ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ୟସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦିଵସେ ରାଜା ଚକ୍ରେ ଗୋଦାନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ତସ୍ମିଂ ସ୍ତୁ ଦିଵସେ ଶୂରୋ ୟୁଧାଜିତ୍ସମୁପେୟିଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ପୁତ୍ରଃ କେକୟରାଜସ୍ୟ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭରତମାତୁଲଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କୁଶଲଂ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
କେକୟାଧିପତୀ ରାଜା ସ୍ନେହାତ୍ କୁଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ୟେଷାଂ କୁଶଲକାମୋଽସି ତେଷାଂ ସଂପ୍ରତ୍ୟନାମୟମ୍ ॥ 3 ॥
ସ୍ଵସ୍ରୀୟଂ ମମ ରାଜେଂଦ୍ର ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋ ମହୀପତିଃ ।
ତଦର୍ଥମୁପୟାତୋଽହମୟୋଧ୍ୟାଂ ରଘୁନଂଦନ ॥ 4 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵହମୟୋଧ୍ୟାୟାଂ ଵିଵାହାର୍ଥଂ ତଵାତ୍ମଜାନ୍ ।
ମିଥିଲାମୁପୟାତାଂସ୍ତୁ ତ୍ଵୟା ସହ ମହୀପତେ ॥ 5 ॥
ତ୍ଵରୟାଭ୍ୟୁପୟାତୋଽହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମ ସ୍ସ୍ଵସୁସ୍ସୁତମ୍ ।
ଅଥ ରାଜା ଦଶରଥଃ ପ୍ରିୟାତିଥିମୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥ 6 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମସତ୍କାରୈଃ ପୂଜାର୍ହଂ ସମପୂଜୟତ୍ ।
ତତସ୍ତାମୁଷିତୋ ରାତ୍ରିଂ ସହ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ ॥ 7 ॥
ପ୍ରଭାତେ ପୁନରୁତ୍ଥାୟ କୃତ୍ଵା କର୍ମାଣି କର୍ମଵିତ୍ ।
ଋଷୀଂସ୍ତଦା ପୁରସ୍କୃତ୍ୟ ୟଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗମତ୍ ॥ 8 ॥
ୟୁକ୍ତେ ମୁହୂର୍ତେ ଵିଜୟେ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତୈଃ ।
ଭ୍ରାତୃଭିସ୍ସହିତୋ ରାମଃ କୃତକୌତୁକମଂଗଲଃ ॥ 9 ॥
ଵସିଷ୍ଠଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ମହର୍ଷୀନପରାନପି ।
ପିତୁ ସ୍ସମୀପମାଶ୍ରିତ୍ୟ ତସ୍ଥୌ ଭ୍ରାତୃଭିରାଵୃତଃ ॥ 10 ॥
ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନେତ୍ୟ ଵୈଦେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରାଜା ଦଶରଥୋ ରାଜନ୍ କୃତକୌତୁକମଂଗଲୈଃ ॥ 11 ॥
ପୁତ୍ରୈର୍ନରଵର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାତାରମଭିକାଂକ୍ଷତେ ।
ଦାତୃପ୍ରତିଗ୍ରହୀତୃଭ୍ୟାଂ ସର୍ଵାର୍ଥାଃ ପ୍ରଭଵଂତି ହି ॥ 12 ॥
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ପ୍ରତିପଦ୍ୟସ୍ଵ କୃତ୍ଵା ଵୈଵାହ୍ୟମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତଃ ପରମୋଦାରୋ ଵସିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା ॥ 13 ॥
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ମହାତେଜା ଵାକ୍ୟଂ ପରମଧର୍ମଵିତ୍ ।
କସ୍ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରତିହାରୋ ମେ କସ୍ୟାଜ୍ଞା ସଂପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 14 ॥
ସ୍ଵଗୃହେ କୋ ଵିଚାରୋଽସ୍ତି ୟଥା ରାଜ୍ୟମିଦଂ ତଵ ।
କୃତକୌତୁକସର୍ଵସ୍ଵା ଵେଦିମୂଲମୁପାଗତାଃ ॥ 15 ॥
ମମ କନ୍ୟା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀପ୍ତା ଵହ୍ନେରିଵାର୍ଚିଷଃ ।
ସଜ୍ଜୋଽହଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷୋଽସ୍ମି ଵେଦ୍ୟାମସ୍ୟାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ 16 ॥
ଅଵିଘ୍ନଂ କୁରୁତାଂ ରାଜା କିମର୍ଥମଵଲଂବତେ ।
ତଦ୍ଵାକ୍ୟଂ ଜନକେନୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଶରଥସ୍ତଦା ।
ପ୍ରଵେଶୟାମାସ ସୁତାନ୍ ସର୍ଵାନୃଷିଗଣାନପି ॥ 17 ॥
ତତୋ ରାଜା ଵିଦେହାନାଂ ଵସିଷ୍ଠମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 18 ॥
କାରୟସ୍ଵ ଋଷେ ସର୍ଵମୃଷିଭିଃ ସହ ଧାର୍ମିକ ।
ରାମସ୍ୟ ଲୋକରାମସ୍ୟ କ୍ରିୟାଂ ଵୈଵାହିକୀଂ ଵିଭୋ ॥ 19 ॥
ତଥେତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଜନକଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ୟ ଶତାନଂଦଂ ଚ ଧାର୍ମିକମ୍ ॥ 20 ॥
ପ୍ରପାମଧ୍ୟେ ତୁ ଵିଧିଵତ୍ଵେଦିଂ କୃତ୍ଵା ମହାତପାଃ ।
ଅଲଂଚକାର ତାଂ ଵେଦିଂ ଗଂଧପୁଷ୍ପୈ ସ୍ସମଂତତଃ ॥ 21 ॥
ସୁଵର୍ଣପାଲିକାଭିଶ୍ଚ ଛିଦ୍ରକୁଂଭୈଶ୍ଚ ସାଂକୁରୈଃ ।
ଅଂକୁରାଢ୍ୟୈଶ୍ଶରାଵୈଶ୍ଚ ଧୂପପାତ୍ରୈ ସ୍ସଧୂପକୈଃ ॥ 22 ॥
ଶଂଖପାତ୍ରୈ ସ୍ସ୍ରୁଵୈ ସ୍ସ୍ରୁଗ୍ଭିଃ ପାତ୍ରୈରର୍ଘ୍ୟାଭିପୂରିତୈଃ ।
ଲାଜପୂର୍ଣୈଶ୍ଚ ପାତ୍ରୀଭିରକ୍ଷତୈରଭିସଂସ୍କୃତୈଃ ॥ 23 ॥
ଦର୍ଭୈସ୍ସମୈସ୍ସମାସ୍ତୀର୍ୟ ଵିଧିଵନ୍ମଂତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ ।
ଅଗ୍ନିମାଦାୟ ଵେଦ୍ୟାଂ ତୁ ଵିଧିମଂତ୍ରପୁରସ୍କୃତମ୍ ॥ 24 ॥
ଜୁହାଵାଗ୍ନୌ ମହାତେଜା ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ତତସ୍ସୀତାଂ ସମାନୀୟ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାମ୍ ॥ 25 ॥
ସମକ୍ଷମଗ୍ନେ ସ୍ସଂସ୍ଥାପ୍ୟ ରାଘଵାଭିମୁଖେ ତଦା ।
ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକୋ ରାଜା କୌସଲ୍ୟାନଂଦଵର୍ଧନମ୍ ॥ 26 ॥
ଇୟଂ ସୀତା ମମ ସୁତା ସହଧର୍ମଚରୀ ତଵ ।
ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ଚୈନାଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପାଣିନା ॥ 27 ॥
ପତିଵ୍ରତା ମହାଭାଗା ଛାୟେଵାନୁଗତା ସଦା ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାକ୍ଷିପଦ୍ରାଜା ମଂତ୍ରପୂତଂ ଜଲଂ ତଦା ॥ 28 ॥
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ଦେଵାନା ମୃଷୀଣାଂ ଵଦତାଂ ତଦା ।
ଦେଵଦୁଂଦୁଭିର୍ନିର୍ଘୋଷଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷୋ ମହାନଭୂତ୍ ॥ 29 ॥
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତଦା ସୀତାଂ ମଂତ୍ରୋଦକପୁରସ୍କୃତାମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକୋ ରାଜା ହର୍ଷେଣାଭିପରିପ୍ଲୁତଃ ॥ 30 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଊର୍ମିଲାମୁଦ୍ୟତାଂ ମୟା ।
ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମାଭୂତ୍କାଲସ୍ୟ ପର୍ୟୟଃ ॥ 31 ॥
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜନକୋ ଭରତଂ ଚାଭ୍ୟଭାଷତ ।
ଗୃହାଣ ପାଣିଂ ମାଂଡଵ୍ୟାଃ ପାଣିନା ରଘୁନଂଦନ ॥ 32 ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଚାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକେଶ୍ଵରଃ ।
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ୟା ମହାବାହୋ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପାଣିନା ॥ 33 ॥
ସର୍ଵେ ଭଵଂତସ୍ସୌମ୍ୟାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସୁଚରିତଵ୍ରତାଃ ।
ପତ୍ନୀଭିସ୍ସଂତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥା ମାଭୂତ୍କାଲସ୍ୟ ପର୍ୟୟଃ ॥ 34 ॥
ଜନକସ୍ୟ ଵଚ ଶ୍ଶୃତ୍ଵା ପାଣୀନ୍ ପାଣିଭିରାସ୍ପୃଶନ୍ ।
ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ଚତସୃଣାଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ୟ ମତେ ସ୍ଥିତାଃ ॥ 35 ॥
ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ୟ ଵେଦିଂ ରାଜାନମେଵ ଚ ।
ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମାନସ୍ସଭାର୍ୟା ରଘୁସତ୍ତମାଃ ॥ 36 ॥
ୟଥୋକ୍ତେନ ତଦା ଚକ୍ରୁର୍ଵିଵାହଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ।
କାକୁତ୍ସ୍ଥୈଶ୍ଚ ଗୃହୀତେଷୁ ଲଲିତେଷୁ ଚ ପାଣିଷୁ ॥ 37 ॥
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ମହତ୍ୟାସୀଦଂତରିକ୍ଷାତ୍ସୁଭାସ୍ଵରା ।
ଦିଵ୍ୟଦୁଂଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନୈଃ ॥ 38 ॥
ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରସ୍ସଂଘା ଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚ ଜଗୁଃ କଲମ୍ ।
ଵିଵାହେ ରଘୁମୁଖ୍ୟାନାଂ ତଦଦ୍ଭୁତମଦୃଶ୍ୟତ ॥ 39 ॥
ଈଦୃଶେ ଵର୍ତମାନେ ତୁ ତୂର୍ୟୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟନିନାଦିତେ ।
ତ୍ରିରଗ୍ନିଂ ତେ ପରିକ୍ରମ୍ୟ ଊହୁର୍ଭାର୍ୟାଂ ମହୌଜସଃ ॥ 40 ॥
ଅଥୋପକାର୍ୟାଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସଭାର୍ୟା ରଘୁନଂଦନାଃ ।
ରାଜାଽପ୍ୟନୁୟୟୌ ପଶ୍ୟଂତ୍ସର୍ଷିସଂଘ ସ୍ସବାଂଧଵଃ ॥ 41 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
