View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.69 Yuddha Kanda - Sarga 69

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ēkōnasaptatitamassargaḥ ।

ēvaṃvilapamānasyarāvaṇasyadurātmanaḥ ।
śrutvāśōkābhitaptasyatriśirāvākyamabravīt ॥ 1 ॥

ēvamēvamahāvīryōhatōnastātamadhyamaḥ ।
na tusatpuruṣārājanvilapantiyathābhavān ॥ 2 ॥

nūnaṃ tribhuvanasya api paryāptas tvaṃ asi prabhō ।
sa kasmāt prākṛta;iva śōkasya ātmānaṃ īdṛśam ॥ 3 ॥

brahmadattā'stitēśaktiḥkavachassāyakōdhanuḥ ।
sahasrakharasaṃyuktōrathōmēghasvanōmahān ॥ 4 ॥

tvayā'sakṛdviśastrēṇaviśastādēvadānavāḥ ।
sa sarvāyudhasampannōrāghavaṃśāstumarhasi ॥ 5 ॥

kāmantiṣṭhamahārājanirgamiṣyāmyahaṃraṇam ।
uddhariṣyāmitēśatrūnngaruḍaḥpannagāniva ॥ 6 ॥

śambarōdēvarājēnanarakōviṣṇuvāyathā ।
tathā'dyaśayitārāmōmayāyudhinipātitaḥ ॥ 7 ॥

śrutvātriśirasōvākyaṃrāvaṇōrākṣasādhipaḥ ।
punarjātamivātmānammanyatēkālachōditaḥ ॥ 8 ॥

śrutvātriśirasōvākyandēvāntakanarāntakau ।
atikāyaśchatējasvībabhūvuryuddhaharṣitāḥ ॥ 9 ॥

tatō'hamahamityēvagarjantōnairṛtarṣabhāḥ ।
rāvaṇasyasutāvīrāśśakratulyaparākramāḥ ॥ 10 ॥

antarikṣagatāssarvēsarvēmāyāviśāradāḥ ।
sarvētridaśadarpaghnāssarvē cha raṇadurjayāḥ ॥ 11 ॥

sarvēsubalasampannāssarvēvistīrṇakīrtayaḥ ।
sarvēsamaramāsādya na śrūyantēsmaparājitāḥ ॥ 12 ॥

dēvairapisagandharvaissakinnaramahōragaiḥ ।
sarvēstraviduṣōvīrāssarvēyuddhaviśāradāḥ ॥ 13 ॥

sarvēprasavaravijñānāssarvēlabdhavarāstathā ।
sataistathābhāskaratulyavarchasaiḥpustrairvṛtaśśatrubalapramārdanaiḥ ।
rarājarājāmaghavānyathāmarai ।
rvṛtōmahādānavadarpanāśanaiḥ ॥ 14 ॥

sa putrān sampariṣvajyabhūṣayitvā cha bhūṣaṇaiḥ ।
āśīrbhiśchapraśastābhiḥprēṣayāmāsasamyugē ॥ 15 ॥

yuddhōnmattaṃ cha mattaṃ cha bhrātarauchāpirāvaṇaḥ ।
rakṣaṇārthaṅkumārāṇāmprēṣayāmāsasaṃyugē ॥ 16 ॥

tē'bhivādyamahātmānaṃrāvaṇaṃripurāvaṇam ।
kṛtvāpradakṣiṇañchaivamahākāyāḥpratasthirē ॥ 17 ॥

sarvauṣadhībhirgandhaiśchasamālabhyamahābalāḥ ।
nirjagmurnairṛtaśrēṣṭhāṣaḍētēyuddhakāṅkṣiṇaḥ ॥ 18 ॥

triśirāśchātikāyaśchadēvāntakanarāntakau ।
mahōdaramahāpārśvaunirjagmuḥkālachōditāḥ ॥ 19 ॥

tatassudarśanannāgannīlajīmūtasannibham ।
airāvatakulējātamārurōhamahōdaraḥ ॥ 20 ॥

sarvāyudhasamāyuktantūṇībhiśchasvalaṅkṛtam ।
rarājagajamāsthāyasavitēvāstamūrdhani ॥ 21 ॥

hayōttamasamāyuktaṃsarvāyudhasamākulam ।
ārurōharathaśrēṣṭhantriśirārāvaṇātmajaḥ ॥ 22 ॥

tribhiḥ kirīṭais triśirāḥ śuśubhē sa ratha uttamē ।
himavān iva śaila indras tribhiḥ kānchana parvataiḥ ॥ 23 ॥

tribhiḥkirīṭaiśśuśubhētriśirāssarathōttamē ।
himavāniśailēndrastribhiḥkāñchanaparvataiḥ ॥ 24 ॥

atikāyō'pititējasvīrākṣasēndrasutastadā ।
ārurōharathaśrēṣṭhaṃśrēṣṭhassarvadhanuṣmatām ॥ 25 ॥

suchakrākṣaṃsusaṃyuktaṃsvanukarṣaṃsukūbaram ।
tūṇībāṇāsanairdīptamprāsāsiparighākulam ॥ 26 ॥

sakāñchanavichitrēṇamakuṭēnavirājatā ।
bhūṣaṇaiśchababhaumēruḥprabhābhirivabhāsayan ॥ 27 ॥

sa rarājarathētasmin rājasūnurmahābalaḥ ।
vṛtōnairṛtaśārdūlairvajrapāṇirivāmaraiḥ ॥ 28 ॥

hayamuchchaiśśravaḥprakhyaṃśvētaṅkanakabhūṣaṇam ।
manōjavammahākāyamārurōhanarāntakaḥ ॥ 29 ॥

gṛhītvāprāsamulkābhaṃvirarājanarāntakaḥ ।
śaktimādāyatējasvīguhaśaśikhigatōyathā ॥ 30 ॥

dēvānkakassamādāyaparighaṃvajrabhūṣaṇam ।
parigṛhyagirindōrbhyāṃvapurviṣṇōrviḍambayan ॥ 31 ॥

tē pratasthur mahātmānō balair apratimair vṛtāḥ ।
tān gajaisaḥ cha turamgaisaḥ cha rathaisaḥ cha ambuda nisvanaiḥ ॥ 32 ॥

tēpratasthurmahātmānō'marāvatyāssurāiva ।
tān gajaiśchaturaṅgaiścharathaiśchāmbundissvanaiḥ ॥ 33 ॥

anūtpēturmahātmānōrākṣasāḥpravarāyudhāḥ ।
tēvirējurmahātmānaḥkumārāssūryavarchasaḥ ॥ 34 ॥

śārada abhra pratīkāśāṃ haṃsa āvalir iva ambarē ।
maraṇaṃ vā api niśchitya śatrūṇāṃ vā parājayam ॥ 35 ॥

iti kṛtvā matiṃ vīrā nirjagmuḥ samyuga arthinaḥ ।
jagarjusaḥ cha praṇēdusaḥ cha chikṣipusaḥ cha api sāyakān ॥ 36 ॥

itikṛtvāmatiṃvīrānirjagmussaṃyugārthinaḥ ।
jagarjuśchapraṇēduśchachikṣipuśchāpisāyakān ॥ 37 ॥

rakṣasāṃ simha nādaisaḥ cha pusphōṭa iva tadā ambaram ।
tē abhiniṣkramya muditā rākṣasa indrā mahā balāḥ ॥ 38 ॥

rakṣasāṃsiṃhanādaiśchasaṃsphōṭēvatadāmbaram ।
abhiniṣkramyamuditārākṣasēndrāmahābalāḥ ॥ 39 ॥

dadṛśurvānarānīkaṃsamudyataśilānagam ।
harayōpimahātmānōdadṛśurnērṛtam ॥ 40 ॥

hastyaśvarathasambādhaṅkiṅkiṇīśatanāditam ।
nīlajīmūtasaṅkāśaṃsamudyatamahāyudham ॥ 41 ॥

dīptānalaraviprakhyaissarvatōnairṛtairvṛtam ।
taddṛṣṭavābalamāyāntaṃlabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ ॥ 42 ॥

samudyatamahāśailāssampraṇēdurmahābalā ।
amṛṣyamāṇārakṣāṃsipratinardantavānarāḥ ॥ 43 ॥

tatassamudghuṣṭaravanniśamya ।
rakṣōgaṇāvānarayūthapānām ।
amṛṣyamāṇāḥparaharṣamugram ।
mahābalāḥbhīmataraṃvinēduḥ ॥ 44 ॥

tērākṣasabalaṅghōrampraviśyahariyūthapāḥ ।
vichērurudyataiśśailairnagāśśikhariṇōyathā ॥ 45 ॥

kēchidākāśamāviśyakēchidurvyāmplavaṅgamāḥ ।
rakṣassainyēṣusaṅkṛddhāḥśchērurdrumaśilāyudhāḥ ॥ 46 ॥

drumāṃśchavipulaskanthān gṛhyavānarapuṅgavāḥ ।
tadyuddhamabhavadghōraṃrakṣōvānarasaṅkulam ॥ 47 ॥

tēpādapaśilāśśailaiśchakrurvṛṣṭimanūpamām ।
bāṇaughairvāryamāṇāśchaharayōbhīmavikramāḥ ॥ 48 ॥

siṃhanādānvinēduścharaṇērākṣasavānarāḥ ।
śilābhiśchūrṇayāmāsuryātudhānān plavaṅgamāḥ ॥ 49 ॥

narjaghnussaṃyugēkruddhāḥkavachābharaṇāvṛtān ।
kēchidrathagatāvanīrāngajavājigatānapi ॥ 50 ॥

nirjaghnussahasā'plutyayātudhānān plavaṅgamāḥ ।
śailaśṛṅgāchitāṅgāśchamuṣṭibhirvāntalōchanāḥ ॥ 51 ॥

chēruḥpētuśchanēduśchatatrarākṣasapuṅgavāḥ ।
rākṣasāśchaśaraistīkṣṇairbiduḥkapikuñjarān ॥ 52 ॥

śūlamudgarakhaḍagaiśchajaghnuḥprāsaiśchaśaktibhiḥ ।
anyōnyampātayāmāsuḥparasparajayaiṣiṇaḥ ॥ 53 ॥

ripuśōṇitadigdhāṅgāstatravānararākṣasāḥ tataśśailaiśchakhaḍagaiśchavisṛṣṭairharirākṣasaiḥ ॥ 54 ॥

muhūrtēnāvṛtābhūmirabhavachChōṇitāplutā ।
vikīrṇaiḥparvatākārairakṣōbhirarimardanaiḥ ॥ 55 ॥

āsīdvasumatīpūrṇātadāyuddhamadānvitaiḥ ।
ākṣiptāḥkṣipyamāṇāśchabhagnaśūlāśchavānaraiḥ ॥ 56 ॥

punaraṅgaistadāchakrurāsannāyuddhamadbhutam ।
vānarānvānarairēvajaghnustēnairṛtarṣabhāḥ ॥ 57 ॥

rākṣasānrākṣasairēvajaghnustēvānarāapi ।
ākṣipya cha śilāstēṣānnijaghnārākṣasāharīn ॥ 58 ॥

tēṣāñchāChachidyaśastrāṇijaghnūrakṣāṃsivānarāḥ ।
nijaghnuśśailaśūlārssairbhibhiduśchaparasparam ॥ 59 ॥

siṃhanādānvinēduścharaṇērākṣasāvānarāḥ ।
Chinnavarṇatanutrāṇārākṣasāvānarairhatāḥ ॥ 60 ॥

rudhiramprasṛtāstatrarasasāramivadrumāḥ ।
rathēna cha rathañchāpivāraṇēnaivavāraṇam ॥ 61 ॥

hayēna cha hayaṅkēchinnijaghnurvānarāraṇē ।
kṣuraprairardhachandraiśchabhallaiśchaniśitaiśśaraiḥ ॥ 62 ॥

rākṣasāvānarēndrāṇāmbibhiduḥpādapān śilāḥ ।
vikīrṇaiparvatāgraiśchadrumaiChaśinaiśchasaṃyugē ॥ 63 ॥

hataiśchakapirakṣōbhirdurgamāvasudhā'bhavat ।
tēvānarāgarvitahṛṣṭachēṣṭāssaṅgrāmamāsādyabhayaṃvima ।
yuddhaṃsmasarvēsaharākṣasaissaiyudhāśchakruradīnasattvāḥ ॥ 64 ॥

tasminpravṛttētumulēvimardēprahṛṣyamāṇēṣuvalīmukhēṣu ।
nipātyamānēṣu cha rākṣasēṣumaharṣayōdēvagaṇāśchanēduḥ ॥ 65 ॥

sa vānarān sapta śatāni vīraḥ ।
prāsēna dīptēna vinirbibhēda ।
ēkaḥ kṣaṇēna indra ripur mahātmā ।
jaghāna sainyaṃ hari pumgavānām ॥ 66 ॥

dadṛśusaḥ cha mahātmānaṃ haya pṛṣṭhē pratiṣṭhitam ।
charantaṃ hari sainyēṣu vidyā dhara maharṣayaḥ ॥ 67 ॥

dadṛśuśchamahātmānaṃhayapṛṣṭhēpratiṣṭhitam ।
charantaṃharisainyēṣuvidyādharamaharṣayaḥ ॥ 68 ॥

sa tasyadadṛśēmārgōmāṃsaśōṇitakardamaḥ ।
patitaiḥparvatākārairvānarairabhisaṃvṛtaḥ ॥ 69 ॥

yāvadvikramitumbudhadiñchakruḥplavagapuṅgavāḥ ।
tāvadētānatikramyanirbibhēdanarāntakaḥ ॥ 70 ॥

dadāhaharisainyānivanānīvavibhāvasuḥ ।
yāvadutpāṭayāmāsurvṛkṣānśailānvanaukasaḥ ॥ 71 ॥

tāvatprāsahatāḥpēturvajrakṛttāivāchalāḥ ।
jvalantamprāsamudyamyasaṅgrāmāntēnarāntakaḥ ॥ 72 ॥

dikṣusarvāsubalavān vichachāranarāntakaḥ ।
pramṛdnansarvatōyuddhēprāvṛṭakālēyathānilaḥ ॥ 73 ॥

na śēkurbhāṣituṃvīrā na sthātuṃspanditumbhayāt ।
utpatantaṃsthitaṃyāntaṃsarvānvivyādhavīryavān ॥ 74 ॥

ēkēnānantakalpēnaprāsēnādityatējasā ।
bhagnāniharisainyāninipēturdharaṇītalē ॥ 75 ॥

vajraniṣpēṣadṛśamprāsasyābhinipātanam ।
na śēkurvānarāssōḍhuntēvinēdurmahāsvanam ॥ 76 ॥

patatāṃharivīrāṇāṃrūpāṇiprachakāśirē ।
vajrabhinnāgrakūṭānāṃśailānāmpatatāmiva ॥ 77 ॥

yētupūrvammahātmānaḥkumbhakarṇēnapātitāḥ ।
tēsvasthāvānaraśrēṣṭhāssugrīvamupatasthirē ॥ 78 ॥

viprēkṣamāṇassugrīvōdadarśaharivāhinīm ।
narāntakabhayatrastāṃvidravantīmitastataḥ ॥ 79 ॥

vidrutāṃvāhinīndṛṣṭavā sa dadarśanarāntakam ।
gṛhītaprāsamāyāntaṃhayapṛṣṭhēpratiṣṭhitam ॥ 80 ॥

athōvāchamahātējāssugrīvōvānarādhipaḥ ।
kumāramaṅgadaṃvīraṃśakratulyaparākramam ॥ 81 ॥

gachChatvaṃrākṣasaṃvīrōyō'sauturagamāsthitaḥ ।
kṣōbhayantaharibalaṅkṣipramprāṇairviyōjaya ॥ 82 ॥

sa bharturvachanaṃśrutvāniṣpapātāṅgadataḥ ।
anīkānmēghasaṅkāśādaṃśumānivavīryavān ॥ 83 ॥

śailasaṅghātasaṅkāśōharīṇāmuttamō'ṅgadaḥ ।
rarājāṅgadasannaddhassadhāturivaparvataḥ ॥ 84 ॥

nirāyudhōmahātējāḥkēvalannakhadaṃṣṭravān ।
narāntakamabhikramyavāliputrō'bravīdvachaḥ ॥ 85 ॥

tiṣṭhakimprākṛtairēbhirharibhistvaṅkariṣyasi ।
asminvajrasamasparśamprāsaṅkṣipamamōrasi ॥ 86 ॥

abhigamyāṅgadaṃ kruddhō vāliputraṃ narāntakaḥ ।
sa prāsamāvidhya tadāṅgadāya ।
sa prāsaṃ āvidhya tadā angadāya ।
samujjvalantaṃ sahasā utsasarja ।
sa vāli putrōr asi vajra kalpē ।
babhūva bhagnō nyapatach cha ॥ 87 ॥

abhigamyāṅgadaṅkruddhōvāliputrannarāntakaḥ ।
prāsaṃsamāvidhyatadāṅgadāyasamujjvalantaṃsahasōtsasarja ।
sa vāliputrōrasivajrakalpēbabhūvabhagnōnyapatachchabhūmau ॥ 88 ॥

tamprāsamālōkyatadāvibhagnaṃsuparṇakṛttōragabhōgakalpam ।
talaṃsamudyamya sa vāliputrasturaṅgamatasyajaghānamūrdhni ॥ 89 ॥

nimagnatālusphsuṭitākṣitārōniṣkrāntajihvō'chalasannikāśaḥ ।
sa tasyavājīnipapātabhūmautalaprahārēṇaviśīrṇamūrdhā ॥ 90 ॥

narāntakaḥkrōdhavaśañjagāmahatanturaṅgampatitannirīkṣya ।
sa muṣṭimudyamyamahāprabhāvōjaghānaśīrṣēyudhi vāliputram ॥ 91 ॥

athāṅgadōmuṣṭiviśīrṇamūrdhāsusrāvatīvraṃrudhirambhṛśōṣṇam ।
muhurvijajvālamumōhachāpisañjñāṃsamāsādyavisiṣmiyē cha ॥ 92 ॥

athāṅgadōmṛtyusamānavēgaṃsaṃvartyamuṣṭiṅgiriśṛṅgakalpam ।
nipātayāmāsatadāmahātmānarāntakasyōrasivāliputraḥ ॥ 93 ॥

sa muṣṭiniṣpiṣṭavibhinnavakṣājvālāvamanśōṇitadigdhagātraḥ ।
narāntakōbhūmitalēpapātayathā'chalōvajranipātabhagnaḥ ॥ 94 ॥

athāntarikṣētridaśōttamānāṃvanaukasāñchaivamahāpraṇādaḥ ।
babhūvatasminnihatē'gyravīryēnarāntakēvālisutēnasaṅkhyē ॥ 95 ॥

athāṅgadōrāmamanaḥpraharṣaṇaṃsuduṣkaraṃ ta tkṛtavāhanivikramam ।
visiṣmiyēsō'pyativīryavikramapunaśchayuddhē sa babhūvaharṣitaḥ ॥ 96 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ēkōnasaptatitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: