ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରାପ୍ତରାଜ୍ୟସ୍ୟ ରାମସ୍ୟ ଵାଲ୍ମୀକିର୍ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଚକାର ଚରିତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵିଚିତ୍ରପଦମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ଶ୍ଲୋକାନାମୁକ୍ତଵାନୃଷିଃ ।
ତଥା ସର୍ଗଶତାନ୍ପଂଚ ଷଟ୍କାଂଡାନି ତଥୋତ୍ତରମ୍ ॥ 2 ॥
କୃତ୍ଵାପି ତନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ସଭଵିଷ୍ୟଂ ସହୋତ୍ତରମ୍ ।
ଚିଂତୟାମାସ କୋନ୍ଵେତତ୍ପ୍ରୟୁଂଜୀୟାଦିତି ପ୍ରଭୁଃ ॥ 3 ॥
ତସ୍ୟ ଚିଂତୟମାନସ୍ୟ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ ।
ଅଗୃହ୍ଣୀତାଂ ତତଃ ପାଦୌ ମୁନିଵେଷୌ କୁଶୀଲଵୌ ॥ 4 ॥
କୁଶୀଲଵୌ ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ ୟଶସ୍ଵିନୌ ।
ଭ୍ରାତରୌ ସ୍ଵରସଂପନ୍ନୌ ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମଵାସିନୌ ॥ 5 ॥
ସ ତୁ ମେଧାଵିନୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵେଦେଷୁ ପରିନିଷ୍ଠିତୌ ।
ଵେଦୋପବୃଂହଣାର୍ଥାୟ ତାଵଗ୍ରାହୟତ ପ୍ରଭୁଃ ॥ 6 ॥
କାଵ୍ୟଂ ରାମାୟଣଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସୀତାୟାଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍ ।
ପୌଲସ୍ତ୍ୟଵଧମିତ୍ୟେଵ ଚକାର ଚରିତଵ୍ରତଃ ॥ 7 ॥
ପାଠ୍ୟେ ଗେୟେ ଚ ମଧୁରଂ ପ୍ରମାଣୈସ୍ତ୍ରିଭିରନ୍ଵିତମ୍ ।
ଜାତିଭିସ୍ସପ୍ତଭିର୍ବଦ୍ଧଂ ତଂତ୍ରୀଲୟସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ 8 ॥
ରସୈଶ୍ଶୃଂଗାରକାରୁଣ୍ୟହାସ୍ୟଵୀରଭୟାନକୈଃ ।
ରୌଦ୍ରାଦିଭିଶ୍ଚ ସଂୟୁକ୍ତଂ କାଵ୍ୟମେତଦଗାୟତାମ୍ ॥ 9 ॥
ତୌ ତୁ ଗାଂଧର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୌ ମୂର୍ଛନାସ୍ଥାନକୋଵିଦୌ ।
ଭ୍ରାତରୌ ସ୍ଵରସଂପନ୍ନୌ ଗଂଧର୍ଵାଵିଵ ରୂପିଣୌ ॥ 10 ॥
ରୂପଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନୌ ମଧୁରସ୍ଵରଭାଷିଣୌ ।
ବିଂବାଦିଵୋଦ୍ଧୃତୌ ବିଂବୌ ରାମଦେହାତ୍ତଥାଽପରୌ ॥ 11 ॥
ତୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ୟେନ ଧର୍ମ୍ୟମାଖ୍ୟାନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଵାଚୋଵିଧେୟଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା କାଵ୍ୟମନିଂଦିତୌ ॥ 12 ॥
ଋଷୀଣାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ସାଧୂନାଂ ଚ ସମାଗମେ ।
ୟଥୋପଦେଶଂ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୌ ଜଗତୁସ୍ସୁସମାହିତୌ ॥ 13 ॥
ମହାତ୍ମାନୌ ମହାଭାଗୌ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତୌ ।
ତୌ କଦାଚିତ୍ସମେତାନାମୃଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ ।
ଆସୀନାନାଂ ସମୀପସ୍ଥାଵିଦଂ କାଵ୍ୟମଗାୟତାମ୍ ॥ 14 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନୟସ୍ସର୍ଵେ ବାଷ୍ପପର୍ୟାକୁଲେକ୍ଷଣାଃ ।
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ତାଵୂଚୁଃ ପରଂ ଵିସ୍ମୟମାଗତାଃ ॥ 15 ॥
ତେ ପ୍ରୀତମନସସ୍ସର୍ଵେ ମୁନୟୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲାଃ ।
ପ୍ରଶଶଂସୁଃ ପ୍ରଶସ୍ତଵ୍ୟୌ ଗାୟମାନୌ କୁଶୀଲଵୌ ॥ 16 ॥
ଅହୋ ଗୀତସ୍ୟ ମାଧୁର୍ୟଂ ଶ୍ଲୋକାନାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ ।
ଚିରନିର୍ଵୃତ୍ତମପ୍ୟେତତ୍ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷମିଵ ଦର୍ଶିତମ୍ ॥ 17 ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ତାଵୁଭୌ ସୁଷ୍ଠୁ ଭାଵଂ ସମ୍ୟଗଗାୟତାମ୍ ।
ସହିତୌ ମଧୁରଂ ରକ୍ତଂ ସଂପନ୍ନଂ ସ୍ଵରସଂପଦା ॥ 18 ॥
ଏଵଂ ପ୍ରଶସ୍ୟମାନୌ ତୌ ତପଶ୍ଶ୍ଲାଘ୍ୟୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ ।
ସଂରକ୍ତତରମତ୍ୟର୍ଥଂ ମଧୁରଂ ତାଵଗାୟତାମ୍ ॥ 19 ॥
ପ୍ରୀତଃ କଶ୍ଚିନ୍ମୁନିସ୍ତାଭ୍ୟାଂ ସଂସ୍ଥିତଃ କଲଶଂ ଦଦୌ ।
ପ୍ରସନ୍ନୋ ଵଲ୍କଲଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଦଦୌ ତାଭ୍ୟାଂ ମହାୟଶାଃ ॥ 20 ॥
ଆଶ୍ଚର୍ୟମିଦମାଖ୍ୟାନଂ ମୁନିନା ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ।
ପରଂ କଵୀନାମାଧାରଂ ସମାପ୍ତଂ ଚ ୟଥାକ୍ରମମ୍ ॥ 21 ॥
ଅଭିଗୀତମିଦଂ ଗୀତଂ ସର୍ଵଗୀତେଷୁ କୋଵିଦୌ ।
ଆୟୁଷ୍ୟଂ ପୁଷ୍ଟିଜନକଂ ସର୍ଵଶ୍ରୁତିମନୋହରମ୍ ॥ 22 ॥
ପ୍ରଶସ୍ୟମାନୌ ସର୍ଵତ୍ର କଦାଚିତ୍ତତ୍ର ଗାୟକୌ ।
ରଥ୍ୟାସୁ ରାଜମାର୍ଗେଷୁ ଦଦର୍ଶ ଭରତାଗ୍ରଜଃ ॥ 23 ॥
ସ୍ଵଵେଶ୍ମ ଚାନୀୟ ତଦା ଭ୍ରାତରୌ ସ କୁଶୀଲଵୌ ।
ପୂଜୟାମାସ ପୂଜାର୍ହୌ ରାମଶ୍ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ॥ 24 ॥
ଆସୀନଃ କାଂଚନେ ଦିଵ୍ୟେ ସ ଚ ସିଂହାସନେ ପ୍ରଭୁଃ ।
ଉପୋପଵିଷ୍ଟସ୍ସଚିଵୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚ ପରଂତପଃ ॥ 25 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ରୂପସଂପନ୍ନୌ ତାଵୁଭୌ ନିୟତସ୍ତଥା ।
ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମଶ୍ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଭରତଂ ତଦା ॥ 26 ॥
ଶ୍ରୂୟତାମିଦମାଖ୍ୟାନମନୟୋର୍ଦେଵଵର୍ଚସୋଃ ।
ଵିଚିତ୍ରାର୍ଥପଦଂ ସମ୍ୟଗ୍ଗାୟକୌ ତାଵଚୋଦୟତ୍ ॥ 27 ॥
ତୌ ଚାପି ମଧୁରଂ ରକ୍ତଂ ସ୍ଵଂଚିତାୟତନିସ୍ଵନମ୍ ।
ତଂତ୍ରୀଲୟଵଦତ୍ୟର୍ଥଂ ଵିଶ୍ରୁତାର୍ଥମଗାୟତାମ୍ ॥ 28 ॥
ହ୍ଲାଦୟତ୍ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣି ମନାଂସି ହୃଦୟାନି ଚ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରାଶ୍ରୟସୁଖଂ ଗେୟଂ ତଦ୍ବଭୌ ଜନସଂସଦି ॥ 29 ॥
ଇମୌ ମୁନୀ ପାର୍ଥିଵଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତୌ କୁଶୀଲଵୌ ଚୈଵ ମହାତପସ୍ଵିନୌ ।
ମମାପି ତଦ୍ଭୂତିକରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ୟତେ ମହାନୁଭାଵଂ ଚରିତଂ ନିବୋଧତ ॥ 30 ॥
ତତସ୍ତୁ ତୌ ରାମଵଚଃପ୍ରଚୋଦିତାଵଗାୟତାଂ ମାର୍ଗଵିଧାନସଂପଦା ।
ସ ଚାପି ରାମଃ ପରିଷଦ୍ଗତଃ ଶନୈର୍ବୁଭୂଷୟାସକ୍ତମନା ବଭୂଵ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ଚତୁର୍ଥସ୍ସର୍ଗଃ ॥
