śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ।
taṃ tathā śōkasantaptaṃ vilapantamanāthavat ।
mōhēna mahatāviṣṭaṃ paridyūnamachētanam ॥ 1 ॥
tatassaumitrirāśvāsya muhūrtādiva lakṣmaṇaḥ ।
rāmaṃ sambōdhayāmāsa charaṇau chābhipīḍayan ॥ 2 ॥
mahatā tapasā rāma mahatā chāpi karmaṇā ।
rājñā daśarathēnāsi labdhō'mṛtamivāmaraiḥ ॥ 3 ॥
tava chaiva guṇairbaddhastvadviyōgānmahīpatiḥ ।
rājā dēvatvamāpannō bharatasya yathāśrutam ॥ 4 ॥
yadi duḥkhamidaṃ prāptaṃ kākutstha na sahiṣyasē ।
prākṛtaśchālpasattvaścha itaraḥ kassahiṣyati ॥ 5 ॥
duḥkhitō hi bhavānlōkāṃstējasā yadi dhakṣyatē ।
ārtāḥ prajā naravyāghra kva nu yāsyanti nirvṛtim ॥ 6 ॥
lōkasvabhāva ēvaiṣa yayātirnahuṣātmajaḥ ।
gataśśakrēṇa sālōkyamanayastaṃ samaspṛśat ॥ 7 ॥
maharṣiryō vasiṣṭhastu yaḥ piturnaḥ purōhitaḥ ।
ahnā putraśataṃ jajñē tathaivāsya punarhatam ॥ 8 ॥
yā chēyaṃ jagatāṃ mātā dēvī lōkanamaskṛtā ।
asyāścha chalanaṃ bhūmērdṛśyatē satyasaṃśrava ॥ 9 ॥
yau dharmau jagatāṃ nētrau yatra sarvaṃ pratiṣṭhitam ।
ādityachandrau grahaṇamabhyupētau mahābalau ॥ 10 ॥
sumahāntyapi bhūtāni dēvāścha puruṣarṣabha ।
na daivasya pramuñchanti sarvabhūtāni dēhinaḥ ॥ 11 ॥
śakrādiṣvapi dēvēṣu vartamānau nayānayau ।
śrūyētē naraśārdūla na tvaṃ śōchitumarhasi ॥ 12 ॥
naṣṭāyāmapi vaidēhyāṃ hṛtāyāmapi chānagha śōchituṃ nārhasē vīra yathānyaḥ prākṛtastathā ॥ 13 ॥
tvavdidhā na hi śōchanti satataṃ satyadarśinaḥ ।
sumahatsvapi kṛchChrēṣu rāmānirviṇṇadarśanāḥ ॥ 14 ॥
tattvatō hi naraśrēṣṭha buddhyā samanuchintaya ।
budhdyā yuktā mahāprājñā vijānanti śubhāśubhē ॥ 15 ॥
adṛṣṭaguṇadōṣāṇāmadhruvāṇāṃ tu karmaṇām ।
nāntarēṇa kriyāṃ tēṣāṃ phalamiṣṭaṃ pravartatē ॥ 16 ॥
tvamēva hi purā rāma māmēvaṃ bahuśō'nvaśāḥ ।
anuśiṣyāddhi kō nu tvāmapi sākṣādbṛhaspatiḥ ॥ 17 ॥
buddhiścha tē mahāprājña dēvairapi duranvayā ।
śōkēnābhiprasuptaṃ tē jñānaṃ sambōdhayāmyaham ॥ 18 ॥
divyaṃ cha mānuṣaṃ cha tvamātmanaścha parākramam ।
ikṣvākuvṛṣabhāvēkṣya yatasva dviṣatāṃ vadhē ॥ 19 ॥
kiṃ tēna sarvanāśēna kṛtēna puruṣarṣabha ।
tamēva tvaṃ ripuṃ pāpaṃ vijñāyōddhartumarhasi ॥ 20 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ॥