શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ એકત્રિંશદધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
શિરસ્યંજલિમાધાયકૈકેય્યાનંદવર્ધનઃ ।
બભાષેભરતોજ્યેષ્ઠંરામંસત્યપરાક્રમમ્ ॥ 1 ॥
પૂજિતામામિકામાતાદત્તંરાજ્યમિદંમમ ।
તદ્દદામિપુનસ્તુભ્યંયથાત્વમદદામમ ॥ 2 ॥
ધુરમેકાકિનાન્યસ્તાંવૃષભેણબલીયસા ।
કિશોરવદ્ગુરુંભારં ન વોઢુમહમુત્સહે ॥ 3 ॥
વારિવેગેનમહતાભિન્નસ્સેતુરિવક્ષરન્ ।
દુર્બંધનમિદંમન્યેરાજ્યચ્છ્રિદમસમ્વૃતમ્ ॥ 4 ॥
ગતિંખરૈવાશ્વસ્યહંસસ્યેવ ચ વાયસઃ ।
નાન્વેતુમુત્સહેરામ તવમાર્ગમરિંદમ ॥ 5 ॥
યથાચારોપિતોવૃક્ષોજાતશ્ચાર્નંતિવેશને ।
મહાંશ્ચસુદુરારોહોમહાસ્કંદઃપ્રશાખવાન્ ॥ 6 ॥
શીર્યેતપુષ્પિતોભૂત્વા ન ફલાનિપ્રદર્શયન્ ।
તસ્યનાનુભવેદર્થંયસ્યહેતોસ્સરોપિતઃ ॥ 7 ॥
એષોપમામહાબાહોત્વમર્થંવેત્તુમર્હસિ ।
યદ્યસ્માન્મનુજેંદ્રત્વંભર્તાભૃત્યાન્નશાધિહિ ॥ 8 ॥
જગદદ્યાભિષિક્તંત્વામનુપશ્યતુરાઘવ ।
પ્રતપંતમિવાદિત્યંમધ્યાહ્નેદીપ્તતેજસમ્ ॥ 9 ॥
તૂર્યસંઘાંતિર્ઘોષૈઃકાંચીનૂપુરનિઃસ્વનૈઃ ।
મધુરૈર્ગીતશબ્દૈશ્ચપ્રતિબુધ્યસ્વશેષ્વ ચ ॥ 10 ॥
યાવદાવર્તતેચક્રંયાવતી ચ વસુંધરા ।
તાવત્ત્વમિહલોકસ્યસ્વામિત્વમનુવર્તય ॥ 11 ॥
ભરતસ્યવચ્શ્રુત્વારામઃપરપુરંજયઃ ।
તથેતિપ્રતિજગ્રાહનિષસાદાસનેશુભે ॥ 12 ॥
તતશ્શત્રુઘ્નવચનાન્નિપુણાઃશ્મશ્રુવર્ધનાઃ ।
સુખહસ્તાઃસુશીઘ્રાશ્ચરાઘવંપર્યવારયન્ ॥ 13 ॥
પૂર્વંતુભરતેસ્નાતેલક્ષ્મણે ચ મહાબલે ।
સુગ્રીવેવાનરેંદ્રે ચ રાક્ષસેંદ્રેવિભીષણે ॥ 14 ॥
વિશોધિતજટસ્સ્નાતશ્ચિત્રમાલ્યાનુલેપનઃ ।
મહાર્હવસનોપેતસ્તસ્થૌતત્રશ્રિયાજ્વલન્ ॥ 15 ॥
પ્રતિકર્મ ચ રામસ્યકારયામાસવીર્યવાન ।
લક્ષ્મણસ્ય ચ લક્ષ્મીવાનિક્ષ્વાકુકુલવર્ધનઃ ॥ 16 ॥
પ્રતિકર્મચસીતાયાસ્સર્વાદશરથસ્ત્રિયઃ ।
આત્મનૈવતદાચક્રુર્મનસ્વિન્યોમનોહરમ્ ॥ 17 ॥
તતોવાનરપત્નીનાંસર્વાસામેવશોભનમ્ ।
ચકારયત્નાત્કૌસલ્યાપ્રહૃષ્ટાપુત્રવત્સલા ॥ 18 ॥
તતઃ શ્શત્રુઘ્નવચનાત્સુમંત્રોનામસારથિઃ ।
યોજયિત્વાભિચક્રામરથંસર્વાંગશોભનમ્ ॥ 19 ॥
અર્કમંડલસંકાશંદિવ્યંદૃષ્ટવારથંસ્થિતમ્ ।
આરુરોહમહાબાહૂરામઃપરપુરંંજયઃ ॥ 20 ॥
સુગ્રીવોહનુમાંશ્ચૈવમહેંદ્રસદૃશદ્યુતી ।
સ્નાતૌદિવ્યનિભૈર્વસ્ત્રૈર્જગ્મતુશ્શુભકુંડલૌ ॥ 21 ॥
સર્વાભરણજુષ્ટાશ્ચયુયુસ્તશ્શુભકુંડલાઃ ।
સુગ્રીવપત્નયઃસીતા ચ દ્રષ્ટુંનગરમુત્સુકાઃ ॥ 22 ॥
અયોધ્યાયાંતુસચિવારાજ્ઞોદશરથસ્ય ચ ।
પુરોહિતંપુરસ્કૃત્યમંત્રયામાસુરર્થવત્ ॥ 23 ॥
અશોકોવિજયશ્ચૈવસિદ્ધાર્થશ્ચસમાહિતાઃ ।
મંત્રયન્રામવૃધ્યર્થંબુધ્યર્થંનગરસ્ય ચ ॥ 24 ॥
સર્વમેવાભિષેકાર્થંજયાર્હસ્યમહાત્મનઃ ।
કર્તુમર્હથરામસ્યયદ્યન્મંગલપૂર્વકમ્ ॥ 25 ॥
ઇતિતેમંત્રિણસ્સર્વેસંદિશ્ય ચ પુરોહિતમ્ ।
નગરાન્નિર્યયુસ્તૂર્ણંરામદર્શનબુદ્ધયઃ ॥ 26 ॥
હરિયુક્તંસહસ્રાક્ષોરથમિંદ્રૈવાનઘઃ ।
પ્રયયૌરથમાસ્થાયરામોનગરમુત્તમમ્ ॥ 27 ॥
જગ્રાહભરતોરમશીન્શત્રુઘ્નશ્ચત્રમાદદે ।
લક્ષ્મણોવ્યજનંતસ્યમૂર્ધ્નિસંપર્યવીજયત્ ॥ 28 ॥
શ્વેતં ચ વાલવ્યજનંજગૃહેપરિતસ્સ્થિતઃ ।
અપરંચંદ્રસંકાશંરાક્ષસેંદ્રોવિભીષણઃ ॥ 29 ॥
ઋષિસંઘૈસ્તદાકાશેદેવૈશ્ચસમરુદ્ગણૈઃ ।
સ્તૂયમાસ્યરામસ્યશુશ્રુવમધુરધ્વનિઃ ॥ 30 ॥
તતઃશત્રુંજયંનામકુંજરંપર્વતોપમમ્ ।
આરુરોહમહાતેજાસ્સુગ્રીવઃપ્લવગર્ષભઃ ॥ 31 ॥
નવનાગસહસ્રાણિયયુરાસ્થાયવાનરાઃ ।
માનુષંવિગ્રહંકૃત્વાસર્વાભરણભૂષિતાઃ ॥ 32 ॥
શંખશબ્દપ્રણાદૈશ્ચદુંદુભીનાં ચ નિસ્સ્વનૈઃ ।
પ્રયયૌપુરુષવ્યાઘ્રસ્તાંપુરીંહર્મ્યમાલિનીમ્ ॥ 33 ॥
દદૃશુસ્તેસમાયાંતંરાઘવંસપુરસ્સરમ્ ।
વિરાજમાનંવપુષારથેનાતિરથંતદા ॥ 34 ॥
તેવર્થયિત્વાકાકુત્સ્થંરામેણપ્રતિનંદિતાઃ ।
અનુજગ્મુર્મહાત્માનંભ્રાતૃભિઃપરિવારિતમ્ ॥ 35 ॥
અમાત્યૈર્બ્રાહ્મણૈશ્ચૈવતથાપ્રકૃતિભિર્વવૃતઃ ।
શ્રિયાવિરુરુચેરામોનક્ષત્રરિવચંદ્રમાઃ ॥ 36 ॥
સ પુરોગામિભિસ્તૂર્યૈસ્તાલસ્વસ્તિકપાણિભિઃ ।
પ્રવ્યાહરદ્ભિર્મુદિતૈર્મંગલાનિવૃતોયયૌ ॥ 37 ॥
અક્ષતંજાતરૂપં ચ ગાવઃકન્યાસ્સહદ્વિજાઃ ।
નરામોદકહસ્તાશ્ચરામસ્યપુરતોયયુઃ ॥ 38 ॥
સખ્યં ચ રામસ્સુગ્રીવેપ્રભાવંચાનિલાત્મજે ।
વાનરાણાં ચ તત્કર્મહ્યાચચક્ષેઽઽથમંત્રિણામ્ ॥ 39 ॥
શ્રુત્વા ચ વિસ્મયંજગ્મુરયોધ્યાપુરવાસિનઃ ।
વાનરાણાં ચ તતકર્મરાક્ષસાનાં ચ તદ્બલમ્ ॥ 40 ॥
વિભીષણસ્યસમ્યોગમાચચક્ષેઽથમંત્રિણામ્ ।
દ્યુતિમાનેતદાખ્યાયરામોવાનરસમ્યુતઃ ॥ 41 ॥
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણમયોધ્યાંપ્રવિવેશસઃ ।
તતોહ્યભ્યુચ્છ્રયન્પૌરાઃપતાકાશ્ચગૃહેગૃહે ॥ 42 ॥
ઐક્ષ્વાકુધ્યુષિતંરમ્યમાસસાદપિતુર્ગૃહમ્ ।
અથાબ્રવીદ્રાજપુત્રોભરતંધર્મિણાંવરમ્ ॥ 43 ॥
અર્ધોપહિતયાવાચામધુરંરઘુનંદનઃ ।
પિતુર્ભવનમાસાદ્યપ્રવિશ્ય ચ મહાત્મનઃ ॥ 44 ॥
કૌસલ્યાં ચ સુમિત્રાં ચ કૈકેયીમભિવાદ્ય ચ ।
યચ્છમદ્ભવનંશ્રેષ્ઠંસાશોકવનિકંમહત્ ॥ 45 ॥
મુક્તાવૈદૂર્યસંકીર્ણંસુગ્રીવાયનિવેદય ।
તસ્યતદ્વચનંશ્રુત્વાભરતસ્સત્યવિક્રમઃ ॥ 46 ॥
હસ્તેગૃહીત્વાસુગ્રીવંપ્રવિવેશતમાલયમ્ ।
તતઃ સ્સ્સૈલપ્રદીપાંશ્ચપર્યંકાસ્તરણાનિ ચ ॥ 47 ॥
ગૃહીત્વાવિવિશુઃક્ષિપ્રંશત્રુઘ્નેપ્રચોદિતાઃ ।
ઉવાચ ચ મહાતેજાસ્સુગ્રીવંરાઘવાનુજઃ ॥ 48 ॥
અભિષેકાયરામસ્યદૂતાનાજ્ઞાપયપ્રભો ।
સૌવર્ણાન્વાનરેંદ્રાણાંચતુર્ણાંચતુરોઘટાન્ ॥ 49 ॥
દદૌક્ષિપ્રંસસુગ્રીવસ્સર્વરત્નવિભૂષિતાન્ ।
યથાપ્રત્યૂષસમયેચતુર્ણાંસાગરાંબસામ્ ॥ 50 ॥
પૂર્ણઘટૈઃપ્રતીક્ષધ્વંતથાકુરુતવાનરાઃ ।
એવમુક્તામહાત્માનોવાનરાવારણોપમાઃ ॥ 51 ॥
ઉત્પેતુર્ગગનંશીઘ્રંગરુડાઇવશીઘ્રગાઃ ।
જાંબવાંશ્ચહનૂમાંશ્ચવેગદર્શી ચ વાનરઃ ॥ 52 ॥
ઋષભશ્ચૈવકલશાન્જલપૂર્ણાનથાનયન્ ।
નદીશતાનાંપંચાનાંજલંકુંભૈરુપાહરન્ ॥ 53 ॥
પૂર્વાત્સમુદ્રાત્કલશંજલપૂર્ણમથાનયત્ ।
સુષેણસ્સત્ત્વસંપન્નસ્સર્વરત્નવિભૂષિતમ્ ॥ 54 ॥
ઋષભોદક્ષિણાત્તૂર્ણંસમુદ્રાજ્જલમાનયત્ ।
રક્તચંદનશાખાભિસ્સમ્વૃતંકાંચનંઘટમ્ ॥ 55 ॥
ગવયઃપશ્ચિમાત્તોયમાજહારમહાર્ણવાત્ ।
રત્નકુંભેનમહતાશીતંમારુતવિક્રમઃ ॥ 56 ॥
ઉત્તરાચ્ચજલંશીઘ્રંગરુડાનિલવિક્રમઃ ।
આજહાર સ ધર્માત્માનલઃસર્વગુણાન્વિતઃ ॥ 57 ॥
તતસ્તૈર્વાનરશ્રેષ્ઠૈરાનીતંપ્રેક્ષ્યતજ્જલમ્ ।
અભિષેકાયરામસ્યશત્રુઘ્નસ્સચિવૈસ્સહ ॥ 58 ॥
પુરોહિતાયશ્રેષ્ઠાયસુહૃદ્ભ્યશ્ચન્યવેદયત્ ।
તતસ્સપ્રયતોવૃદ્ધોવસિષ્ઠોબ્રાહ્મણૈઃસહ ॥ 59 ॥
રામંરત્નમયેપીઠેસસીતંસન્નયવેશયત્ ।
વસિષ્ઠોવામદેવશ્ચજાબાલિરથકાશ્યપઃ ॥ 60 ॥
કાત્યાયનોસુયજ્ઞશ્ચગૌતમોવિજયસ્તથા ।
અભ્યષિંચન્નરવ્યાઘ્રંપ્રસન્નેનસુગંધિના ॥ 61 ॥
સલિલેનસહસ્રાક્ષંવસવોવાસવંયથા ।
ઋગ્ભિર્ભ્રાહ્મણૈઃપૂર્વંકન્યાભિર્મંત્રિભિસ્તથા ॥ 62 ॥
યોથૌશ્ચૈવાભ્યષિંચંસ્તેસંપ્રહૃષ્ટાસ્સનૈગમૈઃ ।
સર્વૌષધીનસૈશ્ચાપિદૈવતૈર્નભસિસ્થિતૈઃ ॥ 63 ॥
ચતુર્ભિર્લોકપાલૈશ્ચસર્વૈર્દેવૈશ્ચસંગતૈઃ ।
બ્રહ્મણાનિર્મિતંપૂર્વંકિરીટંરત્નશોભિતમ્ ॥ 64 ॥
અભિષિક્તઃપુરાયેવમનુસ્તંદીપ્તતેજસમ્ ।
તસ્યાન્વવાયેરાજાનઃક્રમાદ્યેનાભિષેચિતાઃ ॥ 65 ॥
સભાયાંહેમક્લુપ્તાયાંશોભિતાયાંમહાધનૈઃ ।
રત્નૈર્નાનાવિધૈશ્ચવચિત્રિતાયાંસુશોભનૈઃ ॥ 66 ॥
નાનારત્નમયેપીઠેકલ્પયિત્વાયથાવિધિ ।
કિરીટેનતતઃપશ્ચાદ્વસિષ્ઠેનમહાત્મના ॥ 67 ॥
ઋત્વિગિમભગિર્ભૂષણૈશ્ચૈવસમયોક્ષ્યતરાઘવઃ ।
છત્રંતસ્ય ચ જગ્રાહશત્રઘ્નઃપાંડુરંશુભમ્ ॥ 68 ॥
શ્વેતં ચ વાલવ્યજનંસુગ્રીવોવાનરેશ્વરઃ ।
અપરંચંદ્રસંકાશંરાક્ષસેંદ્રોવિભીષણઃ ॥ 69 ॥
માલાંજ્વલંતીંવપુષાકાંચનીંશતપુષ્કરામ્ ।
રાઘવાયદદૌવાયુર્વાસવેનપ્રચોદિતઃ ॥ 70 ॥
સર્વરત્નસમાયુક્તંમણિભિશ્ચવિભૂષિતમ્ ।
મુક્તાહારંનરેંદ્રાયદદૌશક્રપ્રચોદિતઃ ॥ 71 ॥
પ્રજગુર્ધેવગંધર્વાનનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ ।
અભિષેકેતદર્હસ્યતદારામસ્યધીમતઃ ॥ 72 ॥
ભૂમિઃસસ્યવતીચૈવફલવંતશ્ચપાદપાઃ ।
ગંધવંતિ ચ પુષ્પાણિબભૂવૂરાઘવોત્સવે ॥ 73 ॥
સહસ્રશતમશ્વાનાંધેનૂનાં ચ ગવાંતથા ।
દદૌશતવૃષાન્પૂર્વંદ્વિજેભ્યોમનુજર્ષભઃ ॥ 74 ॥
ત્રિંશત્કોટીર્હિરણ્યસ્યબ્રાહ્મણેભ્યોદદૌપુનઃ ।
નાનાભરણવસ્ત્રાણિમહાર્હાણિ ચ રાઘવઃ ॥ 75 ॥
અર્કરશ્મિપ્રતીકાશાંકાંચનીંમણિવિગ્રહામ્ ।
સુગ્રીવાયસ્રજંદિવ્યાંપ્રાયચ્છન્મનુજાધિપઃ ॥ 76 ॥
વૈદૂર્યમયચિત્રે ચ મણિરત્નવિભૂષિતે ।
વાલિપુત્રાયધૃતિમાનંગદાયાંગદેદદૌ ॥ 77 ॥
મણિપ્રવરજુષ્ટંતુમુક્તાહારમનુત્તમમ્ ।
સીતાયૈપ્રદદૌરામશ્ચંદ્રરશ્મિસમપ્રભમ્ ॥ 78 ॥
અરજેવાસસીદિવ્યેશુભાન્યાભરણાનિ ચ ।
અવેક્ષમાણાવૈદેહીપ્રદદૌવાયુસૂનવે ॥ 79 ॥
અવમુચ્યાત્મનઃકંઠાદ્દારંજનકનંદિની ।
અવૈક્ષતહરીન્સર્વાન્ભર્તારં ચ મુહુર્મુહુઃ ॥ 80 ॥
તામિંગિતજ્ઞસ્સંપ્રેક્ષ્ય બભાષે જનકાત્મજામ્ ।
પ્રદેહિસુભગેહારંયસ્યતુષ્ટાસિભામિનિ ॥ 81 ॥
તેજોધૃતિર્યશોદાક્ષ્યંસામર્થ્યંવિનયોનયઃ ।
પૌરુષંવિક્રમોબુદ્ધિર્યસ્મિન્નેતાનિસર્વદા ॥ 82 ॥
દદૌસાવાયુપુત્રાયતંહારમસિતેક્ષણા ।
હનૂમાંસ્તેનહારેણશુશુભેવાનરર્ષભઃ ॥ 83 ॥
ચન્રાંશુચયગૌરેણશ્વેતાભ્રેણયથાચલઃ ।
તોદ્વિવિદમૈંધાભ્યાંનીલાય ચ પરંતપઃ સર્વેવાનરવૃદ્ધાશ્ચયેચાન્યેવાનરોત્તમાઃ ॥ 84 ॥
વાસોભિર્ભૂષણૈશ્ચૈવયથાર્હંપ્રતિપૂજિતાઃ ।
સર્વાન્કામગુણાવનીક્ષ્યપ્રદદૌવસુધાધિપઃ ॥ 85 ॥
વિભીષણોઽથસુગ્રીવોહનુમાન્જાંબવાંસ્તથા ॥ 86 ॥
સર્વેવાનરમુખ્યાશ્ચરામેણાક્લિષ્ટકર્મણા ।
યથાર્હંપૂજિતાઃસર્વેકામૈરત્નૈશ્ચપુષ્કલૈઃ ॥ 87 ॥
પ્રહૃષ્ટમાનસઃસર્વેજગ્મુરેવયથાગતમ્ ।
દૃષ્ટ્વાસર્વેમહાત્માનસ્તતસ્તેવાનરર્ષભાઃ ॥ 88 ॥
વિસૃષ્ટાઃપાર્થિવેંદ્રેણકિષ્કિંધાંસમુપાગમન્ ।
સુગ્રીવોવાનરશ્રેષ્ઠો દૃષ્ટવારામભિષેચનમ્ ॥ 89 ॥
પૂજિતશ્ચૈવરામેયકિષ્કિંધાંપ્રાવિશત્પુરીમ્ ।
વિભીષણોઽપિધર્માત્માસહતૈર્નૈરૃતર્ષભૈઃ ॥ 90 ॥
લબ્ધ્વાકુલધનંરાજાલંકાંપ્રાયાન્ મહાયશાઃ ।
સરાજ્યમખિલંશાસન્નિહતારિર્મહાયશાઃ ॥ 91 ॥
રાઘવઃપરમોદારશ્શશાસપરયામુદા ।
ઉવાચલક્ષ્મણંરામોધર્મજ્ઞંધર્મવત્સલઃ ॥ 92 ॥
આતિષ્ઠધર્મજ્ઞ મયાસહેમાંગાંપૂર્વરાજાધ્યુષિતાંબલેન ।
તુલ્યંમયાત્વંપિતૃભિર્ધૃતાયાતાંયૌવરાજ્યેધુરમુદ્વહસ્વ ॥ 93 ॥
સર્વાત્મનાપર્યનુનીયમાનોયદા ન સૌમિત્રિરુપૈતિયોગમ્ ।
નિયુજ્યમાનોઽપિ ચ યૌવરાજ્યેતતોઽભ્યષિંચદ્ભરતંમહાત્મા ॥ 94 ॥
પૌંડરીકાશ્વમેધાભ્યાંવાજપેયેનચાસકૃત્ ।
અન્યૈશ્ચવિવિધૈર્યજ્ઞૈરયજત્પાર્થિવાત્મજઃ ॥ 95 ॥
રાજ્યંદશસહસ્રાણિપ્રાપ્યવર્ષાણિરાઘવઃ ।
શતાશ્વમેધાનાજહ્રેસદશ્વાન્ ભૂરિદક્ષિણાન્ ॥ 96 ॥
આજાનુલંબિબાહુસ્સમહાવક્ષાઃપ્રતાપવાન્ ।
લક્ષ્મણાનુચરોરામઃશશાસપૃથિવીમિમામ્ ॥ 97 ॥
રાઘવશ્ચાપિધર્માત્માપ્રાપ્યરાજ્યમનુત્તમમ્ ।
ઈજેબહુવિધૈર્યજ્ઞૈસસુતભ્રાતૃબાંધવઃ ॥ 98 ॥
સ પર્યદેવન્વિધવા ન ચ વ્યાલકૃતંભયમ્ ।
ન વ્યાધિજંભયંચાસીદ્રામેરાજ્યંપ્રશાસતિ ॥ 99 ॥
નિર્દસ્યુરભવલ્લોકોનાનર્થંકશ્ચિદસ્પૃશત્ ।
ન ચ સ્મવૃદ્ધાબાલાનાંપ્રેતકાર્યાણિકુર્વતે ॥ 100 ॥
સર્વંમુદિતમેવાસીત્સર્વોધર્મપરોઽભવત્ ।
રામમેવાનુપશ્યંતોનાભ્યહિંસન્ પરસ્પરમ્ ॥ 101 ॥
આસન્વર્ષસહસ્રાણિતથાપુત્રસહસ્રિણઃ ।
નિરામયાવિશોકાશ્ચરામેરાજ્યંપ્રશાસતિ ॥ 102 ॥
રામોરામોરામઃ ઇતિપ્રજાનામભવન્કથાઃ ।
રામભૂતંજગદભૂદ્રામેરાજ્યંપ્રશાસતિ ॥ 103 ॥
નિત્યપુષ્પાનિત્યફલાંતરવસ્તત્રનિર્વ્રણાઃ ।
કામવર્ષી ચ પર્જન્યસ્સુખસ્પર્શશ્ચમારુતઃ ॥ 104 ॥
બ્રાહ્મણાઃક્ષત્રિયાવૈશ્યાશ્શૂદ્રાલોભવિવર્જિતાઃ ।
સ્વકર્મસુપ્રવર્તંતેતુષ્ટાસ્સ્વૈરેવકર્મભિઃ ॥ 105 ॥
આસન્પ્રજાધર્મપરારામેશાસતિનાનૃતાઃ ।
સર્વેલક્ષણસંપન્નાસ્સર્વેધર્મપરાયણાઃ ॥ 106 ॥
દશવર્ષસહસ્રાણિદશવર્ષશતાનિ ચ ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃશ્રીમાનરામોરાજ્યમકારયત્ ।
ધન્યંયશસ્યમાયુષ્યંરાજ્ઞાં ચ વિયાવહમ્ ॥ 107 ॥
આદિકાવ્યમિદંચાર્ષંપુરાવાલ્મીકિનાકૃતમ્ ।
પઠેધ્યઃશૃણુયાલ્લોકેનરઃપાપાત્પ્રમુચ્યતે ॥ 108 ॥
પુત્રકામશ્ચપુત્રાન્વૈધનકામોધનાનિ ચ ।
લભતેમનુજોલોકેશ્રુત્વારામાભિષેચનમ્ ॥ 109 ॥
મહીંવિજયતેરાજારિપૂંશ્ચાપ્યધિતિષ્ઠતિ ।
રાઘવેણયથામાતાસુમિત્રાલક્ષ્મણેન ચ ॥ 110 ॥
ભરતેન ચ કૈકેયીજીવપુત્રાસ્તથાસ્ત્રિયઃ ।
ભવિષ્યંતિસદાનંદાઃપુત્રપૌત્રસમન્વિતાઃ ॥ 111 ॥
શ્રુત્વારામાયણમિદંદીર્ઘમાયુશ્ચવિંદતિ ।
રામસ્યવિજયંચૈવસર્વમક્લિષ્ટકર્મણઃ ॥ 112 ॥
શૃણોતિ ય ઇદંકાવ્યંપુરાવાલ્મીકિનાકૃતમ્ ।
શ્રદ્ધધાનોજિતક્રોધોદુર્ગાણ્યતિતરત્યસૌ ॥ 113 ॥
સમાગમ્યપ્રવાસાંતેરમંતેસહબાંધવૈઃ ।
શૃણ્વંતિ ય ઇદંકાવ્યંપુરાવાલ્મીકિનાકૃતમ્ ॥ 114 ॥
તેપ્રાર્થિતાન્વરાન્સર્વાન્પ્રાપ્નુવંતીહરાઘવાત્ ।
શ્રવણેનસુરાસ્સર્વેપ્રીયંતેસંપ્રશૃણ્વતામ્ ॥ 115 ॥
વિનાયકાશ્ચશામ્યંતિગૃહેતિષ્ઠંતિયસ્યવૈ ।
વિજયેતમહીંરાજાપ્રવાસીસ્વસ્તિમાન્ભવેત્ ॥ 116 ॥
સ્ત્રિયોરજસ્વલાશ્રુત્વાપુત્રાન્સૂયુરનુત્તમાન્ ।
પૂજયંશ્ચપઠંશ્ચૈવમિતિહાસંપુરાતનમ્ ॥ 117 ॥
સર્વપાપૈઃપ્રમુચ્યેતદીર્ઘમાયુરવાપ્નુયાત્ ।
પ્રણમ્યશિરસાનિત્યંશ્રોતવ્યંક્ષત્રિયૈર્દ્વિજાત્ ॥ 118 ॥
ઐશ્વર્યંપુત્રલાભાશ્ચભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
રામાયણમિદંકૃત્સ્નંશૃણ્વતઃપઠતસ્સદા ॥ 119 ॥
પ્રીયતેસતતંરામસ્સહિવિષ્ણુસ્સનાતનઃ ।
આદિદેવોમહાબાહુર્હરિન્નારાયણઃપ્રભુઃ ॥ 120 ॥
સાક્ષાદ્રામોરઘુશ્રેષ્ઠશ્શેષોલક્ષ્મણૌચ્યતે ।
એવમેતત્પુરાવૃત્તમાખ્યાનંભદ્રમસ્તુવઃ ॥ 121 ॥
પ્રવ્યાહરતવિસ્રબ્ધંબલંવિષ્ણોઃપ્રવર્થતામ્ ।
દેવાશ્ચસર્વેતુષ્યંતિગ્રહણાચ્છ્રવણાત્તથા ॥ 122 ॥
રામાયણસ્યશ્રવણેતુષ્યંતિપિતસ્સદા ।
ભક્ત્યારામસ્યયેચેમાંસંસિતામૃષિણાકૃતામ્ ॥ 123 ॥
યેલિખંતી હ ચ નરાસ્તેષાંવાસસ્ત્રિવિષ્ટપે ।
કુટુંબવૃદ્ધિંધનધાન્યવૃદ્ધિંસ્ત્રિયશ્ચમુખ્યાસ્સુખમુત્તમં ચ ।
શ્રુત્વાશુભંકાવ્યમિદંમહાર્થંપ્રાપ્નોતિસર્વાંભુવિચાર્થસિદ્ધમ્ ॥ 124 ॥
આયુષ્યમારોગ્યકરંયશસ્યંસૌભ્રાતૃકંબુદ્ધિકરંશુભં ચ ।
શ્રોતવ્યમેતન્નિયમેનસદ્ભિરાખ્યાનમોજસ્કરમૃદ્ધિકામૈઃ ॥ 125 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે એકત્રિંશદધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
