ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସାଽଵନୀୟ ତମାୟାସମୁପସ୍ପୃଶ୍ୟ ଜଲଂ ଶୁଚିଃ ।
ଚକାର ମାତା ରାମସ୍ୟ ମଂଗଲାନି ମନସ୍ଵିନୀ ॥ 1 ॥
ନ ଶକ୍ୟସେ ଵାରୟିତୁଂ ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ରଘୂତ୍ତମ ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଵିନିଵର୍ତସ୍ଵ ଵର୍ତସ୍ଵ ଚ ସତାଂ କ୍ରମେ ॥ 2 ॥
ୟଂ ପାଲୟସି ଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ଧୃତ୍ୟା ଚ ନିୟମେନ ଚ ।
ସ ଵୈ ରାଘଵଶାର୍ଦୂଲ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷତୁ ॥ 3 ॥
ୟେଭ୍ୟଃ ପ୍ରଣମସେ ପୁତ୍ର ଚୈତ୍ୟେଷ୍ଵାୟତନେଷୁ ଚ ।
ତେ ଚ ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷଂତୁ ଵନେ ସହ ମହର୍ଷିଭିଃ ॥ 4 ॥
ୟାନି ଦତ୍ତାନି ତେଽସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା ।
ତାନି ତ୍ଵାମଭିରକ୍ଷଂତୁ ଗୁଣୈସ୍ସମୁଦିତଂ ସଦା ॥ 5 ॥
ପିତୃଶୁଶ୍ରୂଷୟା ପୁତ୍ର ମାତୃଶୁଶ୍ରୂଷୟା ତଥା ।
ସତ୍ୟେନ ଚ ମହାବାହୋ ଚିରଂ ଜୀଵାଭିରକ୍ଷିତଃ ॥ 6 ॥
ସମିତ୍କୁଶ ପଵିତ୍ରାଣି ଵେଦ୍ୟଶ୍ଚାୟତନାନି ଚ ।
ସ୍ଥଂଡିଲାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଶୈଲା ଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଷୁପା ହ୍ରଦାଃ ॥ 7 ॥
ପତଂଗାଃ ପନ୍ନଗାସ୍ସିଂହାସ୍ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷଂତୁ ନରୋତ୍ତମ ।
ସ୍ଵସ୍ତିସାଧ୍ୟାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ମରୁତଶ୍ଚ ମହର୍ଷୟଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ସ୍ଵସ୍ତି ପୂଷା ଭଗୋଽର୍ୟମା ॥ 8 ॥
ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଵାସଵପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା ।
ଋତଵଶ୍ଚୈଵ ପକ୍ଷାଶ୍ଚ ମାସା ସ୍ସଂଵତ୍ସରାଃ କ୍ଷପାଃ ॥ 9 ॥
ଦିନାନି ଚ ମୁହୂର୍ତାଶ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ତି କୁର୍ଵଂତୁ ତେ ସଦା ।
ସ୍ମୃତିର୍ଧୃତିଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ପାତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ସର୍ଵତଃ ॥ 10 ॥
ସ୍କଂଦଶ୍ଚ ଭଗଵାଂଦେଵ ସ୍ସୋମଶ୍ଚ ସ ବୃହସ୍ପତିଃ ।
ସପ୍ତର୍ଷୟୋ ନାରଦଶ୍ଚ ତେ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷଂତୁ ସର୍ଵତଃ ॥ 11 ॥
ୟାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵତସ୍ସିଧ୍ଦା ଦିଶଶ୍ଚ ସଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ ।
ସ୍ତୁତା ମୟା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ପାଂତୁ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ର ନିତ୍ୟଶଃ ॥ 12 ॥
ଶୈଲାସ୍ସର୍ଵେ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ରାଜା ଵରୁଣ ଏଵ ଚ ।
ଦ୍ୟୌରଂତରିକ୍ଷଂ ପୃଥିଵୀ ନଦ୍ୟସ୍ସର୍ଵାସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ 13 ॥
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ସହଦେଵତାଃ ।
ଅହୋରାତ୍ରେ ତଥା ସଂଧ୍ୟେ ପାଂତୁ ତ୍ଵାଂ ଵନମାଶ୍ରିତମ୍ ॥ 14 ॥
ଋତଵଶ୍ଚୈଵ ଷଟ୍ପୁଣ୍ୟା ମାସାସ୍ସଂଵତ୍ସରାସ୍ତଥା ।
କଲାଶ୍ଚ କାଷ୍ଠାଶ୍ଚ ତଥା ତଵ ଶର୍ମ ଦିଶଂତୁ ତେ ॥ 15 ॥
ମହାଵନେ ଵିଚରତୋ ମୁନିଵେଷସ୍ୟ ଧୀମତଃ ।
ତଵାଦିତ୍ୟାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ୟାଶ୍ଚ ଭଵଂତୁ ସୁଖଦାସ୍ସଦା ॥ 16 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂ ପିଶାଚାନାଂ ରୌଦ୍ରାଣାଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣାମ୍ ।
କ୍ରଵ୍ୟାଦାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ମା ଭୂତ୍ପୁତ୍ରକ ତେ ଭୟମ୍ ॥ 17 ॥
ପ୍ଲଵଗା ଵୃଶ୍ଚିକା ଦଂଶାମଶକାଶ୍ଚୈଵ କାନନେ ।
ସରୀସୃପାଶ୍ଚ କୀଟାଶ୍ଚ ମା ଭୂଵନ୍ଗହନେ ତଵ ॥ 18 ॥
ମହାଦ୍ଵିପାଶ୍ଚ ସିଂହାଶ୍ଚ ଵ୍ୟାଘ୍ରା ଋକ୍ଷାଶ୍ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ ।
ମହିଷା ଶ୍ଶୃଂଗିଣୋ ରୌଦ୍ରା ନ ତେ ଦ୍ରୁହ୍ୟଂତୁ ପୁତ୍ରକ ॥ 19 ॥
ନୃମାଂସଭୋଜନା ରୌଦ୍ରା ୟେ ଚାନ୍ୟେ ସତ୍ଵଜାତୟଃ ।
ମା ଚ ତ୍ଵାଂ ହିଂସିଷୁଃ ପୁତ୍ର ମୟା ସଂପୂଜିତାସ୍ତ୍ଵିହ ॥ 20 ॥
ଆଗମାସ୍ତେ ଶିଵାସ୍ସଂତୁ ସିଧ୍ୟଂତୁ ଚ ପରାକ୍ରମାଃ ।
ସର୍ଵସଂପତ୍ତୟେ ରାମ ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ରକ ॥ 21 ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତ୍ଵଂତରିକ୍ଷେଭ୍ୟଃ ପାର୍ଥିଵେଭ୍ୟଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ସର୍ଵେଭ୍ୟଶ୍ଚୈଵ ଦେଵେଭ୍ୟୋ ୟେ ଚ ଵୈ ପରିପଂଥିନଃ ॥ 22 ॥
ଗୁରୁସ୍ସୋମଶ୍ଚ ସୂର୍ୟଶ୍ଚ ଧନଦୋଽଥ ୟମସ୍ତଥା ।
ପାଂତୁ ତ୍ଵାମର୍ଚିତା ରାମ ଦଂଡକାରଣ୍ୟଵାସିନମ୍ ॥ 23 ॥
ଅଗ୍ନିର୍ଵାୟୁସ୍ତଥା ଧୂମୋ ମଂତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଷିମୁଖାଚ୍ଚ୍ୟୁତାଃ ।
ଉପସ୍ପର୍ଶନକାଲେ ତୁ ପାଂତୁ ତ୍ଵାଂ ରଘୁନଂଦନ ॥ 24 ॥
ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଭୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଭୂତଭର୍ତା ତଥର୍ଷୟଃ ।
ୟେ ଚ ଶେଷାସ୍ସୁରାସ୍ତେ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷଂତୁ ଵନଵାସିନମ୍ ॥ 25 ॥
ଇତି ମାଲ୍ୟୈସ୍ସୁରଗଣାନ୍ଗଂଧୈଶ୍ଚାପି ୟଶସ୍ଵିନୀ ।
ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚାନୁରୂପାଭିରାନର୍ଚାଽୟତଲୋଚନା ॥ 26 ॥
ଜ୍ଵଲନଂ ସମୁପାଦାୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା ।
ହାଵୟାମାସ ଵିଧିନା ରାମମଂଗଲକାରଣାତ୍ ॥ 27 ॥
ଘୃତଂ ଶ୍ଵେତାନି ମାଲ୍ୟାନି ସମିଧଶ୍ଶ୍ଵେତସର୍ଷପାନ୍ ।
ଉପସଂପାଦୟାମାସ କୌଶଲ୍ୟା ପରମାଂଗନା ॥ 28 ॥
ଉପାଧ୍ୟାୟ ସ୍ସଵିଧିନା ହୁତ୍ଵା ଶାଂତିମନାମୟମ୍ ।
ହୁତହଵ୍ୟାଵଶେଷେଣ ବାହ୍ୟଂ ବଲିମକଲ୍ପୟତ୍ ॥ 29 ॥
ମଧୁ ଦଧ୍ୟକ୍ଷତଘୃତୈଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚ୍ୟଦ୍ଵିଜାଂସ୍ତତଃ ।
ଵାଚୟାମାସ ରାମସ୍ୟ ଵନେସ୍ଵସ୍ତ୍ୟୟନକ୍ରିୟାଃ ॥ 30 ॥
ତତସ୍ତସ୍ମୈ ଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ରାୟ ରାମମାତା ୟଶସ୍ଵିନୀ ।
ଦକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରଦଦୌ କାମ୍ୟାଂ ରାଘଵଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 31 ॥
ୟନ୍ମଂଗଲଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷେ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତେ ।
ଵୃତ୍ରନାଶେ ସମଭଵତ୍ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଂଗଲମ୍ ॥ 32 ॥
ୟନ୍ମଂଗଲଂ ସୁପର୍ଣସ୍ୟ ଵିନତାଽକଲ୍ପୟତ୍ପୁରା ।
ଅମୃତଂ ପ୍ରାର୍ଥୟାନସ୍ୟ ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଂଗଲମ୍ ॥ 33 ॥
ଅମୃତୋତ୍ପାଦନେ ଦୈତ୍ୟାନ୍ ଘ୍ନତୋ ଵଜ୍ରଧରସ୍ୟ ୟତ୍ ।
ଅଦିତିର୍ମଂଗଲଂ ପ୍ରାଦାତ୍ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଂଗଲମ୍ ॥ 34 ॥
ତ୍ରୀନ୍ଵିକ୍ରମାନ୍ପ୍ରକ୍ରମତୋ ଵିଷ୍ଣୋରମିତତେଜସଃ ।
ୟଦାସୀନ୍ମଂଗଲଂ ରାମ ତତ୍ତେ ଭଵତୁ ମଂଗଲମ୍ ॥ 35 ॥
ଋତଵସ୍ସାଗରା ଦ୍ଵୀପା ଵେଦା ଲୋକା ଦିଶଶ୍ଚ ତେ ।
ମଂଗଲାନି ମହାବାହୋ ଦିଶଂତୁ ଶୁଭମଂଗଲାଃ ॥ 36 ॥
ଇତି ପୁତ୍ରସ୍ୟ ଶେଷାଂଶ୍ଚ କୃତ୍ଵା ଶିରସି ଭାମିନୀ ।
ଗଂଧୈଶ୍ଚାପି ସମାଲଭ୍ୟ ରାମମାୟତଲୋଚନା ॥ 37 ॥
ଓଷଧୀଂ ଚାପି ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଂ ଵିଶଲ୍ୟକରଣୀଂ ଶୁଭାମ୍ ।
ଚକାର ରକ୍ଷାଂ କୌଶଲ୍ୟା ମଂତ୍ରୈରଭିଜଜାପ ଚ ॥ 38 ॥
ଉଵାଚାତିପ୍ରହୃଷ୍ଟେଵ ସା ଦୁଃଖଵଶଵର୍ତିନୀ ।
ଵାଂଗ୍ମାତ୍ରେଣ ନ ଭାଵେନ ଵାଚାଽସଂସଜ୍ଜମାନୟା ॥ 39 ॥
ଆନମ୍ୟ ମୂର୍ଧ୍ନି ଚାଘ୍ରାୟ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ୟଶସ୍ଵିନୀ ।
ଅଵଦତ୍ପୁତ୍ର ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଗଚ୍ଛ ରାମ ୟଥାସୁଖମ୍ ॥ 40 ॥
ଅରୋଗଂ ସର୍ଵସିଦ୍ଧାର୍ଥମୟୋଧ୍ୟାଂ ପୁନରାଗତମ୍ ।
ପଶ୍ୟାମି ତ୍ଵାଂ ସୁଖଂ ଵତ୍ସ ସୁସ୍ଥିତଂ ରାଜଵର୍ତ୍ମନି ॥ 41 ॥
ପ୍ରଣଷ୍ଟଦୁଃଖସଂକଲ୍ପା ହର୍ଷଵିଦ୍ୟୋତିତାନନା ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ତ୍ଵାଂ ଵନାତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରମିଵୋଦିତମ୍ ॥ 42 ॥
ଭଦ୍ରାସନଗତଂ ରାମ ଵନଵାସାଦିହାଗତମ୍ ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ଚ ପୁନସ୍ତ୍ଵାଂ ତୁ ତୀର୍ଣଵଂତଂ ପିତୁର୍ଵଚଃ ॥ 43 ॥
ମଂଗଲୈରୁପସପନ୍ନୋ ଵନଵାସାଦିହାଗତଃ ।
ଵଧ୍ଵା ମମ ଚ ନିତ୍ୟଂ ତ୍ଵଂ କାମାନ୍ସଂଵର୍ଧ ୟାହି ଭୋଃ ॥ 44 ॥
ମୟାଽର୍ଚିତା ଦେଵଗଣାଶ୍ଶିଵାଦୟୋ ମହର୍ଷୟୋ ଭୂତମହାସୁରୋରଗାଃ ।
ଅଭିପ୍ରୟାତସ୍ୟ ଵନଂ ଚିରାୟ ତେ ହିତାନି କାଂକ୍ଷଂତୁ ଦିଶଶ୍ଚ ରାଘଵ ॥ 45 ॥
ଇତୀଵ ସାଽଶ୍ରୁପ୍ରତିପୂର୍ଣଲୋଚନା ସମାପ୍ୟ ଚ ସ୍ଵସ୍ତ୍ୟୟନଂ ୟଥାଵିଧି ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚୈଵ ଚକାର ରାଘଵଂ ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚାପି ନିପୀଡ୍ୟ ସସ୍ଵଜେ ॥ 46 ॥
ତଥା ତୁ ଦେଵ୍ୟା ସ କୃତପ୍ରଦକ୍ଷିଣୋ ନିପୀଡ୍ୟ ମାତୁଶ୍ଚରଣୌ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଜଗାମ ସୀତାନିଲୟଂ ମହାୟଶା ସ୍ସ ରାଘଵଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତ ସ୍ସ୍ଵୟା ଶ୍ରିୟା ॥ 47 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ପଂଚଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
