyatairjanaiḥ ॥ 27 ॥
nārājakē janapadē chandanāgarurūṣitāḥ ।
rājaputrā virājantē vasanta iva śākhinaḥ ॥ 28 ॥
yathā hyanudakā nadyaḥ yathā vā'pyatṛṇaṃ vanam ।
agōpālā yathā gāvastathā rāṣṭramarājakam ॥ 29 ॥
nārājakē janapadē svakaṃ bhavati kasyachit ।
matsyā iva narā nityaṃ bhakṣayanti parasparam ॥ 30 ॥
yē hi sambhinnamaryādā nāstikāśChinnasaṃśayāḥ ।
tē'pi bhāvāya kalpantē rājadaṇḍanipīḍitāḥ ॥ 31 ॥
yathā dṛṣṭi śśarīrasya nityamēva pravartatē ।
tathā narēndrō rāṣṭrasya prabhavassatyadharmayōḥ ॥ 32 ॥
rājā satyaṃ cha dharmaścha rājā kulavatāṃ kulam ।
rājā mātā pitā chaiva rājā hitakarō nṛṇām ॥ 33 ॥
yamō vaiśravaṇa śśakraḥ varuṇaścha mahābalaḥ ।
viśēṣyantē narēndrēṇa vṛttēna mahatā tataḥ ॥ 34 ॥
ahō tama ivēdaṃ syānnaprajñāyēta kiñchana ।
rājā chē nna bhavē llōkē vibhaja sādhvasādhunī ॥ 35 ॥
jīvatyapi mahārājē tavaiva vachanaṃ vayam ।
nātikramāmahē sarvē vēlāṃ prāpyēva sāgaraḥ ॥ 36 ॥
sa na ssamīkṣya dvijavarya vṛttaṃ nṛpaṃ vinā rājyamaraṇyabhūtam ।
kumāramikṣvākusutaṃ vadānyaṃ tvamēva rājānamihābhiṣiñcha ॥ 37 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptaṣaṣṭitamassargaḥ ॥
