śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha ēkachatvāriṃśassargaḥ ।
tataḥ prasthāpya sugrīvastanmahadvānaraṃ balam ।
dakṣiṇāṃ prēṣayāmāsa vānarānabhilakṣitān ॥ 1 ॥
nīla magnisutaṃ chaiva hanumantaṃ cha vānaram ।
pitāmahasutaṃ chaiva jāmbavantaṃ mahābalam ॥ 2 ॥
suhōtraṃ cha śarāriṃ cha śaragulmaṃ tathaiva cha ।
gajaṃ gavākṣaṃ gavayaṃ suṣēṇamṛṣabhaṃ tathā ॥ 3 ॥
maindaṃ cha dvividaṃ chaiva vijayaṃ gandhamādanam ।
ulkāmukhamasaṅgaṃ cha hutāśanasutāvubhau ॥ 4 ॥
aṅgadapramukhānvīrānvīraḥ kapigaṇēśvaraḥ ।
vēgavikramasampannānsandidēśa viśēṣavit ॥ 5 ॥
tēṣāmagrēsaraṃ chaiva mahābalamathāṅgadam ।
vidhāya harivīrāṇāmādiśaddakṣiṇāṃ diśam ॥ 6 ॥
yē kēchana samuddēśāstasyāṃ diśi sudurgamāḥ ।
kapīśaḥ kapimukhyānāṃ sa tēṣāṃ tānudāharat ॥ 7 ॥
sahasraśirasaṃ vindhyaṃ nānādrumalatāyutam ।
narmadāṃ cha nadīṃ ramyāṃ mahōraganiṣēvitām ॥ 8 ॥
tatō gōdāvarīṃ ramyāṃ kṛṣṇavēṇīṃ mahānadīm ।
varadāṃ cha mahābhāgāṃ mahōraganiṣēvitām ॥ 9 ॥
mēkhalāmutkalāṃ chaiva daśārṇanagarāṇyapi ।
āśvavantīmavantīṃ cha sarvāmēvānupaśyata ॥ 10 ॥
vidarbhānṛṣikāṃśchaiva ramyānmāhiṣakānapi ।
tathā vaṅgānkaliṅgāṃścha kauśikāṃścha samantataḥ ॥ 11 ॥
anvīkṣya daṇḍakāraṇyaṃ saparvatanadīguhām ।
nadīṃ gōdāvarīṃ chaiva sarvamēvānupaśyata ॥ 12 ॥
tathaivāndhrāṃścha puṇḍrāṃścha chōlānpāṇḍyāntsa kēralān ।
ayōmukhaścha gantavyaḥ parvatō dhātumaṇḍitaḥ ॥ 13 ॥
vichitraśikhara śśrīmāṃśchitrapuṣpitakānanaḥ ।
sachandanavanōddēśō mārgitavyō mahāgiriḥ ॥ 14 ॥
tatastāmāpagāṃ divyāṃ prasannasalilāṃ śivām ।
tatra drakṣyatha kāvērīṃ vihitāmapsarōgaṇaiḥ ॥ 15 ॥
tasyāsīnaṃ nagasyāgrē malayasya mahaujasam ।
drakṣyathā'dityasaṅkāśamagastyamṛṣisattamam ॥ 16 ॥
tatastēnābhyanujñātāḥ prasannēna mahātmanā ।
tāmraparṇīṃ grāhajuṣṭāṃ tariṣyatha mahānadīm ॥ 17 ॥
sā chandanavanairdivyai prachChannā dvīpaśālinī ।
kāntēva yuvatiḥ kāntāṃ samudramavagāhatē ॥ 18 ॥
tatō hēmamayaṃ divyaṃ muktāmaṇivibhūṣitam ।
yuktaṃ kavāṭaṃ pāṇḍyānāṃ gatā drakṣyatha vānarāḥ ॥ 19 ॥
tatassamudramāsādya sampradhāryārthaniśchayam ।
agastyēnāntarē tatra sāgarē vinivēśitaḥ ॥ 20 ॥
chitranānānagaḥ śrīmānmahēndraḥ parvatōttamaḥ ।
jātarūpamayaḥ śrīmānavagāḍhō mahārṇavam ॥ 21 ॥
nānāvidhairnagai ssarvailatābhiśchōpaśōbhitam ।
dēvarṣiyakṣapravarairapsarōbhiścha sēvitam ॥ 22 ॥
siddhachāraṇasaṅghaiścha prakīrṇaṃ samanōramam ।
tamupaiti sahasrākṣaḥ sadā parvasu parvasu ॥ 23 ॥
dvīpastasyāparē pārē śatayōjanamāyataḥ ।
agamyō mānuṣairdīptastaṃ mārgadhvaṃ samantataḥ ॥ 24 ॥
tatra sarvātmanā sītā mārgitavyā viśēṣataḥ ।
sa hi dēśastu vadhyasya rāvaṇasya durātmanaḥ ॥ 25 ॥
rākṣasādhipatērvāsassahasrākṣasamadyutēḥ ।
dakṣiṇasya samudrasya madhyē tasya tu rākṣasī ॥ 26 ॥
aṅgārakēti vikhyātā Chāyāmākṛṣya bhōjinī ।
ēvaṃ nissaṃśayānkṛtvā saṃśayānnaṣṭasaṃśayāḥ ॥ 27 ॥
mṛgayadhvaṃ narēndrasya patnīmamitatējasaḥ ।
tamatikramya lakṣmīvānsamudrē śatayōjanē ॥ 28 ॥
giriḥ puṣpitakō nāma siddhachāraṇasēvitaḥ ।
chandrasūryāṃśusaṅkāśassāgarāmbusamāvṛtaḥ ॥ 29 ॥
bhrājatē vipulaiśśṛṅgairambaraṃ vilikhanniva ।
tasyaikaṃ kāñchanaṃ śṛṅgaṃ sēvatē'yaṃ divākaraḥ ॥ 30 ॥
śvētaṃ rājatamēkaṃ cha sēvatē'yaṃ niśākaraḥ ।
na taṃ kṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ ॥ 31 ॥
praṇamya śirasā śailaṃ taṃ vimārgata vānarāḥ ।
tamatikramya durdharṣa ssūryavānnāma parvataḥ ॥ 32 ॥
adhvanā durvigāhēna yōjanāni chaturdaśa ।
tatastamapyatikramya vaidyutō nāma parvataḥ ॥ 33 ॥
sarvakāmaphalairvṛkṣai ssarvakālamanōharaiḥ ।
tatra bhuktvā varārhāṇi mūlāni cha phalāni cha ॥ 34 ॥
madhūni pītvā mukhyāni paraṃ gachChata vānarāḥ ।
tatra nētramanaḥkāntaḥ kuñjarō nāma parvataḥ ॥ 35 ॥
agastyabhavanaṃ yatra nirmitaṃ viśvakarmaṇā ।
tatra yōjanavistāramuchChritaṃ daśayōjanam ॥ 36 ॥
śaraṇaṃ kāñchanaṃ divyaṃ nānāratnavibhūṣitam ।
tatra bhōgavatī nāma sarpāṇāmālayaḥ purī ॥ 37 ॥
viśālakakṣyā durdharṣā sarvataḥ parirakṣitā ।
rakṣitā pannagairghōraistīkṣṇadaṣṭrairairmahāviṣaiḥ ॥ 38 ॥
sarparājō mahāprājñō yasyāṃ vasati vāsukiḥ ।
niryāya mārgitavyā cha sā cha bhōgavatī purī ॥ 39 ॥
tatra chānantarā dēśā yē kēchana susamvṛtāḥ ।
taṃ cha dēśamatikramya mahānṛṣabhasaṃsthitaḥ ॥ 40 ॥
sarvaratnamayaḥ śrīmān ṛṣabhō nāma parvataḥ ।
gōśīrṣakaṃ padmakaṃ cha hariśyāmaṃ cha chandanam ॥ 41 ॥
divyamutpadyatē yatra tachchaivāgnisamaprabham ।
na tu tachchandanaṃ dṛṣṭavā spraṣṭavyaṃ cha kadāchana ॥ 42 ॥
rōhitā nāma gandharvā ghōrā rakṣanti tadvanam ।
tatra gandharvapatayaḥ pañcha sūryasamaprabhāḥ ॥ 43 ॥
śailūṣō grāmaṇī śśigru śśubhrō babhrustathaiva cha ।
ravisōmāgnivapuṣāṃ nivāsaḥ puṇyakarmaṇām ॥ 44 ॥
antē pṛthivyā durdharṣāstatra svargajitaḥ sthitāḥ ।
tataḥ paraṃ na vassēvyaḥ pitṛlōka ssudāruṇaḥ ॥ 45 ॥
rājadhānī yamasyaiṣā kaṣṭēna tamasā vṛtā ।
ētāvadēva yuṣmābhirvīrā vānarapuṅgavāḥ ॥ 46 ॥
śakyaṃ vichētuṃ gantuṃ vā nātō gatimatāṃ gatiḥ ।
sarvamētatsamālōkya yachchānyadapi dṛśyatē ॥ 47 ॥
gatiṃ viditvā vaidēhyā ssannivartitumarhatha ।
yastu māsānnivṛttō'grē dṛṣṭā sītēti vakṣyati ॥ 48 ॥
mattulyavibhavō bhōgai ssukhaṃ sa vihariṣyati ।
tataḥ priyatarō nāsti mama prāṇādviśēṣataḥ ॥ 49 ॥
kṛtāparādhō bahuśō mama bandhurbhaviṣyati ।
amitabalaparākramā bhavantō vipulaguṇēṣu kulēṣu cha prasūtāḥ ।
manujapatisutāṃ yathā labhadhvaṃ tadadhiguṇaṃ puruṣārthamārabhadhvam ॥ 50 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē ēkachatvāriṃśassargaḥ ॥