View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.67 Yuddha Kanda - Sarga 67

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ ।

tēnivṛttāmahākāyāśśrutvāṅgadavachastadā ।
naiṣṭhikīmbuddhimāsthāyasarvēsaṅgrāmakāṅkṣiṇaḥ ॥ 1 ॥

samudīritavīryāstēsamārōpitavikramāḥ ।
paryavasthāpitāvākyairaṅgadēnavalīmukhāḥ ॥ 2 ॥

prayātāśchagatāharṣammaraṇēkṛtaśchayāḥ ।
chakrussutumulaṃyuddhaṃvānarāstyaktajīvitāḥ ॥ 3 ॥

athavṛkṣānmahākāyāssānūnisumahānti cha ।
vānarāstūrṇamudyamyakumbhakarṇamabhidrutāḥ ॥ 4 ॥

kumbhakarṇassaṅkṛddhōgadāmudyamyavīryavān ।
arthayansamahākāyassamantād vyakṣipadripūn ॥ 5 ॥

śatānisaptachāṣṭau cha sahasrāṇi cha vānarāḥ ।
prakīrṇāḥśēratēbhūmaukumbhakarṇēnapōdhitāḥ ॥ 6 ॥

ṣōḍaśāṣṭau cha daśa cha viṃśatratiṃśastathaiva cha ।
parikṣipya cha bāhubhyāṅkhādanviparidhāvati ॥ 7 ॥

bhakṣyan bhṛśasaṅkruddhōgaruḍaḥpannagāniva ।
kṛchChrēṇachasamāśvastāḥsaṅgamyachatatastataḥ ॥ 8 ॥

vṛkṣādrihastāharayastasthussaṅgrāmamūrthani ।
tataḥparvatamutpāṭyadvividaḥplavagarṣabhaḥ ॥ 9 ॥

tamaprāpya mahākāyaṃ tasya sainyē'patattataḥ ।
mamardāśvān gajāṃśchāpi rathāṃśchāpi nagōttamaḥ ॥ 10 ॥

tamaprāpyamahākāyantasyasainyē'patattadhā ।
mamardāśvāngajāṃśchāpirathāṃśchāpinagōttamaḥ ॥ 11 ॥

tānichānyānirakṣāṃsiēvañchānyagadirēḥśiraḥ ।
tachchailavēgābhihataṃhatāśvaṃhatasārathi ॥ 12 ॥

rakṣasāṃrudhiraklinnambabhūvāyōdhanammahat ।
rathinōvānarēndrāṇāṃśaraiḥkālāntakōpamaiḥ ॥ 13 ॥

śirāṃsinardatāñjahrussahasābhīmanissvanā ।
vānarāśchamahātmānassamutpāṭyamahādrumān ॥ 14 ॥

rathāvaśvāngajānuṣṭrānrākṣasānabhyasūdayan ।
hanumān śailaśṛṅgāṇiśilāśchavividhān drumān ॥ 15 ॥

vavarṣakumbhakarṇasyaśirasyambaramāsthitaḥ ।
tāniparvataśṛṅgāṇiśūlēna sa bibhēda ha ॥ 16 ॥

babhañjavṛkṣavarṣaṃ cha kumbhakarṇōmahābalaḥ ।
tatōharīṇāntadanīkamugrandudrāvaśūlanniśitampragṛhya ।
tasthau sa tasyāpatataḥpurastānmahīdharāgraṃhanumān pragṛhya ॥ 17 ॥

sa kumbhakarṇaṅkupitōjaghānavēgēnaśailōttamabhīmakāyam ।
sa chakṣubhētēnatadābhibhūtōmēdārdragātrōrudhirāvasiktaḥ ॥ 18 ॥

sa śūlamāsādyataṭitprakāśaṅgiriryathāprajvalitāgraśṛṅgam ।
bāhvantarēmārutimājaghānaguhō'chalaṅkrauñchamivōgraśaktyā ॥ 19 ॥

śūlanirbhinnamahābhujāntaraḥpravihvalaḥśōṇitamudvaman mukhāt ।
nanādabhīmaṃhanumān mahāhavēyugāntamēghasntitasvanōpamam ॥ 20 ॥

tatōvinēduḥsahasāprahṛṣṭārakṣōgaṇāstaṃvyathitaṃsamīkṣya ।
plavaṅgamāstuvyathitābhayartāḥpradudruvuḥsaṃyatikumbhakarṇāt ॥ 21 ॥

tatastunīlōbalavān paryavasthāpayanbalam ।
pravichikṣēpaśailāgraṅkumbhakarṇāyadhīmatē ॥ 22 ॥

tadāpatantaṃsamprēkṣyamuṣṭinābhijaghāna ha ।
muṣṭiprahārābhihatantachChailāgraṃvyaśīryata ॥ 23 ॥

savisphuliṅgaṃsajvālanipapātamahētalē ।
ṛṣabhaśśarabhōnīlōgavākṣōgandhamādanaḥ ॥ 24 ॥

pañchavānaraśārdūlāḥkumbukarṇamupādravan ।
śailairvavṛkṣaistalaiḥpādairmuṣṭibhiśchamahābalāḥ ॥ 25 ॥

kumbhakarṇammahākāyaṃsarvatō'bhipradudruvuḥ ।
sparśānivaprahārāṃstānvēdvayānō na vivyathē ॥ 26 ॥

ṛṣabhantumahāvēgambāhubhyāmpariṣasvajē ।
kumbhakarṇabhujābhyāntupīḍitōvānararṣabhaḥ ॥ 27 ॥

nipapātarṣabhōbhīmaḥpramukhādvāntaśōṇitaḥ ।
muṣṭināśarabhaṃhatvājānunānīlamāhavē ॥ 28 ॥

ājaghānagavākṣantulēnēndraripustadā ।
pādēnābhyahanatkṛddhastarasāgandhamādanam ॥ 29 ॥

dattaprahāravyathitāmumuhuśśōṇitōkṣitāḥ ।
nipētustētumēdinyānnikṛttāivakiṃśukāḥ ॥ 30 ॥

tēṣuvānaramukhyēṣupātitēṣumahātmasu ।
vānarāṇāṃsahasrāṇikumbakarṇampradadruvuḥ ॥ 31 ॥

taṃśailamivaśailābhāḥsarvētuplavagarṣabhāḥ ।
samāruhyasamutpatyadadaṃśuśchamahābalāḥ ॥ 32 ॥

tannakhairdhaśanaiśchāpimuṣṭibhirbāhubhistathā ।
kumbhakarṇammahābāhahuntējaghnuḥplavagarṣabhāḥ ॥ 33 ॥

sa vānarasahastrairajitaḥ parvatōpamaiḥ ।
rarājarākṣasavyāghrōgirirātmaruhairiva ॥ 34 ॥

bāhubhyāṃvānarānsarvānpragṛhya sa mahābalaḥ ।
bhakṣyāmāsasaṅkruddhōgaruḍaḥpannagāniva ॥ 35 ॥

prakṣiptāḥkumbakarṇēnavaktrēpātālasannibhē ।
nāsāpuṭābhyānnirjagmuḥkarṇābhyāñchaivavānarāḥ ॥ 36 ॥

bhakṣyanbhṛśasaṅkruddhō harīn parvatasannibhaḥ ।
babhañjavānarān sarvān saṅkruddhōrākṣasōttamaḥ ॥ 37 ॥

māṃsaśōṇitasaṅklēdākurvan bhūmiṃ sa rākṣasaḥ ।
chachāraharinainyēṣukālānagirivamūrChitaḥ ॥ 38 ॥

yathā śuṣkāṇyaraṇyāni grīṣmē dahati pāvakaḥ ।
tathā vānarasainyāni kumbhakarṇō dadāha saḥ ॥ 39 ॥

yathāśuṣkāṇyaraṇyānigrīṣmēdahatipāvakaḥ ।
tathāvānarasainyānikumbakarṇōvinirdahat ॥ 40 ॥

tatastēvadhyamānāstuhatayūthāvināyakāḥ ।
vānarābhayasaṃvignāvinēdurvisvarambhṛśaiḥ ॥ 41 ॥

anēkaśōvadhyamānāḥkumbhakarṇēnavānarāḥ ।
rāghavaṃśaraṇañjagmurvyathitāḥbhinnachētasaḥ ॥ 42 ॥

prabhagnān vānarān dṛṣṭavāvajrahastātmajātmajaḥ ।
abhyadhāvatavēgēnakumbhakarṇammahāhavē ॥ 43 ॥

śailaśṛṅgammahadgṛhyavinadaṃśchamuhurmuhuḥ ।
trāsayanrākṣasānsarvān kumbhakarṇapadānugān ॥ 44 ॥

chikṣēpaśailaśikharaṅkumbhakarṇasyamūrdhani ।
sa tēnābhihatōmūrdhniśailēnēndraripustadā ॥ 45 ॥

kumbhakarṇaḥprajajvālakrōdhēnamahatātadā ।
sō'bhyadhāvatavēgēnavāliputramamarṣaṇam ॥ 46 ॥

kumbhakarṇōmahānādastrāsayan sarvavānarān ।
śūlaṃsasarjavairōṣādaṅgadētumahābalaḥ ॥ 47 ॥

ta māpatantambuddhvātuyuddhamārgaviśāradaḥ ।
lāghavānmōchayāmābalavān vānararṣabhaḥ ॥ 48 ॥

utpatyachainantarasātalēnōrasyatāḍayat ।
sa tēnābhihataḥkōpātpramumōhāchalōpamaḥ ॥ 49 ॥

sa labdasañjñōbalavānmuṣṭimāvartyarākṣasaḥ ।
apahāstēnachikṣēpavisañjñaḥ sa papāta ha ॥ 50 ॥

tasmin plavagaśārdūlēvisañjñēpatitēbhuvi ।
tachChūlaṃsamupādāyasugrīvamabhidudruvē ॥ 51 ॥

tamāpatantaṃsamprēkṣyakumbhakarṇammahābalam ।
utpapātatadāvīrassugrīvōvānarādhipaḥ ॥ 52 ॥

sa parvatāgramutkṣipyasamāvidhyamahābalaḥ ।
abhidudrāvavēgēnakumbhakarṇammahābalam ॥ 53 ॥

tamāpatantaṃsamprēkṣyakumbhakarṇaḥplavaṅgamam ।
tasthauvivṛtasarvāṅgōvānarēndrasyasammukhaḥ ॥ 54 ॥

kapiśōṇitadigdhāṅgambhakṣyantamplavaṅgamān ।
kumbhakarṇaṃsthitandṛṣṭavāsugrīvōvākyamabravīt ॥ 55 ॥

tvajatadvānarānīkamprākṛtaiḥkiṅkariṣyasi ।
sahasvaikannipātammēparvatasyāsyarākṣasa ॥ 56 ॥

tadvākyaṃharirājasyasattvadhairyasamanvitam ।
śrutvārākṣasaśārdūlaḥkumbhakarṇō'bravīdvachaḥ ॥ 57 ॥

prajāpatēstupautrastvantathaivarakṣarajassutaḥ ।
śrutapauruṣasampannaḥkasmādgarjasivānara ॥ 58 ॥

sa kumbhakarṇasyavachōniśamyavyāvidhyaśailaṃsahasāmumōcha ।
tēnājaghānōrasikumbhakarṇaṃśailēnavajrāśanisannibhēna ॥ 59 ॥

tachChailaśṛṅgaṃsahasāvikīrṇambhujāntarētasyatadāviśālē ।
tatōniṣēduḥsahasāplavaṅgārakṣōgaṇāśchāpimudāvinēduḥ ॥ 60 ॥

sa śailaśṛṅgābhihataśchukōpananādarōṣāchchavivṛtyavaktram ।
vyāvidhyaśūlaṃ cha taṭitprakāśañchikṣēpaharyṛkṣipatērvadhāya ॥ 61 ॥

tatkumbhakarṇasyabhujapraviddhaṃśūlaṃśitaṅkāñchanadāmajuṣṭam ।
kṣipraṃsamutpatyanigṛhyadōrbhyāmbabhañjavēgēnasutō'nilasya ॥ 62 ॥

kṛtambhārasahasrasyaśūlaṅkālāyasammahat ।
babhañjajānumārōpyatadāhṛṣṭaḥplavaṅgamaḥ ॥ 63 ॥

śūlambhagnaṃhanumatādṛṣṭavāvānaravāhinī ।
hṛṣṭānanādabahuśassarvataśchāpidudruvē ॥ 64 ॥

babhūvathaparitrastōrākṣasōvimukhō'bhavat ।
siṃhanādaṃ cha tēchakruḥprahṛṣṭāvanagōcharāḥ ॥ 65 ॥

mārutimpūjayāñchakrurdṛṣṭavāśūlantathāgatam ।
sa tattathābhagnamavēkṣyaśūlañchukōparakṣōdhipatirmahātmā ।
utpāṭyalaṅkāmalayātsaśṛṅgañjaghānasugrīvamupētyatēna ॥ 66 ॥

sa śailaśṛṅgābhihatōvisañjñaḥpapātabhūmauyudhivānarēndraḥ ।
tamprēkṣyabhūmaupatitaṃvisañjñanēduḥprahṛṣṭāstvathayātudhānāḥ ॥ 67 ॥

mabhyupētyādbhutaghōravīryaṃ sa kumbhakarṇōyudhivānarēndram ।
jahārasugrīvamabhipragṛhyayathānilōmēghamatiprachaṇḍaḥ ॥ 68 ॥

sa tammahāmēghanikāśarūpamutpāṭyagachChanyudhikumbhakarṇaḥ ।
rarājamērupratimānarūpōmēruryathābhyuChrachitaghōraśṛṅgaḥ ॥ 69 ॥

tatastamādāyajagāmavīrassaṃstūyamānōyudhirākṣasēndraiḥ ।
śṛṇvanninādantridivālayānāmplavaṅgarājagrahavismitānām ॥ 70 ॥

tatastamādāyatadā sa mēnēharīndramindrōpamamindravīryaḥ ।
asmin hatēsarvamidaṃhataṃsyātsarāghavaṃsainyamitīndraśatruḥ ॥ 71 ॥

vidrutāṃvāhinīndṛṣṭavāvānarāṇāmitastataḥ ।
kumbhakarṇēnasugrīvaṅgṛhītañchāpivānaram ॥ 72 ॥

hanumāṃśchintayāmāsamatimān mārutātmajaḥ ।
ēvaṅgṛhītēsugrīvēkiṅkartavyammayābhavēt ॥ 73 ॥

yadvainyāyammayākartuntatkariṣyāmisarvadhā ।
bhūtvāparvatasaṅkāśōnāśayiṣyāmirākṣasam ॥ 74 ॥

mayāhatēsaṃyatikumbhakarṇēmahābalēmuṣṭiviśīrṇadēhē ।
vimōchitēvānarapārthivē cha bhavantuhṛṣṭāḥplavagāssamastāḥ ॥ 75 ॥

athavāsvayamapyēṣamōkṣamprāpsyatipārthiva ।
gṛhītō'yaṃyadibhavētridaśaissāsurōragaiḥ ॥ 76 ॥

manyē na tāvadātmānambudhyatēvānarādhipaḥ ।
śailaprahārābhihataḥkumbhakarṇēnasaṃyugē ॥ 77 ॥

ayammuhūrtātsugrīvōlabdasañjñōmahāhavē ।
ātmanōvānarāṇāṃ cha yatpathyantatkariṣyati ॥ 78 ॥

mayātumōkṣitasyāsyasugrīvasyamahātmanaḥ ।
aprītiśchabhavētkaṣṭākīrtināśaśchaśāśvataḥ ॥ 79 ॥

tasmānmuhūrtaṅkāṅkṣiṣyēvikramampārthivasyatu ।
bhinnaṃ cha vānarānīkantāvadāśvāsayāmyaham ॥ 80 ॥

ityēvañchintayitvātuhanumānmārutātmajaḥ ।
bhūyaḥsaṃstambhayāmāsavānarāṇāmmahāchamūm ॥ 81 ॥

sa kumbhakarṇō'thavivēśalaṅkāṃspurantamādāyamahākapintam ।
vimānacharyāgṛhagōpurasthaiḥpuṣpāgyravarṣairavakīryamāṇaḥ ॥ 82 ॥

lājagandhōdavarṣaistusichyamānaśsanaiśśanaiḥ ।
rājavīthyāstuśītatvātsañjñāmprāpamahābalaḥ ॥ 83 ॥

tatassasañjñāmupalabhyakṛchChrādbalīyasastasyabhujāntarasthaḥ ।
avēkṣamāṇaḥpurasājamārgaṃvichintayāmāsamuhurmahātmā ॥ 84 ॥

ēvaṅgṛhītēnakathannunāmaśakyammayāsampratikartumadya ।
tathākariṣyāmiyathāharīṇāmbhaviṣyatīṣṭaṃ cha hitaṃ cha kāryam ॥ 85 ॥

tataḥkarāgraiḥsahasāsamētyarājāharīṇāmamarēndraśatrum ।
kharaiśchakarṇaudaśanaiśchanāsāndadaṃśapārśvēṣu cha kumbhakarṇam ॥ 86 ॥

sa kumbhakarṇōhṛtakarṇanāsōvidāritastēnaradairnakhaiścha ।
rōṣābhibhūtaḥkṣatajārdragātraḥsugrīvamāvidhyapipēṣabhūmau ॥ 87 ॥

sa bhūtalēbhīmabalābhipiṣṭassurāribhisssairabhihanyamānaḥ ।
jagāmakhaṃvēgavadabhyupētyapunaścharāmēṇasamājagāma ॥ 88 ॥

karṇanāsāvihīnastukumbhakarṇōmahābalaḥ ।
rarājaśōṇitaiḥsiktōgiriḥprasravaṇairiva ॥ 89 ॥

śōṇitārdrōmahākāyōrākṣasōbhīmavikramaḥ ।
yuddhāyābhimukhōbhīmōmanaśchakrēniśācharaḥ ॥ 90 ॥

nīlāñjanachayaprakhyāḥ sasandhya iva tōyadaḥ ।
yuddhāyābhimukhō bhīmō manaśchakrē niśācharaḥ ॥ 91 ॥

gatētutasmin surarājaśatruḥkrōdhātpradudrāvaraṇāyabhūyaḥ ।
anāyudhō'smītivichintyaraudrōghōrantadāmudgaramāsasāda ॥ 92 ॥

tatassapuryāssasahasāmahātmāniṣkramyatadvānarasainyamugram ।
babhakṣarakṣōyudhikumbhakarṇaḥprajāyugāntānagirivapravṛddhaḥ ॥ 93 ॥

bubhukṣitaḥ śōṇitamāṃsagṛdhnuḥ ।
praviśya tadvānarasainyamugram ।
chakhāda rakṣāṃsi harīnpiśāchān ।
ṛkṣāṃścha mōhādyudhi kumbhakarṇaḥ ।
yathaiva mṛtyurharatē yugāntē ।
sa bhakṣayāmāsa harīṃścha mukhyān ॥ 94 ॥

ēkandvautrīn bahūn kruddhōvānarānsaharākṣasaiḥ ।
samādāyaikahastēnaprachikṣēpatvaranmukhē ॥ 95 ॥

samprasravaṃstadāmēdaśśōṇitē cha mahābalaḥ ।
vadhyamānōnagēndrāgrairbhakṣyāmāsavānarān ॥ 96 ॥

tēbhakṣyamāṇāharayōrāmañjugmustadāgatim ।
kumbhakarṇōbhṛśaṅkruddhaḥkapīn khādan pradhāvati ॥ 97 ॥

śatānisaptachāṣṭau cha viṃśatratiṃśattathaiva cha ।
sampariṣvajyabāhubhyāṅkhādavaniparidhāvati ॥ 98 ॥

mēdōvasāśōṇitadigdhagātraḥ ।
karṇāvasaktagrathitāntramālaḥ ।
vavarṣaśūlāni sutīkṣaṇadaṃṣṭraḥ ।
kālō yugāntastha iva pravṛddhaḥ ॥ 99 ॥

tasmin kālēsumitrāyāḥputraḥparabalārdanaḥ ।
chakāralakṣmaṇaḥkruddhōyuddhamparapurañjayaḥ ॥ 100 ॥

sa kumbhakarṇasyaśarān śarīrēsaptavīryavān ।
nichakhādādadēchānyāvanisasarja cha lakṣmaṇaḥ ॥ 101 ॥

pīḍyamānastadastrantuviśēṣantatsarākṣasaḥ ।
tataśchukōpabalavānsumitrānandavardanaḥ ॥ 102 ॥

athāsyakavachaṃśubhrañjāmbhūnadamayaṃśubham ।
prachChādayāmāsaśaraissandhyābhramivamārutaḥ ॥ 103 ॥

nīlāñjanachayaprakhyāḥ śairaiḥ kāñchanabhūṣaṇaiḥ ।
āpīḍyamānaḥ śuśubhē mēghaiḥ sūrya ivāṃśumān ॥ 104 ॥

tatassarākṣasōbhīmassumitrānandavardhanam ।
sāvajñamēvaprōvāchavākyammēghaughanissvanaḥ ॥ 105 ॥

antakasyāpyakaṣṭēna yudhi jētāramāhavē ।
yudhyatāmāmabhītēnakhyāpitāvīratātvayā ॥ 106 ॥

pragṛhītāyudhasyēhamṛtyōrivamahāmṛdhē ।
tiṣṭhannapragrataḥpūjyaḥkimuyuddhapradāyakaḥ ॥ 107 ॥

airāvatambalēnasamārūḍhōvṛtaḥsarvāmaraiḥprabhuḥ ।
naivaśakrō'pisamarēsthitapūrvaḥkadāchana ॥ 108 ॥

adyatvayāhamsaumitrēbālēnāpi , nāpiparākramaiḥ ।
tōṣitōgantumichChāmityāmanujñāpyarāghavam ॥ 109 ॥

yattuvīryabalōtsāhaistōṣitō'haṃraṇētvayā ।
rāmamēvaikamichChāmihantuṃyasmin hatēhatam ॥ 110 ॥

rāmēmayātranihatēyē'nyēsthāsyantisaṃyugē ।
tānahaṃyōdhayiṣyāmisvabalēnapramāthinā ॥ 111 ॥

ityuktavākyantadrakṣaḥprōvāchastutisaṃhitam ।
mṛdhēghōrataraṃvākyaṃsaumitriḥprahasanniva ॥ 112 ॥

yastvaṃśakrādibhirvarairasahyaḥprāpyapauruṣam ।
tatsatyannānyathāvīradṛṣṭastē'dyaparākramaḥ ॥ 113 ॥

ēṣadāśarathīrāmastiṣṭhatyadririvāchalaḥ ।
itiśrutvāhyanādṛtyalakṣmaṇaṃ sa niśācharaḥ ॥ 114 ॥

atikramya cha saumitriṅkumbhakarṇōmahābalaḥ ।
rāmamēvābhidudrāvakampayannivamēdinīm ॥ 115 ॥

athadāśarathīṃrāmōraudramastramprayōjayan ।
kumbhakarṇasyahṛdayēsasarjaniśitān śarān ॥ 116 ॥

tasyarāmēṇaviddhasyasahasābhipradhāvataḥ ।
aṅgālamiśrāḥkruddhasyamukhānniśchērurarchiṣaḥ ॥ 117 ॥

rāmāstraviddhōghōraṃvainadanrākṣasapuṅgavaḥ ।
abhyadhāvatasaṅkṛddhōharīn nidrāvayan raṇē ॥ 118 ॥

tasyōrasinimagnāstēśarābarhiṇavāsasaḥ ।
hastāchChāsyaparibhraṣṭāgadāchōrvyāmpapāta ha ॥ 119 ॥

āyudhāni cha sarvāṇiviprākīryantabhūtalē ।
sa nirāyudhamātmānaṃyadāmēnēmahābalaḥ ॥ 120 ॥

muṣṭibhyāṃ cha charaṇābhyāṃ cha chakārakadanammahat ।
sa bāṇairatividdhāṅgaḥkṣatajēnasamukṣitaḥ ॥ 121 ॥

rudhiramparisusrāvagiriḥprasravaṇaṃyathā ।
sa tīvrēṇa cha kōpēnarudhirēṇa cha mūrChitaḥ ॥ 122 ॥

vānarānrākṣasānṛkṣānkhādanviparidhāvati ।
athaśṛṅgaṃsamāvidhyabhīmambhīmaparākramaḥ ।
chikṣēparāmamuddhiśyabalavānantakōpamaḥ ॥ 123 ॥

aprāptamantarārāmaḥsaptabhistamajihmagaiḥ ।
chichChēdagiriśṛṅgantampunaḥsandhāyakārmukam ॥ 124 ॥

tatasturāmōdharmātmātasyaśṛṅgammahattadā ॥ 125 ॥

śaraiḥkāñchanachitrāṅgaiśchichChēdapuruṣarṣabhaḥ ।
tanmēruśikharākārandyōtamānamivaśriyā ॥ 126 ॥

dvēśatēvānarāṇāṃ cha patamānamapātayat ।
tasmin kālē sa dharmātmālakṣmaṇōrāmamabravīt ॥ 127 ॥

kumbhakarṇavadhēyuktōyōgān parimṛśanbahūn ।
naivāyaṃvānarānrājannavijānātirākṣasān ॥ 128 ॥

mattaśśōṇitagandhē na svān parāṃśchaivakhādati ।
sādhvēnamadhirōhastusarvatōvānararṣabhāḥ ॥ 129 ॥

yūthapāśchayathāmukhyāstiṣṭhantvasa ।
apyayandurmatiḥkālēgurubhāraprapīḍitaḥ ॥ 130 ॥

prapatanrākṣasōbhūmaunānyānhanyātlpavaṅgamān ।
tasyatadvachanaṃśrutvārājaputrasyadhīmataḥ ॥ 131 ॥

tēsamāruruhurhṛṣṭāḥkumbhakarṇamplavaṅgamāḥ ।
kumbhakarṇastusaṅkṛddhassamārūḍhaḥplavaṅgamaiḥ ॥ 132 ॥

vyadhūnayattānvēgēnaduṣṭahastīvahastipān ।
tān ndṛṣṭavānirdhutānrāmōduṣṭō'yamitirākṣasaḥ ॥ 133 ॥

samutpapātavēgēnadhanuruttamamādadē ।
krōdharaktēkṣaṇōvīrōnirdahannivachakṣuṣā ॥ 134 ॥

rāghavōrākṣasaṃrōṣābhidudrāvavēgitaḥ ।
yūthapānharṣayansarvānkumbhakarṇabhayārditān ॥ 135 ॥

sa chāpamādāyabhujaṅgakalpandhṛḍhajyamugrantapanīyachitram ।
harīn samāśvāsyasamutpapātarāmōnibaddhōttamatūṇabāṇaḥ ॥ 136 ॥

sa vānaragaṇaistaistuvṛtaḥparamadurjayaḥ ।
lakṣmaṇānucharōrāmassampratasthēmahābalaḥ ॥ 137 ॥

sa dadarśamahātmānaṅkirīṭinamarindamam ।
śōṇitāvṛtaraktākṣaṅkumbhakarṇammahābalam ॥ 138 ॥

sarvān samabhidhāvantaṃyathāruṣṭandiśāgajam ।
mārgamāṇaṃharīnkakruddhaṃrākṣasaiḥparivāritam ॥ 139 ॥

vnidhyamandarasaṅkāśaṅkāñchanāṅgadabhūṣaṇam ।
sravantaṃrudhiraṃvaktrādvarṣāmēghamivōthatitam ॥ 140 ॥

jihvayāparilihyantaṃsṛkkiṇīśōṇitēkṣaṇam ।
mṛdnantaṃvānarānīkaṅkālāntakayamōpamam ॥ 141 ॥

tandṛṣṭavārākṣasaśrēṣṭhampradīptānalavarchasam ।
visphārayāmāsatadākārmukampuruṣarṣabhaḥ ॥ 142 ॥

sa tasyachāpanirghōṣātkupitōrākṣasarṣabhaḥ ।
amṛṣyamāṇastaṅghōṣamabhidudrāvarāghavam ॥ 143 ॥

tatastuvātōddhatamēghakalpambhujaṅgarājōttamabhōgabāhum ।
tamāpatantandharaṇīrābhamuvācharāmōkumbhakarṇam ॥ 144 ॥

āgachCharakṣōdhipamāviṣādamavasthitō'hampragṛhītachāpaḥ ।
avēhimāṃrākṣasavaṃśanāśanaṃyastvammuhūrtādbhavitā ॥ 145 ॥

rāmō'yamitivijñāyajahāsavikṛtasvanam ।
abhyadhāvatasaṅkakṛddhōharīvanidrāvayanraṇē ॥ 146 ॥

pātayannivasarvēṣāṃhṛdayanivanaukasām ।
prahasyavikṛtambhīmaṃsamēghasntitōpamam ॥ 147 ॥

kumbhakarṇōmahātējārāghavaṃvākyamabravīt ।
nāhaṃvirādhōvijñēyō na kabandaḥkharō na cha ।
na vālī na cha mārīchaḥkumbhakarṇaḥsamāgataḥ ॥ 148 ॥

paśyamēmudgarambhīmaṃsarvakālāyasammahat ।
anēnanirjitādēvādānavāśchapurāmayā ॥ 149 ॥

vikarṇanāsa iti māṃ nāvajñātuṃ tvamarhasi ।
svalpāpi hi na mē pīḍā karṇanāsāvināśanāt ॥ 150 ॥

darśayēkṣvākuśārdūlavīryaṅgātrēṣumēlaghu ।
tatastvāmbhakṣayiṣyāmidṛṣṭapauruṣavikramam ॥ 151 ॥

sa kumbhakarṇasyavachōniśamyarāmassupuṅkhān visasarjan ।
tairāhatōvajrasamavēgairnachukṣubhē na vyathatēsurāriḥ ॥ 152 ॥

yaissāyakaissālavarānikṛttāvālīhatōvānarapuṅgavaścha ।
tēkumbhakarṇasyatadāśarīraṃvajrōpamaṃ na vyadhayāmprachakruḥ ॥ 153 ॥

sa vāridhārāivasāyakāstān piban śarīrēṇamahēndraśatruḥ ।
jaghānarāmasyaśarapravēgaṃvyāvidhyatammugravēgam ॥ 154 ॥

tatasturakṣaḥkṣatajāvaliptaṃvitrāsanandēvamahachamūnām ।
vyāvidhyatammudgaramugravēgannidrāvayāmāsachamūmm ॥ 155 ॥

vāyavyamādāyatatōmahāstraṃrāmaḥprachikṣēpaniśācharāya ।
samudgarantēnajaghānabāhuṃ sa kṛttabāhustumulannāda ॥ 156 ॥

tēvānarābhagnahatāvaśēṣāḥparyantamāśrityatadāviṣaṇṇāḥ ।
prapīḍitāṅgādadṛśussughōrannarēndrarakṣōdhipannipātam ॥ 157 ॥

tē vānarā bhagnahatāvaśēṣāḥ ।
paryantamāśritya tadā viṣaṇṇāḥ ।
prapiḍitāṅgā dadṛśuḥ sughōram ।
narēndrarakṣō'dhipasannipātam ॥ 158 ॥

sa tasyabāhuṃsahatālavṛkṣaṃsamudyatampannagabhōgakalpam ।
indrāstrayuktēnajaghānarāmōbāṇēnajāmbhūnadachitritēna ॥ 159 ॥

sa kumbhakarṇasyabhujōnikṛttaḥpapātabhūmaugirisannikāśaḥ ।
vivēṣṭamānōnijāghanavṛkṣān śailānśilāvānararākṣasāṃścha ॥ 160 ॥

tañChinnabāhuṃsamavēkṣyarāmaḥsamāpatantaṃsahasānadantam ।
dvāvardhachandrauniśitaupragṛhyachichChēdapādauyudhirākṣasasya ॥ 161 ॥

tautasyapādaupradiśōdiśaśchagirērguhāśchaivamahārṇavaṃ cha ।
laṅkāṃ cha sēnāṅkapirākṣasānāṃvinādayantauvinipētatuścha ॥ 162 ॥

nikṛttabāhudvinikṛttapādōvidāryavaktrambaḍabāmukhābham ।
dudrāvarāmaṃsahasābhigarjan rāhuryathāchandramivānta'rikṣē ॥ 163 ॥

apūrayattasyamukhaṃśitāgrairāmaśśarairhēmapinaddhapuṅkhaiḥ ।
sa pūrṇavaktrō na śaśākavaktuñchukūjakṛchChrēṇamumūrChachāpi ॥ 164 ॥

athādadēsūryamarīchikalpaṃ sa brahmadaṇḍāntakakākalakalpam ।
ariṣṭamaindranniśitaṃsupuṅkhaṃrāmaśśarammārutatulyavēgam ॥ 165 ॥

taṃvajrajāmbhūnadachārupuṅkhampradīptasūryajvalanaprakāśam ।
mahēndravajrāśanitulyavēgaṃrāmaḥprachikṣēpaniśācharāya ॥ 166 ॥

sa sāyakōrāghavabāhuchōditōdiśassvabhāsādaśasamprakāśayan ।
vidhūmavaiśvānarabhīmadarśanōjagāmaśakrāśanivīryavikramaḥ ॥ 167 ॥

sa tanmahāparvatakūṭasannibhaṃvivṛttadaṃṣṭrañchalachārukuṇḍalam ।
chakartarakṣōdhipatēśśirastadāyathaivavṛtrasyapurāpurandaraḥ ॥ 168 ॥

sa tanmahāparvatakūṭasannibham ।
suvṛttadaṃṣṭraṃ chalachārukuṇḍalam ।
chakarta rakṣō'dhipatēḥ śirastadā ।
yathaiva vṛtrasya purā purandaraḥ ॥ 169 ॥

tadrāmabāṇābhihatampapātarakṣaḥśiraḥparvatasannikāśam ।
babhañjacharyāgṛhagōpurāṇiprākāramuchchantamapātayachcha ॥ 170 ॥

tachchātikāyaṃhimahatprakāśaṃrakṣastadātōyanidhaupapāta ।
grāhānparān mīnavarānbhujaṅgān mamardabhūmicha tadāvivēśa ॥ 171 ॥

tasminhatēbrāhmaṇadēvaśatraumahābalēsaṃyatikumbhakarṇē ।
chachālabhūrbhūmidharāśchasarvēharṣāchchadēvāstumulaṃvinēduḥ ॥ 172 ॥

tatastudēvarṣimaharṣipannagāḥsurāśchabhūtānisuparṇaguhyakāḥ ।
sayakṣagandharvagaṇānabhōgatāḥpraharṣitārāmaparākramēṇa ॥ 173 ॥

tatastutētasyavadhēnabhūriṇāmanasvinōnairṛtarājabāndhavāḥ ।
vinēduruchchairvyathitāraghūttamaṃhariṃsamīkṣyaivayathāsurārdhitāḥ ॥ 174 ॥

sa dēvalōkasyatamōnihatyasūryōyathārāhumukhādvimuktaḥ ।
tathāvyabhāsīddharisainyamadhyēnihatyarāmōyudhikumbhakarṇam ॥ 175 ॥

praharṣamīyurbhavaśchavānarāḥprabuddhapadmapratimairivānanaiḥ ।
apūjayan rāghavamiṣṭabhāginaṃhatērisaubhīmabalēdurāsadam ॥ 176 ॥

sa kumbhakarṇaṃsurasainyamardhanaṃ mahatsuyuddhēṣukadāchanājitam ।
nandahatvābharatāgrajōraṇēmahāsuraṃvṛtramivāmarādhipaḥ ॥ 177 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē saptaṣaṣṭitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: