ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସୁସଂରବ୍ଧଂ ତୁ ସୌମିତ୍ରିଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତମ୍ ।
ରାମସ୍ତୁ ପରିସାଂତ୍ଵ୍ୟାଥ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
କିମତ୍ର ଧନୁଷା କାର୍ୟମସିନା ଵା ସଚର୍ମଣା ।
ମହେଷ୍ଵାସେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞେ ଭରତେ ସ୍ଵୟମାଗତେ ॥ 2 ॥
ପିତୁସ୍ସତ୍ୟଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ୟ ହତ୍ଵା ଭରତମାଗତମ୍ ।
କିଂ କରିଷ୍ୟାମି ରାଜ୍ୟେନ ସାପଵାଦେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 3 ॥
ୟଦ୍ଦ୍ରଵ୍ୟଂ ବାଂଧଵାନାଂ ଵା ମିତ୍ରାଣାଂ ଵା କ୍ଷୟେ ଭଵେତ୍ ।
ନାହଂ ତତ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀୟାଂ ଭକ୍ଷାନ୍ଵିଷକୃତାନିଵ ॥ 4 ॥
ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଚ କାମଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚାପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଇଚ୍ଛାମି ଭଵତାମର୍ଥେ ଏତତ୍ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ତେ ॥ 5 ॥
ଭ୍ରାତ୍ରୂଣାଂ ସଂଗ୍ରହାର୍ଥଂ ଚ ସୁଖାର୍ଥଂ ଚାପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ରାଜ୍ୟମପ୍ୟହମିଚ୍ଛାମି ସତ୍ୟେନାଽୟୁଧମାଲଭେ ॥ 6 ॥
ନେୟଂ ମମ ମହୀ ସୌମ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭା ସାଗରାଂବରା ।
ନ ହୀଚ୍ଛେୟମଧର୍ମେଣ ଶକ୍ରତ୍ଵମପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 7 ॥
ୟଦ୍ଵିନା ଭରତଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଚାପି ମାନଦ ।
ଭଵେନ୍ମମ ସୁଖଂ କିଂଚିଦ୍ଭସ୍ମ ତତ୍କୁରୁତାଂ ଶିଖୀ ॥ 8 ॥
ମନ୍ୟେଽହମାଗତୋଽୟୋଧ୍ୟାଂ ଭରତୋ ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲଃ ।
ମମ ପ୍ରାଣାତ୍ପ୍ରିୟତରଃ କୁଲଧର୍ମମନୁସ୍ମରନ୍ ॥ 9 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଵ୍ରାଜିତଂ ମାଂ ହି ଜଟାଵଲ୍କଲଧାରିଣମ୍ ।
ଜାନକ୍ୟାସହିତଂ ଵୀର ତ୍ଵୟା ଚ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ॥ 10 ॥
ସ୍ନେହେନାଽକ୍ରାଂତହୃଦୟ ଶ୍ଶୋକେନାକୁଲିତେଂଦ୍ରିୟଃ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଭ୍ୟାଗତୋ ହ୍ୟେଷ ଭରତୋ ନାନ୍ୟଥାଽଗତଃ ॥ 11 ॥
ଅଂବାଂ ଚ କୈକୟୀଂ ରୁଷ୍ୟ ପରୁଷଂ ଚାପ୍ରିୟଂ ଵଦନ୍ ।
ପ୍ରସାଦ୍ୟ ପିତରଂ ଶ୍ରୀମାର୍ନାଜ୍ୟଂ ମେ ଦାତୁମାଗତଃ ॥ 12 ॥
ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ୟଦେଷୋଽସ୍ମାନ୍ଭରତୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି ।
ଅସ୍ମାସୁ ମନସାଽପ୍ୟେଷ ନାପ୍ରିୟଂ କିଂଚିଦାଚରେତ୍ ॥ 13 ॥
ଵିପ୍ରିୟଂ କୃତପୂର୍ଵଂ ତେ ଭରତେନ କଦା ନୁ କିମ୍ ।
ଈଦୃଶଂ ଵା ଭୟଂ ତେଽଦ୍ୟ ଭରତଂ ୟୋଽତ୍ର ଶଂକସେ ॥ 14 ॥
ନ ହି ତେ ନିଷ୍ଠୁରଂ ଵାଚ୍ୟୋ ଭରତୋ ନାପ୍ରିୟଂ ଵଚଃ ।
ଅହଂ ହ୍ୟପ୍ରିୟମୁକ୍ତ ସ୍ସ୍ୟାଂ ଭରତସ୍ୟାପ୍ରିୟେ କୃତେ ॥ 15 ॥
କଥଂ ନୁ ପୁତ୍ରାଃ ପିତରଂ ହନ୍ୟୁଃ କସ୍ୟାଂ ଚିଦାପଦି ।
ଭ୍ରାତା ଵା ଭ୍ରାତରଂ ହନ୍ୟାତ୍ସୌମିତ୍ରେ ପ୍ରାଣମାତ୍ମନଃ ॥ 16 ॥
ୟଦି ରାଜ୍ୟସ୍ୟ ହେତୋସ୍ତ୍ଵମିମାଂ ଵାଚଂ ପ୍ରଭାଷସେ ।
ଵକ୍ଷ୍ୟାମି ଭରତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜ୍ୟମସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀୟତାମ୍ ॥ 17 ॥
ଉଚ୍ୟମାନୋଽପି ଭରତୋ ମୟା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତଦ୍ଵଚଃ ।
ରାଜ୍ୟମସ୍ମୈ ପ୍ରୟଚ୍ଛେତି ବାଢମିତ୍ୟେଵ ଵକ୍ଷ୍ୟତି ॥ 18 ॥
ତଥୋକ୍ତୋ ଧର୍ମଶୀଲେନ ଭ୍ରାତ୍ରା ତସ୍ୟ ହିତେ ରତଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପ୍ରଵିଵେଶେଵ ସ୍ଵାନି ଗାତ୍ରାଣି ଲଜ୍ଜୟା ॥ 19 ॥
ତଦ୍ଵାକ୍ୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ରୀଲିତଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ହ ।
ତ୍ଵାଂ ମନ୍ୟେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାୟାତଃ ପିତା ଦଶରଥ ସ୍ସ୍ଵୟମ୍ ॥ 20 ॥
ଵ୍ରୀଲିତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ହ ।
ଏଷ ମନ୍ୟେ ମହାବାହୁରିହାସ୍ମାଂଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତଃ ॥ 21 ॥
ଅଥଵା ନୌ ଧ୍ରୁଵଂ ମନ୍ୟେ ମନ୍ୟମାନ ସ୍ସୁଖୋଚିତୌ ।
ଵନଵାସମନୁଧ୍ୟାୟ ଗୃହାୟ ପ୍ରତିନେଷ୍ୟତି ॥ 22 ॥
ଇମାଂ ଵାପ୍ୟେଷ ଵୈଦେହୀମତ୍ୟଂତସୁଖସେଵିନୀମ୍ ।
ପିତା ମେ ରାଘଵ ଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ଵନାଦାଦାୟ ୟାସ୍ୟତି ॥ 23 ॥
ଏତୌ ତୌ ସଂପ୍ରକାଶେତେ ଗୋତ୍ରଵଂତୌ ମନୋରମୌ ।
ଵାୟୁଵେଗସମୌ ଵୀର ଜଵନୌ ତୁରଗୋତ୍ତମୌ ॥ 24 ॥
ସ ଏଷ ସୁମହାକାୟଃ କଂପତେ ଵାହିନୀମୁଖେ ।
ନାଗଶ୍ଶତ୍ରୁଂଜୟୋ ନାମ ଵୃଦ୍ଧସ୍ତାତସ୍ୟ ଧୀମତଃ ॥ 25 ॥
ନ ତୁ ପଶ୍ୟାମି ତଚ୍ଛତ୍ରଂ ପାଂଡୁରଂ ଲୋକସତ୍କୃତମ୍ । ପିତୁର୍ଦିଵ୍ୟଂ ମହାବାହୋ ସଂଶୟୋ ଭଵତୀହ ମେ ॥ 26 ॥
ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରାଦଵରୋହ ତ୍ଵଂ କୁରୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଦ୍ଵଚଃ ।
ଇତୀଵ ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୌମିତ୍ରିଂ ତମୁଵାଚ ହ ॥ 27 ॥
ଅଵତୀର୍ୟ ତୁ ସାଲାଗ୍ରାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସ ସମିତିଂଜୟଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ଥୌ ରାମସ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ॥ 28 ॥
ଭରତେନାପି ସଂଦିଷ୍ଟା ସମ୍ମର୍ଦୋ ନ ଭଵେଦିତି ।
ସମଂତାତ୍ତସ୍ୟ ଶୈଲସ୍ୟ ସେନା ଵାସମକଲ୍ପୟତ୍ ॥ 29 ॥
ଅଧ୍ୟର୍ଧମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଚମୂର୍ୟୋଜନଂ ପର୍ଵତସ୍ୟ ସା ।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ନ୍ୟଵିଶଦାଵୃତ୍ୟ ଗଜଵାଜିରଥାକୁଲା ॥ 30 ॥
ସା ଚିତ୍ରକୂଟେ ଭରତେନ ସେନା ଧର୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ୟ ଵିଧୂୟ ଦର୍ପମ୍ ।
ପ୍ରସାଦନାର୍ଥଂ ରଘୁନଂଦନସ୍ୟ ଵିରାଜତେ ନୀତିମତା ପ୍ରଣୀତା ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ସପ୍ତନଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
