śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ ।
tēnivṛttāmahākāyāśśrutvāṅgadavachastadā ।
naiṣṭhikīmbuddhimāsthāyasarvēsaṅgrāmakāṅkṣiṇaḥ ॥ 1 ॥
samudīritavīryāstēsamārōpitavikramāḥ ।
paryavasthāpitāvākyairaṅgadēnavalīmukhāḥ ॥ 2 ॥
prayātāśchagatāharṣammaraṇēkṛtaśchayāḥ ।
chakrussutumulaṃyuddhaṃvānarāstyaktajīvitāḥ ॥ 3 ॥
athavṛkṣānmahākāyāssānūnisumahānti cha ।
vānarāstūrṇamudyamyakumbhakarṇamabhidrutāḥ ॥ 4 ॥
kumbhakarṇassaṅkṛddhōgadāmudyamyavīryavān ।
arthayansamahākāyassamantād vyakṣipadripūn ॥ 5 ॥
śatānisaptachāṣṭau cha sahasrāṇi cha vānarāḥ ।
prakīrṇāḥśēratēbhūmaukumbhakarṇēnapōdhitāḥ ॥ 6 ॥
ṣōḍaśāṣṭau cha daśa cha viṃśatratiṃśastathaiva cha ।
parikṣipya cha bāhubhyāṅkhādanviparidhāvati ॥ 7 ॥
bhakṣyan bhṛśasaṅkruddhōgaruḍaḥpannagāniva ।
kṛchChrēṇachasamāśvastāḥsaṅgamyachatatastataḥ ॥ 8 ॥
vṛkṣādrihastāharayastasthussaṅgrāmamūrthani ।
tataḥparvatamutpāṭyadvividaḥplavagarṣabhaḥ ॥ 9 ॥
tamaprāpya mahākāyaṃ tasya sainyē'patattataḥ ।
mamardāśvān gajāṃśchāpi rathāṃśchāpi nagōttamaḥ ॥ 10 ॥
tamaprāpyamahākāyantasyasainyē'patattadhā ।
mamardāśvāngajāṃśchāpirathāṃśchāpinagōttamaḥ ॥ 11 ॥
tānichānyānirakṣāṃsiēvañchānyagadirēḥśiraḥ ।
tachchailavēgābhihataṃhatāśvaṃhatasārathi ॥ 12 ॥
rakṣasāṃrudhiraklinnambabhūvāyōdhanammahat ।
rathinōvānarēndrāṇāṃśaraiḥkālāntakōpamaiḥ ॥ 13 ॥
śirāṃsinardatāñjahrussahasābhīmanissvanā ।
vānarāśchamahātmānassamutpāṭyamahādrumān ॥ 14 ॥
rathāvaśvāngajānuṣṭrānrākṣasānabhyasūdayan ।
hanumān śailaśṛṅgāṇiśilāśchavividhān drumān ॥ 15 ॥
vavarṣakumbhakarṇasyaśirasyambaramāsthitaḥ ।
tāniparvataśṛṅgāṇiśūlēna sa bibhēda ha ॥ 16 ॥
babhañjavṛkṣavarṣaṃ cha kumbhakarṇōmahābalaḥ ।
tatōharīṇāntadanīkamugrandudrāvaśūlanniśitampragṛhya ।
tasthau sa tasyāpatataḥpurastānmahīdharāgraṃhanumān pragṛhya ॥ 17 ॥
sa kumbhakarṇaṅkupitōjaghānavēgēnaśailōttamabhīmakāyam ।
sa chakṣubhētēnatadābhibhūtōmēdārdragātrōrudhirāvasiktaḥ ॥ 18 ॥
sa śūlamāsādyataṭitprakāśaṅgiriryathāprajvalitāgraśṛṅgam ।
bāhvantarēmārutimājaghānaguhō'chalaṅkrauñchamivōgraśaktyā ॥ 19 ॥
śūlanirbhinnamahābhujāntaraḥpravihvalaḥśōṇitamudvaman mukhāt ।
nanādabhīmaṃhanumān mahāhavēyugāntamēghasntitasvanōpamam ॥ 20 ॥
tatōvinēduḥsahasāprahṛṣṭārakṣōgaṇāstaṃvyathitaṃsamīkṣya ।
plavaṅgamāstuvyathitābhayartāḥpradudruvuḥsaṃyatikumbhakarṇāt ॥ 21 ॥
tatastunīlōbalavān paryavasthāpayanbalam ।
pravichikṣēpaśailāgraṅkumbhakarṇāyadhīmatē ॥ 22 ॥
tadāpatantaṃsamprēkṣyamuṣṭinābhijaghāna ha ।
muṣṭiprahārābhihatantachChailāgraṃvyaśīryata ॥ 23 ॥
savisphuliṅgaṃsajvālanipapātamahētalē ।
ṛṣabhaśśarabhōnīlōgavākṣōgandhamādanaḥ ॥ 24 ॥
pañchavānaraśārdūlāḥkumbukarṇamupādravan ।
śailairvavṛkṣaistalaiḥpādairmuṣṭibhiśchamahābalāḥ ॥ 25 ॥
kumbhakarṇammahākāyaṃsarvatō'bhipradudruvuḥ ।
sparśānivaprahārāṃstānvēdvayānō na vivyathē ॥ 26 ॥
ṛṣabhantumahāvēgambāhubhyāmpariṣasvajē ।
kumbhakarṇabhujābhyāntupīḍitōvānararṣabhaḥ ॥ 27 ॥
nipapātarṣabhōbhīmaḥpramukhādvāntaśōṇitaḥ ।
muṣṭināśarabhaṃhatvājānunānīlamāhavē ॥ 28 ॥
ājaghānagavākṣantulēnēndraripustadā ।
pādēnābhyahanatkṛddhastarasāgandhamādanam ॥ 29 ॥
dattaprahāravyathitāmumuhuśśōṇitōkṣitāḥ ।
nipētustētumēdinyānnikṛttāivakiṃśukāḥ ॥ 30 ॥
tēṣuvānaramukhyēṣupātitēṣumahātmasu ।
vānarāṇāṃsahasrāṇikumbakarṇampradadruvuḥ ॥ 31 ॥
taṃśailamivaśailābhāḥsarvētuplavagarṣabhāḥ ।
samāruhyasamutpatyadadaṃśuśchamahābalāḥ ॥ 32 ॥
tannakhairdhaśanaiśchāpimuṣṭibhirbāhubhistathā ।
kumbhakarṇammahābāhahuntējaghnuḥplavagarṣabhāḥ ॥ 33 ॥
sa vānarasahastrairajitaḥ parvatōpamaiḥ ।
rarājarākṣasavyāghrōgirirātmaruhairiva ॥ 34 ॥
bāhubhyāṃvānarānsarvānpragṛhya sa mahābalaḥ ।
bhakṣyāmāsasaṅkruddhōgaruḍaḥpannagāniva ॥ 35 ॥
prakṣiptāḥkumbakarṇēnavaktrēpātālasannibhē ।
nāsāpuṭābhyānnirjagmuḥkarṇābhyāñchaivavānarāḥ ॥ 36 ॥
bhakṣyanbhṛśasaṅkruddhō harīn parvatasannibhaḥ ।
babhañjavānarān sarvān saṅkruddhōrākṣasōttamaḥ ॥ 37 ॥
māṃsaśōṇitasaṅklēdākurvan bhūmiṃ sa rākṣasaḥ ।
chachāraharinainyēṣukālānagirivamūrChitaḥ ॥ 38 ॥
yathā śuṣkāṇyaraṇyāni grīṣmē dahati pāvakaḥ ।
tathā vānarasainyāni kumbhakarṇō dadāha saḥ ॥ 39 ॥
yathāśuṣkāṇyaraṇyānigrīṣmēdahatipāvakaḥ ।
tathāvānarasainyānikumbakarṇōvinirdahat ॥ 40 ॥
tatastēvadhyamānāstuhatayūthāvināyakāḥ ।
vānarābhayasaṃvignāvinēdurvisvarambhṛśaiḥ ॥ 41 ॥
anēkaśōvadhyamānāḥkumbhakarṇēnavānarāḥ ।
rāghavaṃśaraṇañjagmurvyathitāḥbhinnachētasaḥ ॥ 42 ॥
prabhagnān vānarān dṛṣṭavāvajrahastātmajātmajaḥ ।
abhyadhāvatavēgēnakumbhakarṇammahāhavē ॥ 43 ॥
śailaśṛṅgammahadgṛhyavinadaṃśchamuhurmuhuḥ ।
trāsayanrākṣasānsarvān kumbhakarṇapadānugān ॥ 44 ॥
chikṣēpaśailaśikharaṅkumbhakarṇasyamūrdhani ।
sa tēnābhihatōmūrdhniśailēnēndraripustadā ॥ 45 ॥
kumbhakarṇaḥprajajvālakrōdhēnamahatātadā ।
sō'bhyadhāvatavēgēnavāliputramamarṣaṇam ॥ 46 ॥
kumbhakarṇōmahānādastrāsayan sarvavānarān ।
śūlaṃsasarjavairōṣādaṅgadētumahābalaḥ ॥ 47 ॥
ta māpatantambuddhvātuyuddhamārgaviśāradaḥ ।
lāghavānmōchayāmābalavān vānararṣabhaḥ ॥ 48 ॥
utpatyachainantarasātalēnōrasyatāḍayat ।
sa tēnābhihataḥkōpātpramumōhāchalōpamaḥ ॥ 49 ॥
sa labdasañjñōbalavānmuṣṭimāvartyarākṣasaḥ ।
apahāstēnachikṣēpavisañjñaḥ sa papāta ha ॥ 50 ॥
tasmin plavagaśārdūlēvisañjñēpatitēbhuvi ।
tachChūlaṃsamupādāyasugrīvamabhidudruvē ॥ 51 ॥
tamāpatantaṃsamprēkṣyakumbhakarṇammahābalam ।
utpapātatadāvīrassugrīvōvānarādhipaḥ ॥ 52 ॥
sa parvatāgramutkṣipyasamāvidhyamahābalaḥ ।
abhidudrāvavēgēnakumbhakarṇammahābalam ॥ 53 ॥
tamāpatantaṃsamprēkṣyakumbhakarṇaḥplavaṅgamam ।
tasthauvivṛtasarvāṅgōvānarēndrasyasammukhaḥ ॥ 54 ॥
kapiśōṇitadigdhāṅgambhakṣyantamplavaṅgamān ।
kumbhakarṇaṃsthitandṛṣṭavāsugrīvōvākyamabravīt ॥ 55 ॥
tvajatadvānarānīkamprākṛtaiḥkiṅkariṣyasi ।
sahasvaikannipātammēparvatasyāsyarākṣasa ॥ 56 ॥
tadvākyaṃharirājasyasattvadhairyasamanvitam ।
śrutvārākṣasaśārdūlaḥkumbhakarṇō'bravīdvachaḥ ॥ 57 ॥
prajāpatēstupautrastvantathaivarakṣarajassutaḥ ।
śrutapauruṣasampannaḥkasmādgarjasivānara ॥ 58 ॥
sa kumbhakarṇasyavachōniśamyavyāvidhyaśailaṃsahasāmumōcha ।
tēnājaghānōrasikumbhakarṇaṃśailēnavajrāśanisannibhēna ॥ 59 ॥
tachChailaśṛṅgaṃsahasāvikīrṇambhujāntarētasyatadāviśālē ।
tatōniṣēduḥsahasāplavaṅgārakṣōgaṇāśchāpimudāvinēduḥ ॥ 60 ॥
sa śailaśṛṅgābhihataśchukōpananādarōṣāchchavivṛtyavaktram ।
vyāvidhyaśūlaṃ cha taṭitprakāśañchikṣēpaharyṛkṣipatērvadhāya ॥ 61 ॥
tatkumbhakarṇasyabhujapraviddhaṃśūlaṃśitaṅkāñchanadāmajuṣṭam ।
kṣipraṃsamutpatyanigṛhyadōrbhyāmbabhañjavēgēnasutō'nilasya ॥ 62 ॥
kṛtambhārasahasrasyaśūlaṅkālāyasammahat ।
babhañjajānumārōpyatadāhṛṣṭaḥplavaṅgamaḥ ॥ 63 ॥
śūlambhagnaṃhanumatādṛṣṭavāvānaravāhinī ।
hṛṣṭānanādabahuśassarvataśchāpidudruvē ॥ 64 ॥
babhūvathaparitrastōrākṣasōvimukhō'bhavat ।
siṃhanādaṃ cha tēchakruḥprahṛṣṭāvanagōcharāḥ ॥ 65 ॥
mārutimpūjayāñchakrurdṛṣṭavāśūlantathāgatam ।
sa tattathābhagnamavēkṣyaśūlañchukōparakṣōdhipatirmahātmā ।
utpāṭyalaṅkāmalayātsaśṛṅgañjaghānasugrīvamupētyatēna ॥ 66 ॥
sa śailaśṛṅgābhihatōvisañjñaḥpapātabhūmauyudhivānarēndraḥ ।
tamprēkṣyabhūmaupatitaṃvisañjñanēduḥprahṛṣṭāstvathayātudhānāḥ ॥ 67 ॥
mabhyupētyādbhutaghōravīryaṃ sa kumbhakarṇōyudhivānarēndram ।
jahārasugrīvamabhipragṛhyayathānilōmēghamatiprachaṇḍaḥ ॥ 68 ॥
sa tammahāmēghanikāśarūpamutpāṭyagachChanyudhikumbhakarṇaḥ ।
rarājamērupratimānarūpōmēruryathābhyuChrachitaghōraśṛṅgaḥ ॥ 69 ॥
tatastamādāyajagāmavīrassaṃstūyamānōyudhirākṣasēndraiḥ ।
śṛṇvanninādantridivālayānāmplavaṅgarājagrahavismitānām ॥ 70 ॥
tatastamādāyatadā sa mēnēharīndramindrōpamamindravīryaḥ ।
asmin hatēsarvamidaṃhataṃsyātsarāghavaṃsainyamitīndraśatruḥ ॥ 71 ॥
vidrutāṃvāhinīndṛṣṭavāvānarāṇāmitastataḥ ।
kumbhakarṇēnasugrīvaṅgṛhītañchāpivānaram ॥ 72 ॥
hanumāṃśchintayāmāsamatimān mārutātmajaḥ ।
ēvaṅgṛhītēsugrīvēkiṅkartavyammayābhavēt ॥ 73 ॥
yadvainyāyammayākartuntatkariṣyāmisarvadhā ।
bhūtvāparvatasaṅkāśōnāśayiṣyāmirākṣasam ॥ 74 ॥
mayāhatēsaṃyatikumbhakarṇēmahābalēmuṣṭiviśīrṇadēhē ।
vimōchitēvānarapārthivē cha bhavantuhṛṣṭāḥplavagāssamastāḥ ॥ 75 ॥
athavāsvayamapyēṣamōkṣamprāpsyatipārthiva ।
gṛhītō'yaṃyadibhavētridaśaissāsurōragaiḥ ॥ 76 ॥
manyē na tāvadātmānambudhyatēvānarādhipaḥ ।
śailaprahārābhihataḥkumbhakarṇēnasaṃyugē ॥ 77 ॥
ayammuhūrtātsugrīvōlabdasañjñōmahāhavē ।
ātmanōvānarāṇāṃ cha yatpathyantatkariṣyati ॥ 78 ॥
mayātumōkṣitasyāsyasugrīvasyamahātmanaḥ ।
aprītiśchabhavētkaṣṭākīrtināśaśchaśāśvataḥ ॥ 79 ॥
tasmānmuhūrtaṅkāṅkṣiṣyēvikramampārthivasyatu ।
bhinnaṃ cha vānarānīkantāvadāśvāsayāmyaham ॥ 80 ॥
ityēvañchintayitvātuhanumānmārutātmajaḥ ।
bhūyaḥsaṃstambhayāmāsavānarāṇāmmahāchamūm ॥ 81 ॥
sa kumbhakarṇō'thavivēśalaṅkāṃspurantamādāyamahākapintam ।
vimānacharyāgṛhagōpurasthaiḥpuṣpāgyravarṣairavakīryamāṇaḥ ॥ 82 ॥
lājagandhōdavarṣaistusichyamānaśsanaiśśanaiḥ ।
rājavīthyāstuśītatvātsañjñāmprāpamahābalaḥ ॥ 83 ॥
tatassasañjñāmupalabhyakṛchChrādbalīyasastasyabhujāntarasthaḥ ।
avēkṣamāṇaḥpurasājamārgaṃvichintayāmāsamuhurmahātmā ॥ 84 ॥
ēvaṅgṛhītēnakathannunāmaśakyammayāsampratikartumadya ।
tathākariṣyāmiyathāharīṇāmbhaviṣyatīṣṭaṃ cha hitaṃ cha kāryam ॥ 85 ॥
tataḥkarāgraiḥsahasāsamētyarājāharīṇāmamarēndraśatrum ।
kharaiśchakarṇaudaśanaiśchanāsāndadaṃśapārśvēṣu cha kumbhakarṇam ॥ 86 ॥
sa kumbhakarṇōhṛtakarṇanāsōvidāritastēnaradairnakhaiścha ।
rōṣābhibhūtaḥkṣatajārdragātraḥsugrīvamāvidhyapipēṣabhūmau ॥ 87 ॥
sa bhūtalēbhīmabalābhipiṣṭassurāribhisssairabhihanyamānaḥ ।
jagāmakhaṃvēgavadabhyupētyapunaścharāmēṇasamājagāma ॥ 88 ॥
karṇanāsāvihīnastukumbhakarṇōmahābalaḥ ।
rarājaśōṇitaiḥsiktōgiriḥprasravaṇairiva ॥ 89 ॥
śōṇitārdrōmahākāyōrākṣasōbhīmavikramaḥ ।
yuddhāyābhimukhōbhīmōmanaśchakrēniśācharaḥ ॥ 90 ॥
nīlāñjanachayaprakhyāḥ sasandhya iva tōyadaḥ ।
yuddhāyābhimukhō bhīmō manaśchakrē niśācharaḥ ॥ 91 ॥
gatētutasmin surarājaśatruḥkrōdhātpradudrāvaraṇāyabhūyaḥ ।
anāyudhō'smītivichintyaraudrōghōrantadāmudgaramāsasāda ॥ 92 ॥
tatassapuryāssasahasāmahātmāniṣkramyatadvānarasainyamugram ।
babhakṣarakṣōyudhikumbhakarṇaḥprajāyugāntānagirivapravṛddhaḥ ॥ 93 ॥
bubhukṣitaḥ śōṇitamāṃsagṛdhnuḥ ।
praviśya tadvānarasainyamugram ।
chakhāda rakṣāṃsi harīnpiśāchān ।
ṛkṣāṃścha mōhādyudhi kumbhakarṇaḥ ।
yathaiva mṛtyurharatē yugāntē ।
sa bhakṣayāmāsa harīṃścha mukhyān ॥ 94 ॥
ēkandvautrīn bahūn kruddhōvānarānsaharākṣasaiḥ ।
samādāyaikahastēnaprachikṣēpatvaranmukhē ॥ 95 ॥
samprasravaṃstadāmēdaśśōṇitē cha mahābalaḥ ।
vadhyamānōnagēndrāgrairbhakṣyāmāsavānarān ॥ 96 ॥
tēbhakṣyamāṇāharayōrāmañjugmustadāgatim ।
kumbhakarṇōbhṛśaṅkruddhaḥkapīn khādan pradhāvati ॥ 97 ॥
śatānisaptachāṣṭau cha viṃśatratiṃśattathaiva cha ।
sampariṣvajyabāhubhyāṅkhādavaniparidhāvati ॥ 98 ॥
mēdōvasāśōṇitadigdhagātraḥ ।
karṇāvasaktagrathitāntramālaḥ ।
vavarṣaśūlāni sutīkṣaṇadaṃṣṭraḥ ।
kālō yugāntastha iva pravṛddhaḥ ॥ 99 ॥
tasmin kālēsumitrāyāḥputraḥparabalārdanaḥ ।
chakāralakṣmaṇaḥkruddhōyuddhamparapurañjayaḥ ॥ 100 ॥
sa kumbhakarṇasyaśarān śarīrēsaptavīryavān ।
nichakhādādadēchānyāvanisasarja cha lakṣmaṇaḥ ॥ 101 ॥
pīḍyamānastadastrantuviśēṣantatsarākṣasaḥ ।
tataśchukōpabalavānsumitrānandavardanaḥ ॥ 102 ॥
athāsyakavachaṃśubhrañjāmbhūnadamayaṃśubham ।
prachChādayāmāsaśaraissandhyābhramivamārutaḥ ॥ 103 ॥
nīlāñjanachayaprakhyāḥ śairaiḥ kāñchanabhūṣaṇaiḥ ।
āpīḍyamānaḥ śuśubhē mēghaiḥ sūrya ivāṃśumān ॥ 104 ॥
tatassarākṣasōbhīmassumitrānandavardhanam ।
sāvajñamēvaprōvāchavākyammēghaughanissvanaḥ ॥ 105 ॥
antakasyāpyakaṣṭēna yudhi jētāramāhavē ।
yudhyatāmāmabhītēnakhyāpitāvīratātvayā ॥ 106 ॥
pragṛhītāyudhasyēhamṛtyōrivamahāmṛdhē ।
tiṣṭhannapragrataḥpūjyaḥkimuyuddhapradāyakaḥ ॥ 107 ॥
airāvatambalēnasamārūḍhōvṛtaḥsarvāmaraiḥprabhuḥ ।
naivaśakrō'pisamarēsthitapūrvaḥkadāchana ॥ 108 ॥
adyatvayāhamsaumitrēbālēnāpi , nāpiparākramaiḥ ।
tōṣitōgantumichChāmityāmanujñāpyarāghavam ॥ 109 ॥
yattuvīryabalōtsāhaistōṣitō'haṃraṇētvayā ।
rāmamēvaikamichChāmihantuṃyasmin hatēhatam ॥ 110 ॥
rāmēmayātranihatēyē'nyēsthāsyantisaṃyugē ।
tānahaṃyōdhayiṣyāmisvabalēnapramāthinā ॥ 111 ॥
ityuktavākyantadrakṣaḥprōvāchastutisaṃhitam ।
mṛdhēghōrataraṃvākyaṃsaumitriḥprahasanniva ॥ 112 ॥
yastvaṃśakrādibhirvarairasahyaḥprāpyapauruṣam ।
tatsatyannānyathāvīradṛṣṭastē'dyaparākramaḥ ॥ 113 ॥
ēṣadāśarathīrāmastiṣṭhatyadririvāchalaḥ ।
itiśrutvāhyanādṛtyalakṣmaṇaṃ sa niśācharaḥ ॥ 114 ॥
atikramya cha saumitriṅkumbhakarṇōmahābalaḥ ।
rāmamēvābhidudrāvakampayannivamēdinīm ॥ 115 ॥
athadāśarathīṃrāmōraudramastramprayōjayan ।
kumbhakarṇasyahṛdayēsasarjaniśitān śarān ॥ 116 ॥
tasyarāmēṇaviddhasyasahasābhipradhāvataḥ ।
aṅgālamiśrāḥkruddhasyamukhānniśchērurarchiṣaḥ ॥ 117 ॥
rāmāstraviddhōghōraṃvainadanrākṣasapuṅgavaḥ ।
abhyadhāvatasaṅkṛddhōharīn nidrāvayan raṇē ॥ 118 ॥
tasyōrasinimagnāstēśarābarhiṇavāsasaḥ ।
hastāchChāsyaparibhraṣṭāgadāchōrvyāmpapāta ha ॥ 119 ॥
āyudhāni cha sarvāṇiviprākīryantabhūtalē ।
sa nirāyudhamātmānaṃyadāmēnēmahābalaḥ ॥ 120 ॥
muṣṭibhyāṃ cha charaṇābhyāṃ cha chakārakadanammahat ।
sa bāṇairatividdhāṅgaḥkṣatajēnasamukṣitaḥ ॥ 121 ॥
rudhiramparisusrāvagiriḥprasravaṇaṃyathā ।
sa tīvrēṇa cha kōpēnarudhirēṇa cha mūrChitaḥ ॥ 122 ॥
vānarānrākṣasānṛkṣānkhādanviparidhāvati ।
athaśṛṅgaṃsamāvidhyabhīmambhīmaparākramaḥ ।
chikṣēparāmamuddhiśyabalavānantakōpamaḥ ॥ 123 ॥
aprāptamantarārāmaḥsaptabhistamajihmagaiḥ ।
chichChēdagiriśṛṅgantampunaḥsandhāyakārmukam ॥ 124 ॥
tatasturāmōdharmātmātasyaśṛṅgammahattadā ॥ 125 ॥
śaraiḥkāñchanachitrāṅgaiśchichChēdapuruṣarṣabhaḥ ।
tanmēruśikharākārandyōtamānamivaśriyā ॥ 126 ॥
dvēśatēvānarāṇāṃ cha patamānamapātayat ।
tasmin kālē sa dharmātmālakṣmaṇōrāmamabravīt ॥ 127 ॥
kumbhakarṇavadhēyuktōyōgān parimṛśanbahūn ।
naivāyaṃvānarānrājannavijānātirākṣasān ॥ 128 ॥
mattaśśōṇitagandhē na svān parāṃśchaivakhādati ।
sādhvēnamadhirōhastusarvatōvānararṣabhāḥ ॥ 129 ॥
yūthapāśchayathāmukhyāstiṣṭhantvasa ।
apyayandurmatiḥkālēgurubhāraprapīḍitaḥ ॥ 130 ॥
prapatanrākṣasōbhūmaunānyānhanyātlpavaṅgamān ।
tasyatadvachanaṃśrutvārājaputrasyadhīmataḥ ॥ 131 ॥
tēsamāruruhurhṛṣṭāḥkumbhakarṇamplavaṅgamāḥ ।
kumbhakarṇastusaṅkṛddhassamārūḍhaḥplavaṅgamaiḥ ॥ 132 ॥
vyadhūnayattānvēgēnaduṣṭahastīvahastipān ।
tān ndṛṣṭavānirdhutānrāmōduṣṭō'yamitirākṣasaḥ ॥ 133 ॥
samutpapātavēgēnadhanuruttamamādadē ।
krōdharaktēkṣaṇōvīrōnirdahannivachakṣuṣā ॥ 134 ॥
rāghavōrākṣasaṃrōṣābhidudrāvavēgitaḥ ।
yūthapānharṣayansarvānkumbhakarṇabhayārditān ॥ 135 ॥
sa chāpamādāyabhujaṅgakalpandhṛḍhajyamugrantapanīyachitram ।
harīn samāśvāsyasamutpapātarāmōnibaddhōttamatūṇabāṇaḥ ॥ 136 ॥
sa vānaragaṇaistaistuvṛtaḥparamadurjayaḥ ।
lakṣmaṇānucharōrāmassampratasthēmahābalaḥ ॥ 137 ॥
sa dadarśamahātmānaṅkirīṭinamarindamam ।
śōṇitāvṛtaraktākṣaṅkumbhakarṇammahābalam ॥ 138 ॥
sarvān samabhidhāvantaṃyathāruṣṭandiśāgajam ।
mārgamāṇaṃharīnkakruddhaṃrākṣasaiḥparivāritam ॥ 139 ॥
vnidhyamandarasaṅkāśaṅkāñchanāṅgadabhūṣaṇam ।
sravantaṃrudhiraṃvaktrādvarṣāmēghamivōthatitam ॥ 140 ॥
jihvayāparilihyantaṃsṛkkiṇīśōṇitēkṣaṇam ।
mṛdnantaṃvānarānīkaṅkālāntakayamōpamam ॥ 141 ॥
tandṛṣṭavārākṣasaśrēṣṭhampradīptānalavarchasam ।
visphārayāmāsatadākārmukampuruṣarṣabhaḥ ॥ 142 ॥
sa tasyachāpanirghōṣātkupitōrākṣasarṣabhaḥ ।
amṛṣyamāṇastaṅghōṣamabhidudrāvarāghavam ॥ 143 ॥
tatastuvātōddhatamēghakalpambhujaṅgarājōttamabhōgabāhum ।
tamāpatantandharaṇīrābhamuvācharāmōkumbhakarṇam ॥ 144 ॥
āgachCharakṣōdhipamāviṣādamavasthitō'hampragṛhītachāpaḥ ।
avēhimāṃrākṣasavaṃśanāśanaṃyastvammuhūrtādbhavitā ॥ 145 ॥
rāmō'yamitivijñāyajahāsavikṛtasvanam ।
abhyadhāvatasaṅkakṛddhōharīvanidrāvayanraṇē ॥ 146 ॥
pātayannivasarvēṣāṃhṛdayanivanaukasām ।
prahasyavikṛtambhīmaṃsamēghasntitōpamam ॥ 147 ॥
kumbhakarṇōmahātējārāghavaṃvākyamabravīt ।
nāhaṃvirādhōvijñēyō na kabandaḥkharō na cha ।
na vālī na cha mārīchaḥkumbhakarṇaḥsamāgataḥ ॥ 148 ॥
paśyamēmudgarambhīmaṃsarvakālāyasammahat ।
anēnanirjitādēvādānavāśchapurāmayā ॥ 149 ॥
vikarṇanāsa iti māṃ nāvajñātuṃ tvamarhasi ।
svalpāpi hi na mē pīḍā karṇanāsāvināśanāt ॥ 150 ॥
darśayēkṣvākuśārdūlavīryaṅgātrēṣumēlaghu ।
tatastvāmbhakṣayiṣyāmidṛṣṭapauruṣavikramam ॥ 151 ॥
sa kumbhakarṇasyavachōniśamyarāmassupuṅkhān visasarjan ।
tairāhatōvajrasamavēgairnachukṣubhē na vyathatēsurāriḥ ॥ 152 ॥
yaissāyakaissālavarānikṛttāvālīhatōvānarapuṅgavaścha ।
tēkumbhakarṇasyatadāśarīraṃvajrōpamaṃ na vyadhayāmprachakruḥ ॥ 153 ॥
sa vāridhārāivasāyakāstān piban śarīrēṇamahēndraśatruḥ ।
jaghānarāmasyaśarapravēgaṃvyāvidhyatammugravēgam ॥ 154 ॥
tatasturakṣaḥkṣatajāvaliptaṃvitrāsanandēvamahachamūnām ।
vyāvidhyatammudgaramugravēgannidrāvayāmāsachamūmm ॥ 155 ॥
vāyavyamādāyatatōmahāstraṃrāmaḥprachikṣēpaniśācharāya ।
samudgarantēnajaghānabāhuṃ sa kṛttabāhustumulannāda ॥ 156 ॥
tēvānarābhagnahatāvaśēṣāḥparyantamāśrityatadāviṣaṇṇāḥ ।
prapīḍitāṅgādadṛśussughōrannarēndrarakṣōdhipannipātam ॥ 157 ॥
tē vānarā bhagnahatāvaśēṣāḥ ।
paryantamāśritya tadā viṣaṇṇāḥ ।
prapiḍitāṅgā dadṛśuḥ sughōram ।
narēndrarakṣō'dhipasannipātam ॥ 158 ॥
sa tasyabāhuṃsahatālavṛkṣaṃsamudyatampannagabhōgakalpam ।
indrāstrayuktēnajaghānarāmōbāṇēnajāmbhūnadachitritēna ॥ 159 ॥
sa kumbhakarṇasyabhujōnikṛttaḥpapātabhūmaugirisannikāśaḥ ।
vivēṣṭamānōnijāghanavṛkṣān śailānśilāvānararākṣasāṃścha ॥ 160 ॥
tañChinnabāhuṃsamavēkṣyarāmaḥsamāpatantaṃsahasānadantam ।
dvāvardhachandrauniśitaupragṛhyachichChēdapādauyudhirākṣasasya ॥ 161 ॥
tautasyapādaupradiśōdiśaśchagirērguhāśchaivamahārṇavaṃ cha ।
laṅkāṃ cha sēnāṅkapirākṣasānāṃvinādayantauvinipētatuścha ॥ 162 ॥
nikṛttabāhudvinikṛttapādōvidāryavaktrambaḍabāmukhābham ।
dudrāvarāmaṃsahasābhigarjan rāhuryathāchandramivānta'rikṣē ॥ 163 ॥
apūrayattasyamukhaṃśitāgrairāmaśśarairhēmapinaddhapuṅkhaiḥ ।
sa pūrṇavaktrō na śaśākavaktuñchukūjakṛchChrēṇamumūrChachāpi ॥ 164 ॥
athādadēsūryamarīchikalpaṃ sa brahmadaṇḍāntakakākalakalpam ।
ariṣṭamaindranniśitaṃsupuṅkhaṃrāmaśśarammārutatulyavēgam ॥ 165 ॥
taṃvajrajāmbhūnadachārupuṅkhampradīptasūryajvalanaprakāśam ।
mahēndravajrāśanitulyavēgaṃrāmaḥprachikṣēpaniśācharāya ॥ 166 ॥
sa sāyakōrāghavabāhuchōditōdiśassvabhāsādaśasamprakāśayan ।
vidhūmavaiśvānarabhīmadarśanōjagāmaśakrāśanivīryavikramaḥ ॥ 167 ॥
sa tanmahāparvatakūṭasannibhaṃvivṛttadaṃṣṭrañchalachārukuṇḍalam ।
chakartarakṣōdhipatēśśirastadāyathaivavṛtrasyapurāpurandaraḥ ॥ 168 ॥
sa tanmahāparvatakūṭasannibham ।
suvṛttadaṃṣṭraṃ chalachārukuṇḍalam ।
chakarta rakṣō'dhipatēḥ śirastadā ।
yathaiva vṛtrasya purā purandaraḥ ॥ 169 ॥
tadrāmabāṇābhihatampapātarakṣaḥśiraḥparvatasannikāśam ।
babhañjacharyāgṛhagōpurāṇiprākāramuchchantamapātayachcha ॥ 170 ॥
tachchātikāyaṃhimahatprakāśaṃrakṣastadātōyanidhaupapāta ।
grāhānparān mīnavarānbhujaṅgān mamardabhūmicha tadāvivēśa ॥ 171 ॥
tasminhatēbrāhmaṇadēvaśatraumahābalēsaṃyatikumbhakarṇē ।
chachālabhūrbhūmidharāśchasarvēharṣāchchadēvāstumulaṃvinēduḥ ॥ 172 ॥
tatastudēvarṣimaharṣipannagāḥsurāśchabhūtānisuparṇaguhyakāḥ ।
sayakṣagandharvagaṇānabhōgatāḥpraharṣitārāmaparākramēṇa ॥ 173 ॥
tatastutētasyavadhēnabhūriṇāmanasvinōnairṛtarājabāndhavāḥ ।
vinēduruchchairvyathitāraghūttamaṃhariṃsamīkṣyaivayathāsurārdhitāḥ ॥ 174 ॥
sa dēvalōkasyatamōnihatyasūryōyathārāhumukhādvimuktaḥ ।
tathāvyabhāsīddharisainyamadhyēnihatyarāmōyudhikumbhakarṇam ॥ 175 ॥
praharṣamīyurbhavaśchavānarāḥprabuddhapadmapratimairivānanaiḥ ।
apūjayan rāghavamiṣṭabhāginaṃhatērisaubhīmabalēdurāsadam ॥ 176 ॥
sa kumbhakarṇaṃsurasainyamardhanaṃ mahatsuyuddhēṣukadāchanājitam ।
nandahatvābharatāgrajōraṇēmahāsuraṃvṛtramivāmarādhipaḥ ॥ 177 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē saptaṣaṣṭitamassargaḥ ॥