ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧଧନୁଂ ରାମଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଚ ରିପୁଘାତିନମ୍ ।
ଦଦର୍ଶାଽଶ୍ରମମାଗମ୍ୟ ଖରସ୍ସହ ପୁରସ୍ସରୈଃ ॥ 1 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଶରଂ ଚାପମୁଦ୍ୟମ୍ୟ ଖରନିସ୍ସ୍ଵନମ୍ ।
ରାମସ୍ୟାଭିମୁଖଂ ସୂତଂ ଚୋଦ୍ୟତାମିତ୍ୟଚୋଦୟତ୍ ॥ 2 ॥
ସ ଖରସ୍ୟାଜ୍ଞୟା ସୂତସ୍ତୁରଗାନ୍ ସମଚୋଦୟତ୍ ।
ୟତ୍ର ରାମୋ ମହାବାହୁରେକୋ ଚୁନ୍ଵନ୍ସ୍ଥିତୋ ଧନୁଃ ॥ 3 ॥
ତଂ ତୁ ନିଷ୍ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ ରଜନୀଚରାଃ ।
ନର୍ଦମାନା ମହାନାଦଂ ସଚିଵାଃ ପର୍ୟଵାରୟନ୍ ॥ 4 ॥
ସ ତେଷାଂ ୟାତୁଧାନାନାଂ ମଧ୍ୟେ ରଥଗତଃ ଖରଃ ।
ବଭୂଵ ମଧ୍ୟେ ତାରାଣାଂ ଲୋହିତାଂଗ ଇଵୋଦିତଃ ॥ 5 ॥
ତତଶ୍ଶରସହସ୍ରେଣ ରାମମପ୍ରତିମୌଜସମ୍ ।
ଅର୍ଦୟିତ୍ଵା ମହାନାଦଂ ନନାଦ ସମରେ ଖରଃ ॥ 6 ॥
ତତସ୍ତଂ ଭୀମଧନ୍ଵାନଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସର୍ଵେ ନିଶାଚରାଃ ।
ରାମଂ ନାନାଵିଧୈଃ ଶସ୍ସ୍ରୈରଭ୍ୟଵର୍ଷଂତ ଦୁର୍ଜୟମ୍ ॥ 7 ॥
ମୁଦ୍ଗରୈଃ ପଟ୍ଟସୈଶ୍ଶୂଲୈଃ ପ୍ରାସୈଃ ଖଂଗୈ ପରଶ୍ଵଥୈଃ ।
ରାକ୍ଷସାସ୍ସମରେ ରାମଂ ନିଜଘ୍ନୂ ରୋଷତତ୍ପରାଃ ॥ 8 ॥
ତେ ଵଲାହସଂକାଶା ମହାନାଦା ମହୌଜସଃ ।
ଅଭ୍ୟଧାଵଂତ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ରଥୈର୍ଵାଜିଭିରେଵ ଚ ॥ 9 ॥
ଗଜୈଃ ପର୍ଵତକୂଟାଭୈ ରାମଂ ୟୁଦ୍ଧେ ଜିଘାଂସଵଃ ।
ତେ ରାମେ ଶରଵର୍ଷାଣି ଵ୍ୟସୃଜନ୍ ରକ୍ଷସାଂ ଗଣାଃ ॥ 10 ॥
ଶୈଲେଂଦ୍ରମିଵ ଧାରାଭିର୍ଵର୍ଷମାଣା ଵଲାହକାଃ ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତୋ ଘୋରୈଃ ରାଘଵୋ ରକ୍ଷସାଂ ଗଣୈଃ ॥ 11 ॥
ତିଥିଷ୍ଵି ମହାଦେଵୋ ଵୃତ ପରିଷଦାଂଗଣୈ ତାନି ମୁକ୍ତାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ୟାତୁଧାନୈସ୍ସରାଘଵଃ ।
ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଵିଶିଖୈର୍ନଦ୍ୟୋଘାନିଵ ସାଗରଃ ॥ 12 ॥
ସ ତୈଃ ପ୍ରହରଣୈର୍ଘୋରୈର୍ଭିନ୍ନଗାତ୍ରୋ ନ ଵିଵ୍ୟଥେ ।
ରାମଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତୈର୍ବହୁଭିର୍ଵଜ୍ରୈରିଵ ମହାଚଲଃ ॥ 13 ॥
ସ ଵିଦ୍ଧଃ କ୍ଷତଜାଦିଗ୍ଧଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ରାଘଵଃ ।
ବଭୂଵ ରାମଃ ସଂଧ୍ୟାଭ୍ରୈର୍ଦିଵାକର ଇଵାଵୃତଃ ॥ 14 ॥
ଵିଷେଦୁର୍ଦେଵଗଂଧର୍ଵାସ୍ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷୟଃ ।
ଏକଂ ସହସ୍ରୈର୍ଭହୁଭିସ୍ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମାଵୃତମ୍ ॥ 15 ॥
ତତୋ ରାମସ୍ସୁସଂକୃଦ୍ଧୋ ମଂଡଲୀକୃତକାର୍ମୁକଃ ।
ସସର୍ଜ ଵିଶିଖାନ୍ବାଣାଂଛତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶ ॥ 16 ॥
ଦୁରାଵାରାଂଦୁର୍ଵିଷହାନ୍କାଲଦଂଡୋପମାନ୍ ରଣେ ।
ମୁମୋଚ ଲୀଲୟା ରାମଃ କଂକପତ୍ରାନଜିହ୍ମଗାନ୍ ॥ 17 ॥
ତେ ଶରାଶ୍ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟେଷୁ ମୁକ୍ତା ରାମେଣ ଲୀଲୟା ।
ଅଦଦୂ ରକ୍ଷସାଂ ପ୍ରାଣାନ୍ପାଶାଃ କାଲକୃତା ଇଵ ॥ 18 ॥
ଭିତ୍ତ୍ଵା ରାକ୍ଷସଦେହାଂ ସ୍ତାଂସ୍ତେ ଶରା ରୁଧିରାପ୍ଲୁତାଃ ।
ଅଂତରିକ୍ଷଗତା ରେଜୁର୍ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସମତେଜସଃ ॥ 19 ॥
ଅସଂଖ୍ୟେୟାସ୍ତୁ ରାମସ୍ୟ ସାୟକାଶ୍ଚାପମଂଡଲାତ୍ ।
ଵିନିଷ୍ପେତୁରତୀଵୋଗ୍ରା ରକ୍ଷଃପ୍ରାଣାପହାରିଣଃ ॥ 20 ॥
ତୈର୍ଧନୂଂଷି ଧ୍ଵଜାଗ୍ରାଣି ଵର୍ମାଣି ଚ ଶିରାଂସି ଚ ।
ବାହୂନ୍ସହସ୍ତାଭରଣାନୂରୂନ୍କରିକରୋପମାନ୍ ॥ 21 ॥
ଚିଚ୍ଛେଦ ରାମସ୍ସମରେ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।
ହୟାନ୍କାଂଚନସନ୍ନାହାନ୍ରଥୟୁକ୍ତାନ୍ସସାରଥୀନ୍ ॥ 22 ॥
ଗଜାଂଶ୍ଚ ସଗଜାରୋହାନ୍ସହୟାନ୍ସାଦିନସ୍ତଥା ।
ପଦାତୀନ୍ସମରେ ହତ୍ଵା ହ୍ୟନୟଦ୍ୟମସାଦନମ୍ ॥ 23 ॥
ତତୋ ନାଲୀକନାରାଚୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିକର୍ଣିଭିଃ ।
ଭୀମମାର୍ତସ୍ଵରଂ ଚକ୍ରୁର୍ଭିଦ୍ୟମାନା ନିଶାଚରାଃ ॥ 24 ॥
ତତ୍ସୈନ୍ୟଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈରର୍ଦିତଂ ମର୍ମଭେଦିଭିଃ ।
ରାମେଣ ନ ସୁଖଂ ଲେଭେ ଶୁଷ୍କଂ ଵନମିଵାଗ୍ନିନା ॥ 25 ॥
କେଚିଦ୍ଭୀମବଲାଶ୍ଶୂରାଶ୍ଶୂଲାନ୍ଖଂଗାନ୍ପରଶ୍ଵଧାନ୍ ।
ରାମସ୍ୟାଭିମୁଖଂ ଗତ୍ଵା ଚିକ୍ଷିପୁଃ ପରମାୟୁଧାନ୍ ॥ 26 ॥
ତାନି ବାଣୈର୍ମହାବାହୁଶ୍ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ୟାଵାର୍ୟ ରାଘଵଃ ।
ଜହାର ସମରେ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଚ ଶିରୋଧରାନ୍ ॥ 27 ॥
ତେ ଛିନ୍ନଶିରସଃ ପେତୁଶ୍ଚିନ୍ନଵର୍ମଶରାସନାଃ ।
ସୁପର୍ଣଵାତଵିକ୍ଷିପ୍ତା ଜଗତ୍ୟାଂ ପାଦପା ୟଥା ॥ 28 ॥
ଅଵଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ୟେ ତତ୍ର ଵିଷଣ୍ଣାଶ୍ଚ ନିଶାଚରାଃ ।
ଖରମେଵାଭ୍ୟଧାଵଂତ ଶରଣାର୍ଥଂ ଶରାର୍ଦିତାଃ ॥ 29 ॥
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୁନରାଦାୟ ସମାଶ୍ଵାସ୍ୟ ଚ ଦୂଷଣଃ ।
ଅଭ୍ୟଧାଵତ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୁଦ୍ରମିଵାଂତକଃ ॥ 30 ॥
ନିଵୃତ୍ତାସ୍ତୁ ପୁନସ୍ସର୍ଵେ ଦୂଷଣାଶ୍ରୟନିର୍ଭୟାଃ ।
ରାମମେଵାଭ୍ୟଧାଵଂତ ସାଲତାଲଶିଲାୟୁଧାଃ ॥ 31 ॥
ଶୂଲମୁଦ୍ଗରହସ୍ତାଶ୍ଚ ଚାପହସ୍ତା ମହାବଲାଃ ।
ସୃଜଂତଶ୍ଶରଵର୍ଷାଣି ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଷାଣି ସଂୟୁଗେ ॥ 32 ॥
ଦ୍ରୁମଵର୍ଷାଣି ମୁଂଚଂତଶ୍ଶିଲାଵର୍ଷାଣି ରାକ୍ଷସାଃ ।
ତଦ୍ବଭୂଵାଦ୍ଭୁତଂ ୟୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ରାମସ୍ୟ ଚ ମହାଘୋରଂ ପୁନସ୍ତେଷାଂ ଚ ରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 33 ॥
ତେ ସମଂତାଦତିକ୍ରୁଦ୍ଧା ରାଘଵଂ ପୁନରଭ୍ୟୟୁଃ ॥ 34 ॥
ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵା ଦିଶୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚ ସମାଵୃତାଃ ।
ରାକ୍ଷସୈରୁଦ୍ୟତପ୍ରାସୈଶ୍ଶରଵର୍ଷାଭିଵର୍ଷିଭିଃ ॥ 35 ॥
ସ କୃତ୍ଵା ଭୈରଵଂ ନାଦମସ୍ତ୍ରଂ ପରମଭାସ୍ଵରମ୍ ।
ସଂୟୋଜୟତ ଗାଂଧର୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେଷୁ ମହାବଲଃ ॥ 36 ॥
ତତଶ୍ଶରସହସ୍ରାଣି ନିର୍ୟୟୁଶ୍ଚାପମଂଡଲାତ୍ ।
ସର୍ଵା ଦଶ ଦିଶୋ ବାଣୈରାଵାର୍ୟଂତ ସମାଗତୈଃ ॥ 37 ॥
ନାଦଦାନଂ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ନମୁଂଚଂତଂ ଶିଲୀମୁଖାନ୍ ।
ଵିକର୍ଷମାଣଂ ପଶ୍ୟଂତି ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ଶରାର୍ଦିତାଃ ॥ 38 ॥
ଶରାଂଧକାରମାକାଶମାଵୃଣୋତ୍ସଦିଵାକରମ୍ ।
ବଭୂଵାଵସ୍ଥିତୋ ରାମଃ ପ୍ରଵମନ୍ନିଵ ତାଂଛରାନ୍ ॥ 39 ॥
ୟୁଗପତ୍ପତମାନୈଶ୍ଚ ୟୁଗପଚ୍ଚ ହତୈର୍ଭୃଶମ୍ ।
ୟୁଗପତ୍ପତିତୈଶ୍ଚୈଵ ଵିକୀର୍ଣା ଵସୁଧା ଭଵତ୍ ॥ 40 ॥
ନିହତାଃ ପତିତାଃ କ୍ଷୀଣାଶ୍ଛିନ୍ନା ଭିନ୍ନା ଵିଦାରିତାଃ ।
ତତ୍ର ତତ୍ର ସ୍ମ ଦୃଶ୍ୟଂତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ସହସ୍ରଶଃ ॥ 41 ॥
ସୋଷ୍ଣୀଷୈରୁତ୍ତମାଂଗୈଶ୍ଚ ସାଂଗଦୈର୍ବାହୁଭିସ୍ତଥା ।
ଊରୁଭିର୍ଜାନୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନୈର୍ନାନାରୂପୈଵିଭୂଷଣୈଃ ॥ 42 ॥
ହୟୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିପମୁଖ୍ୟୈଶ୍ଚ ରଥୈର୍ଭିନ୍ନୈରନେକଶଃ ।
ଚାମରୈର୍ଵ୍ୟଜନୈଶ୍ଛତ୍ରୈର୍ଧ୍ଵଜୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି ॥ 43 ॥
ରାମସ୍ୟ ବାଣାଭିହତୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଶୂଲପଟ୍ଟିସୈଃ ।
ଖଂଗୈ ଖଂଡୀକୃତୈଃ ପ୍ରାସୈର୍ଵିକୀର୍ଣୈଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଧୈଃ ॥ 44 ॥
ଚୂର୍ଣିତାଭିଶ୍ଶିଲାଭିଶ୍ଚ ଶରୈଶ୍ଚିତ୍ରୈରନେକଶଃ ।
ଵିଚ୍ଛିନ୍ନୈସ୍ସମରେ ଭୂମିର୍ଵିକୀର୍ଣାଽଭୂଦ୍ଭୟଂକରା ॥ 45 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ପଂଚଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
