śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha aṣṭatriṃśassargaḥ ।
tasyāṃ chīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat ।
prachukrōśa janassarvō dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti ॥ 1 ॥
tēna tatra praṇādēna duḥkhitassa mahīpatiḥ ।
chichChēda jīvitē śraddhāṃ dharmē yaśasi chātmanaḥ ॥ 2 ॥
sa niḥśvasyōṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt ।
kaikēyi kuśachīrēṇa na sītā gantumarhati ॥ 3 ॥
sukumārī cha bālā cha satataṃ cha sukhōchitā ।
nēyaṃ vanasya yōgyēti satyamāha gururmama ॥ 4 ॥
iyaṃ hi kasyāpakarōti kiñchi ttapasvinī rājavarasya kanyā ।
yā chīramāsādya janasya madhyē sthitā visañjñāśramaṇīva kāchit ॥ 5 ॥
chīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā nēyaṃ pratijñā mama dattapūrvā ।
yathāsukhaṃ gachChatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ ॥ 6 ॥
ajīvanārhēṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamēna tāvat ।
tavayā hi bālyāt pratipannamētat tanmāṃ dahēdvēṇumivātmapuṣpam ॥ 7 ॥
rāmēṇa yadi tē pāpē kiñchitkṛtamaśōbhanam ।
apakāraḥ ka iha tē vaidēhyā darśitō'dhamē ॥ 8 ॥
mṛgīvōtphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī ।
apakāraṃ kamiha tē karōti janakātmajā ॥ 9 ॥
nanu paryāpta mētattē pāpē rāmavivāsanam ।
kimēbhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi tē kṛtaiḥ ॥ 10 ॥
pratijñātaṃ mayā tāvat tvayōktaṃ dēvi śṛṇvatā ।
rāmaṃ yadabhiṣēkāya tvamihāgatamabravīḥ ॥ 11 ॥
tattvētatsamatikramya nirayaṃ gantumichChasi ।
maithilīmapi yā hi tvamīkṣasē chīravāsinīm ॥ 12 ॥
itīva rājā vilapanmahātmā śōkasya nāntaṃ sa dadarśa kiñchit ।
bhṛśāturatvāchcha papāta bhūmau tēnaiva putravyasanēna magnaḥ ॥ 13 ॥
ēvaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthitō vanam ।
avākChirasamāsīnamidaṃ vachanamabravīt ॥ 14 ॥
yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī ।
vṛddhā chākṣudraśīlā cha na cha tvāṃ dēva garhatē ॥ 15 ॥
mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śōkasāgaram ।
adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi ॥ 16 ॥
putraśōkaṃ yathā narchChēttvayā pūjyēna pūjitā ।
māṃ hi sañchintayantī sā tvayi jīvēttapasvinī ॥ 17 ॥
imāṃ mahēnndrōpama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi ।
yathā vanasthē mayi śōkakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajēt ॥ 18 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭatriṃśassargaḥ ॥