View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.8 Ayodhya Kanda - Sarga 8

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha aṣṭamassargaḥ ।

mantharā tvabhyasūyaināmutsṛjyābharaṇaṃ cha tat ।
uvāchēdaṃ tatō vākyaṃ kōpaduḥkhasamanvitā ॥ 1 ॥

harṣaṃ kimidamasthānē kṛtavatyasi bāliśē ।
śōkasāgaramadhyasthamātmānaṃ nāvabudhyasē ॥ 2 ॥

manasā prahasāmi tvāṃ dēvi duḥkhārditā satī ।
yachChōchitavyē hṛṣṭā'si prāpyēdaṃ vyasanaṃ mahat ॥ 3 ॥

śōchāmi durmatitvaṃ tē kā hi prājñā praharṣayēt ।
arēssapatnīputrasya vṛddhiṃ mṛtyōrivāgatām ॥ 4 ॥

bharatādēva rāmasya rājyasādhāraṇādbhayam ।
tadvichintya viṣaṇṇā'smi bhayaṃ bhītā'ddhi jāyatē ॥ 5 ॥

lakṣmaṇō hi mahēṣvāsō rāmaṃ sarvātmanā gataḥ ।
śatrughnaśchāpi bharataṃ kākutsthaṃ lakṣmaṇō yathā ॥ 6 ॥

pratyāsannakramēṇāpi bharatasyaiva bhāmini ।
rājyakramō viprakṛṣṭastayōstāvatkanīyasōḥ ॥ 7 ॥

viduṣaḥ kṣatrachāritrē prājñasya prāptakāriṇaḥ ।
bhayātpravēpē rāmasya chintayantī tavātmajam ॥ 8 ॥

subhagā khalu kauśalyā yasyāḥ putrō'bhiṣēkṣyatē ।
yauvarājyēna mahatā śvaḥ puṣyēṇa dvijōttamaiḥ ॥ 9 ॥

prāptāṃ sumahatīṃ prītiṃ pratītāṃ tāṃ hatadviṣam ।
upasthāsyasi kausalyāṃ dāsīva ttvaṃ kṛtāñjaliḥ ॥ 10 ॥

ēvaṃ chēttvaṃ sahāsmābhistasyāḥ prēṣyā bhaviṣyasi ।
putraścha tava rāmasya prēṣyabhāvaṃ gamiṣyati ॥ 11 ॥

hṛṣṭāḥ khalu bhaviṣyanti rāmasya paramāsstriyaḥ ।
aprahṛṣṭā bhaviṣyanti snuṣāstē bharatakṣayē ॥ 12 ॥

tāṃ dṛṣṭvā paramaprītāṃ bruvantīṃ mantharāṃ tataḥ ।
rāmasyaiva guṇāndēvī kaikēyī praśaśaṃsa ha ॥ 13 ॥

dharmajñō gurubhirdāntaḥ kṛtajñassatyavākChuchiḥ ।
rāmō rājña ssutō jyēṣṭhō yauvarājyamatō'rhati ॥ 14 ॥

bhrātṛnbhṛtyāṃścha dīrghāyuḥ pitṛvatpālayiṣyati ।
santapsyasē kathaṃ kubjē śrutvā rāmābhiṣēchanam ॥ 15 ॥

bharataśchāpi rāmasya dhruvaṃ varṣaśatātparam ।
pitṛpaitāmahaṃ rājyamavāptā puruṣarṣabhaḥ ॥ 16 ॥

sā tvamabhyudayē prāptē vartamānē cha mantharē ।
bhaviṣyati cha kalyāṇē kimarthaṃ paritapyasē ॥ 17 ॥

yathā mē bharatō mānyastathā bhūyō'pi rāghavaḥ ।
kauśalyātō'tiriktaṃ cha sō'nuśuśrūṣatē hi mām ॥ 18 ॥

rājyaṃ yadi hi rāmasya bharatasyāpi tattadā ।
manyatē hi yathātmānaṃ tathā bhrātṛṃścha rāghavaḥ ॥ 19 ॥

kaikēyīvachanaṃ śrutvā mantharā bhṛśaduḥkhitā ।
dīrghamuṣṇaṃ cha viniśvasya kaikēyīmidamabravīt ॥ 20 ॥

anarthadarśinī maurkhyānnātmānamavabudhyasē ।
śōkavyasanavistīrṇē majjantī duḥkhasāgarē ॥ 21 ॥

bhavitā rāghavō rājā rāghavasyānu yassutaḥ ।
rājavaṃśāttu kaikēyi bharataḥparihāsyatē ॥ 22 ॥

na hi rājñassutā ssarvē rājyē tiṣṭhanti bhāmini ।
sthāpyamānēṣu sarvēṣu sumahānanayō bhavēt ॥ 23 ॥

tasmājjyēṣṭhē hi kaikēyi rājyatantrāṇi pārthivāḥ ।
sthāpayantyanavadyāṅgi guṇavatsvitarēṣvapi ॥ 24 ॥

asāvatyantanirbhagnastava putrō bhaviṣyati ।
anāthavatsukhēbhyaścha rājavaṃśāchcha vatsalē ॥ 25 ॥

sā'haṃ tvadarthē samprāptā tvaṃ tu māṃ nāvabuddhyasē ।
sapatni vṛddhau yā mē tvaṃ pradēyaṃ dātumichChasi ॥ 26 ॥

dhruvaṃ tu bharataṃ rāmaḥ prāpya rājyamakaṇṭakam ।
dēśāntaraṃ vā nayitā lōkāntaramathā'pi vā ॥ 27 ॥

bāla ēva hi mātulyaṃ bharatō nāyitastvayā ।
sannikarṣāchcha sauhārdaṃ jāyatē sthāvarēṣvapi ॥ 28 ॥

bharatasyāpyanuvaśaśśatrughnō'pi samaṃ gataḥ ।
lakṣmaṇō hi yathā rāmaṃ tathā'sau bharataṃ gataḥ ॥ 29 ॥

śrūyatē hi drumaḥ kaśchichChēttavyō vanajīvibhiḥ ।
sannikarṣādiṣīkābhirmōchitaḥ paramādbhayāt ॥ 30 ॥

gōptā hi rāmaṃ saumitrirlakṣmaṇaṃ chāpi rāghavaḥ ।
aśvinōriva saubhrātraṃ tayōrlōkēṣu viśrutam ॥ 31 ॥

tasmānna lakṣmaṇē rāmaḥ pāpaṃ kiñchitkariṣyati ।
rāmastu bharatē pāpaṃ kuryāditi na saṃśayaḥ ॥ 32 ॥

tasmādrājagṛhādēva vanaṃ gachChatu tē sutaḥ ।
ētaddhi rōchatē mahyaṃ bhṛśaṃ chāpi hitaṃ tava ॥ 33 ॥

ēvaṃ tē jñātipakṣasya śrēyaśchaiva bhaviṣyati ।
yadi chēdbharatō dharmātpitryaṃ rājyamavāpsyasi ॥ 34 ॥

sa tē sukhōchitō bālō rāmasya sahajō ripuḥ ।
samṛddhārthasya naṣṭārthō jīviṣyati kathaṃ vaśē ॥ 35 ॥

abhidrutamivāraṇyē siṃhēna gajayūthapam ।
prachChādyamānaṃ rāmēṇa bharataṃ trātumarhasi ॥ 36 ॥

darpānnirākṛtā pūrvaṃ tvayā saubhāgyavattayā ।
rāmamātā sapatnī tē kathaṃ vairaṃ na śātayēt ॥ 37 ॥

yadā hi rāmaḥ pṛthivīmavāpsyati prabhūtaratnākaraśailapattanām ।
tadā gamiṣyasyaśubhaṃ parābhavaṃ sahaiva dīnā bharatēna bhāmini ॥ 38 ॥

yadā hi rāmaḥ pṛthivīmavāpsyati dhruvaṃ praṇaṣṭō bharatō bhaviṣyati ।
atō hi sañchintaya rājyamātmajē parasya chaivādya vivāsakāraṇam ॥ 39 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: