View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.9 Sundara Kanda - Sarga 9

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha navamassargaḥ ।

tasyālayavariṣṭhasya madhyē vipulamāyatam ।
dadarśa bhavanaśrēṣṭhaṃ hanumānmārutātmajaḥ ॥ 1 ॥

ardhayōjanavistīrṇamāyataṃ yōjanaṃ hi tat ।
bhavanaṃ rākṣasēndrasya bahuprāsādasaṅkulam ॥ 2 ॥

mārgamāṇastu vaidēhīṃ sītāmāyatalōchanām ।
sarvataḥ parichakrāma hanūmānarisūdanaḥ ॥ 3 ॥

uttamaṃ rākṣasāvāsaṃ hanumānavalōkayan ।
āsasādātha lakṣmīvān rākṣasēndranivēśanam ॥ 4 ॥

chaturviṣāṇairdviradaistriviṣāṇaistathaiva cha ।
parikṣiptamasambādhaṃ rakṣyamāṇamudāyudhaiḥ ॥ 5 ॥

rākṣasībhiścha patnībhī rāvaṇasya nivēśanam ।
āhṛtābhiścha vikramya rājakanyābhirāvṛtam ॥ 6 ॥

tannakramakarākīrṇaṃ timiṅgilajhaṣākulam ।
vāyuvēgasamādhūtaṃ pannagairiva sāgaram ॥ 7 ॥

yā hi vaiśravaṇē lakṣmīryā chēndrē harivāhanē ।
sā rāvaṇagṛhē sarvā nityamēvānapāyinī ॥ 8 ॥

yā cha rājñaḥ kubērasya yamasya varuṇasya cha ।
tādṛśī tadviśiṣṭā vā ṛddhī rakṣōgṛhēṣviha ॥ 9 ॥

tasya harmyasya madhyasthaṃ vēśma chānyatsunirmitam ।
bahuniryūhasaṅkīrṇaṃ dadarśa pavanātmajaḥ ॥ 10 ॥

brahmaṇō'rthē kṛtaṃ divyaṃ divi yadviśvakarmaṇā ।
vimānaṃ puṣpakaṃ nāma sarvaratnavibhūṣitam ॥ 11 ॥

parēṇa tapasā lēbhē yatkubēraḥ pitāmahāt ।
kubēramōjasā jitvā lēbhē tadrākṣasēśvaraḥ ॥ 12 ॥

īhāmṛgasamāyukttaiḥ kārtasvarahiramaṇmayaiḥ ।
sukṛtairāchitaṃ stambhaiḥ pradīptamiva cha śriyā ॥ 13 ॥

mērumandarasaṅkāśairullikhadbhirivāmbaram ।
kūṭāgāraiśśubhākāraissarvatassamalaṅkṛtam ॥ 14 ॥

jvalanārkapratīkāśaṃ sukṛtaṃ viśvakarmaṇā ।
hēmasōpānasaṃyuktaṃ chārupravaravēdikam ॥ 15 ॥

jālavātāyanairyuktaṃ kāñchanaiḥ ssphāṭikairapi ।
indranīlamahānīlamaṇipravaravēdikam ॥ 16 ॥

vidrumēṇa vichitrēṇa maṇibhiścha mahāghanaiḥ ।
nistulābhiścha muktābhistalēnābhivirājitam ॥ 17 ॥

chandanēna cha raktēna tapanīyanibhēna cha ।
supuṇyagandhinā yuktamādityataruṇōpamam ॥ 18 ॥

kūṭāgārairvarākārairvividhaissamalaṅkṛtam ।
vimānaṃ puṣpakaṃ divyamārurōha mahākapiḥ ॥ 19 ॥

tatrasthassa tadā gandhaṃ pānabhakṣyānnasambhavam ।
divyaṃ sammūrChitaṃ jighradrūpavantamivānilam ॥ 20 ॥

sa gandhastaṃ mahāsattvaṃ bandhurbandhumivōttamam ।
ita ēhītyuvāchēna tatra yatra sa rāvaṇaḥ ॥ 21 ॥

tatastāṃ prasthitaśśālāṃ dadarśa mahatīṃ śubhām ।
rāvaṇasya manaḥ kāntāṃ kāntāmiva varastriyam ॥ 22 ॥

maṇisōpānavikṛtāṃ hēmajālavibhūṣitām ।
sphāṭikairāvṛtatalāṃ dantāntaritarūpikām ॥ 23 ॥

muktābhiścha pravālaiścha rūpyachāmīkarairapi ।
vibhūṣitāṃ maṇistambhaissubahustambhabhūṣitām ॥ 24 ॥

namrairṛjubhiratyuchchaissamantātsuvibhūṣitaiḥ ।
stambhaiḥ pakṣairivātyuchchairdivaṃ samprasthitāmiva ॥ 25 ॥

mahatyā kuthayāstīrṇāṃ pṛthivīlakṣaṇāṅkayā ।
pṛthivīmiva vistīrṇāṃ sarāṣṭragṛhamālinīm ॥ 26 ॥

nāditāṃ mattavihagairdivyagandhādhivāsitām ।
parārdhyāstaraṇōpētāṃ rakṣōdhipaniṣēvitām ॥ 27 ॥

dhūmrāmagarudhūpēna vimalāṃ haṃsapāṇḍurām ।
chitrāṃ puṣpōpahārēṇa kalmāṣīmiva suprabhām ॥ 28 ॥

manassaṃhlādajananīṃ varṇasyāpi prasādinīm ।
tāṃ śōkanāśinīṃ divyāṃ śriyaḥ sañjananīmiva ॥ 29 ॥

indriyāṇīndriyārthaistu pañcha pañchabhiruttamaiḥ ।
tarpayāmāsa mātēva tadā rāvaṇapālitā ॥ 30 ॥

svargō'yaṃ dēvalōkō'yamindrasyēyaṃ purī bhavēt ।
siddhirvēyaṃ parā hi syādityamanyata mārutiḥ ॥ 31 ॥

pradhyāyata ivāpaśyatpradīpāṃstatra kāñchanān ।
dhūrtāniva mahādhūtairdēvanēna parājitān ॥ 32 ॥

dīpānāṃ cha prakāśēna tējasā rāvaṇasya cha ।
archirbhirbhūṣaṇānāṃ cha pradīptētyabhyamanyata ॥ 33 ॥

tatō'paśyatkuthā''sīnaṃ nānāvarāyambarasrajam ।
sahasraṃ varanārīṇāṃ nānāvēṣavibhūṣitam ॥ 34 ॥

parivṛttē'rdharātrē tu pānanidrāvaśaṃ gatam ।
krīḍitvōparataṃ rātrau suṣvāpa balavattadā ॥ 35 ॥

tatprasuptaṃ viruruchē niśśabdāntarabhūṣaṇam ।
niḥśabdahaṃsabhramaraṃ yathā padmavanaṃ mahat ॥ 36 ॥

tāsāṃ saṃvṛtadantāni mīlitākṣīṇi mārutiḥ ।
apaśyatpadmagandhīni vadanāni suyōṣitām ॥ 37 ॥

prabuddhānīva padmāni tāsāṃ bhūtvā kṣapākṣayē ।
punassaṃvṛtapatrāṇi rātrāviva babhustadā ॥ 38 ॥

imāni mukhapadmāni niyataṃ mattaṣaṭpadāḥ ।
ambujānīva phullāni prārthayanti punaḥ punaḥ ॥ 39 ॥

iti chāmanyata śrīmānupapattyā mahākapiḥ ।
mēnē hi guṇatastāni samāni salilōdbhavaiḥ ॥ 40 ॥

sā tasya śuśubhē śālā tābhistrībhirvirājitā ।
śāradīva prasannā dyaustārābhirabhiśōbhitā ॥ 41 ॥

sa cha tābhiḥ parivṛtaśśuśubhē rākṣasādhipaḥ ।
yathā hyuḍupatiśśīmāṃstārābhirabhisaṃvṛtaḥ ॥ 42 ॥

yāśchyavantē'mbarāttārāḥ puṇyaśēṣasamāvṛtāḥ ।
imāstāssaṅgatāḥ kṛtsnā iti mēnē haristadā ॥ 43 ॥

tārāṇāmiva suvyaktaṃ mahatīnāṃ śubhārchiṣām ।
prabhāvarṇaprasādāścha virējustatra yōṣitām ॥ 44 ॥

vyāvṛttagurupīnasrakprakīrṇavarabhūṣaṇāḥ ।
pānavyāyāmakālēṣu nidrāpahṛtachētasaḥ ॥ 45 ॥

vyāvṛttatilakāḥ kāśchitkāśchidudbhrantanūpurāḥ ।
pārśvē galitahārāścha kāśchitparamayōṣitaḥ ॥ 46 ॥

muktāhārā'vṛtāśchānyāḥ kāśchidvisrastavāsasaḥ ।
vyāviddharaśanādāmāḥ kiśōrya iva vāhitāḥ ॥ 47 ॥

sukuṇḍaladharāśchānyā vichChinnamṛditasrajaḥ ।
gajēndramṛditāḥ phullā latā iva mahāvanē ॥ 48 ॥

chandrāṃśukiraṇābhāścha hārāḥ kāsāñchidutkaṭāḥ ।
haṃsā iva babhussuptāḥ stanamadhyēṣu yōṣitām ॥ 49 ॥

aparāsāṃ cha vaiḍūryāḥ kādambā iva pakṣiṇaḥ ।
hēmasūtrāṇi chānyāsāṃ chakravākā ivābhavan ॥ 50 ॥

haṃsakāraṇḍavākīrṇāśchakravākōpaśōbhitāḥ ।
āpagā iva tā rējurjaghanaiḥ pulinairiva ॥ 51 ॥

kiṅkiṇījālasaṅkōśāstā haimavipulāmbujāḥ ।
bhāvagrāhā yaśastīrāḥ suptā nadya ivā''babhuḥ ॥ 52 ॥

mṛduṣvaṅgēṣu kāsāñchitkuchāgrēṣu cha saṃsthitāḥ ।
babhurvarbhūṣaṇānīva śubhā bhūṣaṇarājayaḥ ॥ 53 ॥

aṃśukāntāścha kāsāñchinmukhamārutakampitāḥ ।
uparyupari vaktrāṇāṃ vyādhūyantē punaḥ punaḥ ॥ 54 ॥

tāḥ patākā ivōddhūtāḥ patnīnāṃ ruchiraprabhāḥ ।
nānāvarṇasuvarṇānāṃ vaktramūlēṣu rējirē ॥ 55 ॥

vavalguśchātra kāsāñchitkuṇḍalāni śubhārchiṣām ।
mukhamārutasaṃsargānmandaṃ mandaṃ suyōṣitām ॥ 56 ॥

śarkarā'savagandhaiścha prakṛtyā surabhiḥ sukhaḥ ।
tāsāṃ vadananiśvāsassiṣēvē rāvaṇaṃ tadā ॥ 57 ॥

rāvaṇānanaśaṅkāścha kāśchidrāvaṇayōṣitaḥ ।
mukhāni sma sapatnīnāmupājighranpunaḥ punaḥ ॥ 58 ॥

atyarthaṃ saktamanasō rāvaṇē tā varastriyaḥ ।
asvatantrāḥ sapatnīnāṃ priyamēvā'charaṃstadā ॥ 59 ॥

bāhūnupanidhāyānyāḥ pārihāryavibhūṣitān ।
aṃśukāni cha ramyāṇi pramadāstatra śiśyirē ॥ 60 ॥

anyā vakṣasi chānyasyāstasyāḥ kāchitpunarbhujam ।
aparā tvaṅkamanyasyāstasyāśchāpyaparā bhujau ॥ 61 ॥

ūrupārśvakaṭīpṛṣṭhamanyōnyasya samāśritāḥ ।
parasparaniviṣṭāṅgyō madasnēhavaśānugāḥ ॥ 62 ॥

anyōnyabhujasūtrēṇa strīmālā grathitā hi sā ।
mālēva grathitā sūtrē śuśubhē mattaṣaṭpadā ॥ 63 ॥

latānāṃ mādhavē māsi phullānāṃ vāyusēvanāt ।
anyōnya mālāgrathitaṃ saṃsaktakusumōchchayam ॥ 64 ॥

vyativēṣṭitasuskandhamanyōnyabhramarākulam ।
āsīdvanamivōddhūtaṃ strīvanaṃ rāvaṇasya tat ॥ 65 ॥

uchitēṣvapi suvyaktaṃ na tāsāṃ yōṣitāṃ tadā ।
vivēkaḥ śakya ādhātuṃ bhūṣaṇāṅgāmbarasrajām ॥ 66 ॥

rāvaṇē sukhasaṃviṣṭē tāstriyō vividhaprabhāḥ ।
jvalantaḥ kāñchanā dīpāḥ praikṣantānimiṣā iva ॥ 67 ॥

rājarṣipitṛdaityānāṃ gandharvāṇāṃ cha yōṣitaḥ ।
rākṣasānāṃ cha yāḥ kanyāstasya kāmavaśaṃ gatāḥ ॥ 68 ॥

yuddhakāmēna tāḥ sarvā rāvaṇēna hṛtāḥ striyaḥ ।
samadā madanēnaiva mōhitāḥ kāśchidāgatāḥ ॥ 69 ॥

na tatra kāchitpramadā prasahya vīryōpapannēna guṇēna labdhā ।
na chānyakāmāpi na chānyapūrvā vinā varārhāṃ janakātmajāṃ tām ॥ 70 ॥

na chākulīnā na cha hīnarūpā nādakṣiṇā nānupachārayuktā ।
bhāryābhavattasya na hīnasattvā na chāpi kāntasya na kāmanīyā ॥ 71 ॥

babhūva buddhistu harīśvarasya yadīdṛśī rāghavadharmapatnī ।
imā yathā rākṣasarājabhāryāḥ sujātamasyēti hi sādhubuddhēḥ ॥ 72 ॥

punaścha sō'chintayādāttarūpō dhruvaṃ viśiṣṭā guṇatō hi sītā ।
athāyamasyāṃ kṛtavānmahātmā laṅkēśvaraḥ kaṣṭamanāryakarma ॥ 73 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē navamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: