śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha saptanavatitamassargaḥ ।
susaṃrabdhaṃ tu saumitriṃ lakṣmaṇaṃ krōdhamūrChitam ।
rāmastu parisāntvyātha vachanaṃ chēdamabravīt ॥ 1 ॥
kimatra dhanuṣā kāryamasinā vā sacharmaṇā ।
mahēṣvāsē mahāprājñē bharatē svayamāgatē ॥ 2 ॥
pitussatyaṃ pratiśrutya hatvā bharatamāgatam ।
kiṃ kariṣyāmi rājyēna sāpavādēna lakṣmaṇa ॥ 3 ॥
yaddravyaṃ bāndhavānāṃ vā mitrāṇāṃ vā kṣayē bhavēt ।
nāhaṃ tatpratigṛhṇīyāṃ bhakṣānviṣakṛtāniva ॥ 4 ॥
dharmamarthaṃ cha kāmaṃ cha pṛthivīṃ chāpi lakṣmaṇa ।
ichChāmi bhavatāmarthē ētat pratiśṛṇōmi tē ॥ 5 ॥
bhrātrūṇāṃ saṅgrahārthaṃ cha sukhārthaṃ chāpi lakṣmaṇa ।
rājyamapyahamichChāmi satyēnā'yudhamālabhē ॥ 6 ॥
nēyaṃ mama mahī saumya durlabhā sāgarāmbarā ।
na hīchChēyamadharmēṇa śakratvamapi lakṣmaṇa ॥ 7 ॥
yadvinā bharataṃ tvāṃ cha śatrughnaṃ chāpi mānada ।
bhavēnmama sukhaṃ kiñchidbhasma tatkurutāṃ śikhī ॥ 8 ॥
manyē'hamāgatō'yōdhyāṃ bharatō bhrātṛvatsalaḥ ।
mama prāṇātpriyataraḥ kuladharmamanusmaran ॥ 9 ॥
śrutvā pravrājitaṃ māṃ hi jaṭāvalkaladhāriṇam ।
jānakyāsahitaṃ vīra tvayā cha puruṣarṣabha ॥ 10 ॥
snēhēnā'krāntahṛdaya śśōkēnākulitēndriyaḥ ।
draṣṭumabhyāgatō hyēṣa bharatō nānyathā'gataḥ ॥ 11 ॥
ambāṃ cha kaikayīṃ ruṣya paruṣaṃ chāpriyaṃ vadan ।
prasādya pitaraṃ śrīmārnājyaṃ mē dātumāgataḥ ॥ 12 ॥
prāptakālaṃ yadēṣō'smānbharatō draṣṭumichChati ।
asmāsu manasā'pyēṣa nāpriyaṃ kiñchidācharēt ॥ 13 ॥
vipriyaṃ kṛtapūrvaṃ tē bharatēna kadā nu kim ।
īdṛśaṃ vā bhayaṃ tē'dya bharataṃ yō'tra śaṅkasē ॥ 14 ॥
na hi tē niṣṭhuraṃ vāchyō bharatō nāpriyaṃ vachaḥ ।
ahaṃ hyapriyamukta ssyāṃ bharatasyāpriyē kṛtē ॥ 15 ॥
kathaṃ nu putrāḥ pitaraṃ hanyuḥ kasyāṃ chidāpadi ।
bhrātā vā bhrātaraṃ hanyātsaumitrē prāṇamātmanaḥ ॥ 16 ॥
yadi rājyasya hētōstvamimāṃ vāchaṃ prabhāṣasē ।
vakṣyāmi bharataṃ dṛṣṭvā rājyamasmai pradīyatām ॥ 17 ॥
uchyamānō'pi bharatō mayā lakṣmaṇa tadvachaḥ ।
rājyamasmai prayachChēti bāḍhamityēva vakṣyati ॥ 18 ॥
tathōktō dharmaśīlēna bhrātrā tasya hitē rataḥ ।
lakṣmaṇaḥ pravivēśēva svāni gātrāṇi lajjayā ॥ 19 ॥
tadvākyaṃ lakṣmaṇa śśrutvā vrīlitaḥ pratyuvācha ha ।
tvāṃ manyē draṣṭumāyātaḥ pitā daśaratha ssvayam ॥ 20 ॥
vrīlitaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ pratyuvācha ha ।
ēṣa manyē mahābāhurihāsmāndraṣṭumāgataḥ ॥ 21 ॥
athavā nau dhruvaṃ manyē manyamāna ssukhōchitau ।
vanavāsamanudhyāya gṛhāya pratinēṣyati ॥ 22 ॥
imāṃ vāpyēṣa vaidēhīmatyantasukhasēvinīm ।
pitā mē rāghava śśrīmānvanādādāya yāsyati ॥ 23 ॥
ētau tau samprakāśētē gōtravantau manōramau ।
vāyuvēgasamau vīra javanau turagōttamau ॥ 24 ॥
sa ēṣa sumahākāyaḥ kampatē vāhinīmukhē ।
nāgaśśatruñjayō nāma vṛddhastātasya dhīmataḥ ॥ 25 ॥
na tu paśyāmi tachChatraṃ pāṇḍuraṃ lōkasatkṛtam । piturdivyaṃ mahābāhō saṃśayō bhavatīha mē ॥ 26 ॥
vṛkṣāgrādavarōha tvaṃ kuru lakṣmaṇa madvachaḥ ।
itīva rāmō dharmātmā saumitriṃ tamuvācha ha ॥ 27 ॥
avatīrya tu sālāgrāttasmātsa samitiñjayaḥ ।
lakṣmaṇaḥ prāñjalirbhūtvā tasthau rāmasya pārśvataḥ ॥ 28 ॥
bharatēnāpi sandiṣṭā sammardō na bhavēditi ।
samantāttasya śailasya sēnā vāsamakalpayat ॥ 29 ॥
adhyardhamikṣvākuchamūryōjanaṃ parvatasya sā ।
pārśvē nyaviśadāvṛtya gajavājirathākulā ॥ 30 ॥
sā chitrakūṭē bharatēna sēnā dharmaṃ puraskṛtya vidhūya darpam ।
prasādanārthaṃ raghunandanasya virājatē nītimatā praṇītā ॥ 31 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptanavatitamassargaḥ ॥