śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha trayōdaśassargaḥ ।
ṛṣyamūkātsa dharmātmā kiṣkindhāṃ lakṣmaṇāgrajaḥ ।
jagāma sahasugrīvō vālivikramapālitām ॥ 1 ॥
samudyamya mahachchāpaṃ rāmaḥ kāñchanabhūṣitam ।
śarāṃśchādityasaṅkāśāngṛhītvā raṇasādhakān ॥ 2 ॥
agratastu yayau tasya rāghavasya mahātmanaḥ ।
sugrīvaḥ saṃhatagrīvō lakṣmaṇaścha mahābalaḥ ॥ 3 ॥
pṛṣṭhatō hanumānvīrō nalō nīlaścha vānaraḥ ।
tāraśchaiva mahātējā hariyūthapayūthapaḥ ॥ 4 ॥
tē vīkṣamāṇā vṛkṣāṃścha puṣpabhārāvalambinaḥ ।
prasannāmbuvahāśchaiva saritassāgaraṅgamāḥ ॥ 5 ॥
kandarāṇi cha śailāṃścha nirdarāṇi guhāstathā ।
śikharāṇi cha mukhyāni darīścha priyadarśanāḥ ॥ 6 ॥
vaiḍhūryavimalaiḥparṇai padmaiśchākōśakuṭmalaiḥ ।
śōbhitāntsajalānmārgē taṭākāṃścha vyalōkayan ॥ 7 ॥
kāraṇḍaissārasairhaṃsairvañjulairjalakukkuṭaiḥ ।
chakravākai stathā chānyaiśśakunaiḥ rupanāditān ॥ 8 ॥
mṛduśaṣpāṅkurāhārānnirbhayānvanagōcharān ।
charatassarvatau'paśyan sthalīṣu hariṇān sthitān ॥ 9 ॥
taṭākavairiṇaśchāpi śukladantavibhūṣitān ।
ghōrānēkacharānvanyāndviradānkūlaghātinaḥ ॥ 10 ॥
mattāngiritaṭōtkṛṣṭānparvatāniva jaṅgamān ।
vāraṇānvāridaprakhyānmahīrēṇusamukṣitān ॥ 11 ॥
vanē vanacharāṃśchānyānkhēcharāṃścha vihaṅgamān ।
paśyantastvaritā jagmussugrīvavaśavartinaḥ ॥ 12 ॥
tēṣāṃ tu gachChatāṃ tatra tvaritaṃ raghunandanaḥ ।
drumaṣaṇḍaṃ vanaṃ dṛṣṭvā rāmassugrīvamabravīt ॥ 13 ॥
ēṣa mēgha ivākāśē vṛkṣaṣaṇḍaḥ prakāśatē ।
mēghasaṅghātavipulaḥ paryantakadalīvṛtaḥ ॥ 14 ॥
kimētat jñātumichChāmi sakhē kautūhalaṃ hi mē ।
kautūhalāpanayanaṃ kartumichChāmyahaṃ tvayā ॥ 15 ॥
tasya tadvachanaṃ śrutvā rāghavasya mahātmanaḥ ।
gachChannēvāchachakṣē'tha sugrīvastanmahadvanam ॥ 16 ॥
ētadrāghava vistīrṇamāśramaṃ śramanāśanam ।
udyānavanasampannaṃ svādumūlaphalōdakam ॥ 17 ॥
atra saptajanā nāma munaya ssaṃśritavratāḥ ।
saptaivāsannadhaśaśīrṣā niyataṃ jalaśāyinaḥ ॥ 18 ॥
saptarātrakṛtāhārā vāyunāchalavāsinaḥ ।
divaṃ varṣaśatairyātāḥ saptabhiḥ sakalēbarāḥ ॥ 19 ॥
tēṣāmēvaṃ prabhāvānāṃ drumaprākārasaṃvṛtam ।
āśramassudurādharṣa api sēndraissurāsuraiḥ ॥ 20 ॥
pakṣiṇō varjayantyētattathā'nyē vanachāriṇaḥ ।
viśanti mōhādyē'pyatra nivartantē na tē punaḥ ॥ 21 ॥
vibhūṣaṇaravāstatra śrūyantē sakalākṣarāḥ ।
tūryagītasvanāśchātra gandhō divyaścha rāghava ॥ 22 ॥
trētāgnayō'pi dīpyantē dūmō hyatra prakāśatē ।
vēṣṭayanniva vṛkṣāgrānkapōtāṅgāruṇō ghanaḥ ॥ 23 ॥
ētē vṛkṣāḥ prakāśantē dhūmasaṃsaktamastakāḥ ।
mēghajālapratichChannā vaiḍhūryagirayō yathā ॥ 24 ॥
kuru praṇāmaṃ dharmātmaṃstēṣāmuddiśya rāghava ।
lakṣmaṇēva saha bhrātrā prayantassayatāñjaliḥ ॥ 25 ॥
praṇamanti hi yē tēṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām ।
na tēṣāmaśubhaṃ kiñchichCharīrē rāma dṛśyatē ॥ 26 ॥
tatō rāmassaha bhrātrā lakṣmaṇēna kṛtāñjaliḥ ।
samuddiśya mahātmānastānṛṣīnabhyavādayat ॥ 27 ॥
abhivādya tu dharmātmā rāmō bhrātā cha lakṣmaṇaḥ ।
sugrīvō vānarāśchaiva jagmusaṃhṛṣṭamānasāḥ ॥ 28 ॥
tē gatvā dūramadhvānaṃ tasmātsaptajanāśramāt ।
dadṛśustāṃ durādharṣāṃ kiṣkindhāṃ vālipālitām ॥ 29 ॥
tatastu rāmānujarāmavānarāḥ pragṛhya śastrāṇyuditāgryatējasaḥ ।
purīṃ surēśātmajavīryapālitāṃ vadhāya śatrōḥ punarāgatāssaha ॥ 30 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē trayōdaśassargaḥ ॥