ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃ ଶୂର୍ପଣଖା ଦୀନା ରାଵଣଂ ଲୋକରାଵଣମ୍ ।
ଅମାତ୍ୟମଧ୍ୟେ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ପରୁଷଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ପ୍ରମତ୍ତଃ କାମଭୋଗେଷୁ ସ୍ଵୈରଵୃତ୍ତୋ ନିରଂକୁଶଃ ।
ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଭୟଂ ଘୋରଂ ବୋଦ୍ଧଵ୍ୟଂ ନାଵବୁଧ୍ୟସେ ॥ 2 ॥
ସକ୍ତଂ ଗ୍ରାମ୍ୟେଷୁ ଭୋଗେଷୁ କାମଵୃତ୍ତଂ ମହୀପତିମ୍ ।
ଲୁବ୍ଧଂ ନ ବହୁମନ୍ୟଂତେ ଶ୍ମଶାନାଗ୍ନିମିଵ ପ୍ରଜାଃ ॥ 3 ॥
ସ୍ଵୟଂ କାର୍ୟାଣି ୟଃ କାଲେ ନାନୁତିଷ୍ଠତି ପାର୍ଥିଵଃ ।
ସ ତୁ ଵୈ ସହ ରାଜ୍ୟେନ ତୈଶ୍ଚ କାର୍ୟୈର୍ଵିନଶ୍ୟତି ॥ 4 ॥
ଅୟୁକ୍ତଚାରଂ ଦୁର୍ଦର୍ଶମସ୍ଵାଧୀନଂ ନରାଧିପମ୍ ।
ଵର୍ଜୟଂତି ନରା ଦୂରାନ୍ନଦୀପଂକାମିଵ ଦ୍ଵିପାଃ ॥ 5 ॥
ୟେ ନ ରକ୍ଷଂତି ଵିଷୟମସ୍ଵାଧୀନା ନରାଧିପାଃ ।
ତେ ନ ଵୃଦ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରକାଶଂତେ ଗିରୟସ୍ସାଗରେ ୟଥା ॥ 6 ॥
ଆତ୍ମଵଦ୍ଭିର୍ଵିଗୃହ୍ୟ ତ୍ଵଂ ଦେଵଗଂଧର୍ଵଦାନଵୈଃ ।
ଅୟୁକ୍ତଚାରଶ୍ଚପଲଃ କଥଂ ରାଜା ଭଵିଷ୍ୟସି ॥ 7 ॥
ତ୍ଵଂତୁ ବାଲସ୍ଵଭାଵଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିହୀନଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସ ।
ଜ୍ଞାତଵ୍ୟଂତୁ ନ ଜାନୀଷେ କଥଂ ରାଜା ଭଵିଷ୍ୟସି ॥ 8 ॥
ୟେଷାଂ ଚାରଶ୍ଚ କୋଶଶ୍ଚ ନୟଶ୍ଚ ଜୟତାଂ ଵର ।
ଅସ୍ଵାଧୀନା ନରେଂଦ୍ରାଣାଂ ପ୍ରାକୃତୈସ୍ତେ ଜନୈସ୍ସମାଃ ॥ 9 ॥
ୟସ୍ମାତ୍ପଶ୍ୟଂତି ଦୂରସ୍ଥାନ୍ ସର୍ଵାନର୍ଥାନ୍ନରାଧିପାଃ ।
ଚାରେଣ ତସ୍ମାଦୁଚ୍ୟଂତେ ରାଜାନୋ ଦୀର୍ଘଚକ୍ଷୁଷଃ ॥ 10 ॥
ଅୟୁକ୍ତଚାରଂ ମନ୍ୟେ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାକୃତୈସ୍ସଚିଵୈର୍ଵୃତମ୍ ।
ସ୍ଵଜନଂ ତୁ ଜନସ୍ଥାନେ ହତଂ ୟୋ ନାଵବୁଦ୍ଧ୍ୟସେ ॥ 11 ॥
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣାମ୍ ।
ହତାନ୍ୟେକେନ ରାମେଣ ଖରଶ୍ଚ ସହଦୂଷଣଃ ॥ 12 ॥
ଋଷୀଣାମଭୟଂ ଦତ୍ତଂ କୃତକ୍ଷେମାଶ୍ଚ ଦଂଡକାଃ ।
ଧର୍ଷିତଂ ଚ ଜନସ୍ଥାନଂ ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ॥ 13 ॥
ତ୍ଵଂତୁ ଲୁବ୍ଦଃ ପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ ପରାଧୀନଶ୍ଚ ରାଵଣ ।
ଵିଷୟେ ସ୍ଵେ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଭୟଂ ୟୋ ନାଵବୁଧ୍ୟସେ ॥ 14 ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣମଲ୍ପପ୍ରଦାତାରଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ଗର୍ଵିତଂ ଶଠମ୍ ।
ଵ୍ୟସନେ ସର୍ଵଭୂତାନି ନାଭିଧାଵଂତି ପାର୍ଥିଵମ୍ ॥ 15 ॥
ଅତିମାନିନମଗ୍ରାହ୍ୟମାତ୍ମସଂଭାଵିତଂ ନରମ୍ ।
କ୍ରୋଧିନଂ ଵ୍ୟସନେ ହଂତି ସ୍ଵଜନୋଽପି ମହୀପତିମ୍ ॥ 16 ॥
ନାନୁତିଷ୍ଠତି କାର୍ୟାଣି ଭୟେଷୁ ନ ବିଭେତି ଚ ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାଜ୍ୟାଚ୍ୟୁତୋ ଦୀନସ୍ତୃଣୈସ୍ତୁଲ୍ୟୋ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 17 ॥
ଶୁଷ୍କୈଃ କାଷ୍ଠୈର୍ଭଵେତ୍କାର୍ୟଂ ଲୋଷ୍ଟୈରପି ଚ ପାଂସୁଭିଃ ।
ନ ତୁ ସ୍ଥାନାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୈଃ କାର୍ୟଂ ସ୍ୟାଦ୍ଵସୁଧାଧିପୈଃ ॥ 18 ॥
ଅପଭୁକ୍ତଂ ୟଥା ଵାସସ୍ସ୍ରଜୋ ଵା ମୃଦିତା ୟଥା ।
ଏଵଂ ରାଜ୍ୟାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ସମର୍ଥୋଽପି ନିରର୍ଥକଃ ॥ 19 ॥
ଅପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ ୟୋ ରାଜା ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵିଜିତେଂଦ୍ରିୟଃ ।
କୃତଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଶୀଲଶ୍ଚ ସ ରାଜା ତିଷ୍ଠତେ ଚିରମ୍ ॥ 20 ॥
ନୟନାଭ୍ୟାଂ ପ୍ରସୁପ୍ତୋଽପି ଜାଗର୍ତି ନୟଚକ୍ଷୁଷା ।
ତ୍ୟକ୍ତକ୍ରୋଧପ୍ରମାଦଶ୍ଚ ସ ରାଜା ପୂଜ୍ୟତେ ଜନୈଃ ॥ 21 ॥
ତ୍ଵଂ ତୁ ରାଵଣ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଗୁଣୈରେତୈର୍ଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ୟସ୍ୟ ତେଽଵିଦିତଶ୍ଚାରୈ ରକ୍ଷସାଂ ସୁମହାନ୍ଵଧଃ ॥ 22 ॥
ପରାଵମଂତା ଵିଷୟେଷୁ ସଂଗତୋ ନ ଦେଶକାଲପ୍ରଵିଭାଗତତ୍ଵଵିତ୍ ।
ଅୟୁକ୍ତବୁଦ୍ଧିର୍ଗୁଣଦୋଷନିଶ୍ଚୟେ ଵିପନ୍ନରାଜ୍ୟୋ ନଚିରାଦ୍ଵିପତ୍ସ୍ୟସେ ॥ 23 ॥
ଇତି ସ୍ଵଦୋଷାନ୍ ପରିକୀର୍ତିତାଂସ୍ତୟା ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା କ୍ଷଣଦାଚରେଶ୍ଵରଃ ।
ଧନେନ ଦର୍ପେଣ ବଲେନ ଚାନ୍ଵିତୋ ଵିଚିଂତୟାମାସ ଚିରଂ ସ ରାଵଣଃ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
