ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଖମୁତ୍ପତଂତଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା ।
ଦୁଃଖିତା ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ଭୟେ ମହତି ଵର୍ତିନୀ ॥ 1 ॥
ରୋଷରୋଦନତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ଭୀମାକ୍ଷଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍ ।
ରୁଦଂତୀ କରୁଣଂ ସୀତା ହ୍ରିୟମାଣେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ନ ଵ୍ୟପତ୍ରପସେ ନୀଚ କର୍ମଣାନେନ ରାଵଣ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିରହିତାଂ ୟନ୍ମାଂ ଚୋରୟିତ୍ଵା ପଲାୟସେ ॥ 3 ॥
ତ୍ଵୟୈଵ ନୂନଂ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନ୍ ଭୀରୁଣା ହର୍ତୁମିଚ୍ଛତା ।
ମମାପଵାହିତୋ ଭର୍ତା ମୃଗରୂପେଣ ମାୟୟା ॥ 4 ॥
ୟୋ ହି ମାମୁଦ୍ୟତସ୍ତ୍ରାତୁଂ ସୋଽପ୍ୟୟଂ ଵିନିପାତିତଃ ।
ଗୃଧ୍ରରାଜଃ ପୁରାଣୋଽସୌ ଶ୍ଵଶୁରସ୍ୟ ସଖା ମମ ॥ 5 ॥
ପରମଂ ଖଲୁ ତେ ଵୀର୍ୟଂ ଦୃଶ୍ୟତେ ରାକ୍ଷସାଧମ ।
ଵିଶ୍ରାଵ୍ୟ ନାମଧେୟଂ ହି ୟୁଦ୍ଧେ ନାସ୍ମି ଜିତା ତ୍ଵୟା ॥ 6 ॥
ଈଦୃଶଂ ଗର୍ହିତଂ କର୍ମ କଥଂ କୃତ୍ଵା ନ ଲଜ୍ଜସେ ।
ସ୍ତ୍ରିୟାଶ୍ଚ ହରଣଂ ନୀଚ ରହିତେ ଚ ପରସ୍ୟ ଚ ॥ 7 ॥
କଥୟିଷ୍ୟଂତି ଲୋକେଷୁ ପୁରୁଷାଃ କର୍ମ କୁତ୍ସିତମ୍ ।
ସୁନୃଶଂସମଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ତଵ ଶୌଂଡୀର୍ୟମାନିନଃ ॥ 8 ॥
ଧିକ୍ତେ ଶୌର୍ୟଂ ଚ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ୟତ୍ତ୍ଵଂ କଥିତଵାଂସ୍ତଦା ।
କୁଲାକ୍ରୋଶକରଂ ଲୋକେ ଧିକ୍ତେ ଚାରିତ୍ରମୀଦୃଶମ୍ ॥ 9 ॥
କିଂ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ୟମେଵଂ ହି ୟଜ୍ଜଵେନୈଵ ଧାଵସି ।
ମୁହୂର୍ତମପି ତିଷ୍ଠସ୍ଵ ନ ଜୀଵନ୍ପ୍ରତିୟାସ୍ୟସି ॥ 10 ॥
ନ ହି ଚକ୍ଷୁଷ୍ପଥଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ତୟୋଃ ପାର୍ଥିଵପୁତ୍ରୟୋଃ ।
ସସୈନ୍ୟୋଽପି ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵିତୁମ୍ ॥ 11 ॥
ନ ତ୍ଵଂ ତୟୋଶ୍ଶରସ୍ପର୍ଶଂ ସୋଢୁଂ ଶକ୍ତଃ କଥଂଚନ ।
ଵନେ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତସ୍ୟେଵ ସ୍ପର୍ଶମଗ୍ନେର୍ଵିହଂଗମଃ ॥ 12 ॥
ସାଧୁ କୁର୍ଵାଽଽତ୍ମନଃ ପଥ୍ୟଂ ସାଧୁ ମାଂ ମୁଂଚ ରାଵଣ ।
ମତ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣରୁଷ୍ଟୋ ହି ଭ୍ରାତ୍ରା ସହ ପତିର୍ମମ ॥ 13 ॥
ଵିଧାସ୍ୟତି ଵିନାଶାୟ ତ୍ଵଂ ମାଂ ୟଦି ନ ମୁଂଚସି ।
ୟେନ ତ୍ଵଂ ଵ୍ୟଵସାୟେନ ବଲାନ୍ମାଂ ହର୍ତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 14 ॥
ଵ୍ୟଵସାୟସ୍ସ ତେ ନୀଚ ଭଵିଷ୍ୟତି ନିରର୍ଥକଃ ।
ନ ହ୍ୟହଂ ତମପଶ୍ୟଂତୀ ଭର୍ତାରଂ ଵିବୁଧୋପମମ୍ ॥ 15 ॥
ଉତ୍ସହେ ଶତ୍ରୁଵଶଗା ପ୍ରାଣାଂଧାରୟିତୁଂ ଚିରମ୍ ।
ନ ନୂନଂ ଚାତ୍ମନଃ ପଥ୍ୟଂ ଶ୍ରେୟୋ ଵା ସମଵେକ୍ଷସେ ॥ 16 ॥
ମୃତ୍ୟୁକାଲେ ୟଥା ମର୍ତ୍ୟୋ ଵିପରୀତାନି ସେଵତେ ।
ମୁମୂର୍ଷୂଣାଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ୟତ୍ପଥ୍ୟଂ ତନ୍ନ ରୋଚତେ ॥ 17 ॥
ପଶ୍ୟାମ୍ୟଦ୍ୟ ହି କଂଠେତ୍ଵାଂ କାଲପାଶାଵପାଶିତମ୍ ।
ୟଥା ଚାସ୍ମିନ୍ଭୟସ୍ଥାନେ ନ ବିଭେଷି ଦଶାନନ ॥ 18 ॥
ଵ୍ୟକ୍ତଂ ହିରଣ୍ମୟାନ୍ ହି ତ୍ଵଂ ସଂପଶ୍ୟସି ମହୀରୁହାନ୍ ।
ନଦୀଂ ଵୈତରଣୀଂ ଘୋରାଂ ରୁଧିରୌଘନିଵାହିନୀମ୍ ॥ 19 ॥
ଅସିପତ୍ରଵନଂ ଚୈଵ ଭୀମଂ ପଶ୍ୟସି ରାଵଣ ।
ତପ୍ତକାଂଚନପୁଷ୍ପାଂ ଚ ଵୈଡୂର୍ୟପ୍ରଵରଚ୍ଛଦାମ୍ ॥ 20 ॥
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସେ ଶାଲ୍ମଲୀଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣାମାୟସୈଃ କଂଟକୈଶ୍ଚିତାମ୍ ।
ନ ହି ତ୍ଵମୀଦୃଶଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ୟାଲୀକଂ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 21 ॥
ଧରିତୁଂ ଶକ୍ଷ୍ୟସି ଚିରଂ ଵିଷଂ ପୀତ୍ଵେଵ ନିର୍ଘୃଣଃ ।
ବଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵଂ କାଲପାଶେନ ଦୁର୍ନିଵାରେଣ ରାଵଣ ॥ 22 ॥
କ୍ଵଗତୋ ଲପ୍ସ୍ୟସେ ଶର୍ମ ଭର୍ତୁର୍ମମ ମହାତ୍ମନଃ ।
ନିମେଷାଂତରମାତ୍ରେଣ ଵିନା ଭ୍ରାତ୍ରା ମହାଵନେ ॥ 23 ॥
ରାକ୍ଷସା ନିହତା ୟେନ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ।
ସ କଥଂ ରାଘଵୋ ଵୀରସ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲୋ ବଲୀ ॥ 24 ॥
ନ ତ୍ଵାଂ ହନ୍ୟାଚ୍ଛରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରିଷ୍ଟଭାର୍ୟାପହାରିଣମ୍ ।
ତଚ୍ଚାନ୍ୟଚ୍ଚ ପରୁଷଂ ଵୈଦେହୀ ରାଵଣାଂକଗା ॥ 25 ॥
ଭୟଶୋକସମାଵିଷ୍ଟା କରୁଣଂ ଵିଲଲାପ ହ ।
ତଥା ଭୃଶାର୍ତାଂ ବହୁଚୈଵ ଭାଷିଣୀଂ ଵିଲାପପୂର୍ଵଂ କରୁଣଂ ଚ ଭାମିନୀମ୍ ।
ଜହାର ପାପଃ କରୁଣଂ ଵିଚେଷ୍ଟତୀଂ ନୃପାତ୍ମଜାମାଗତଗାତ୍ରଵେପଥୁମ୍ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ତ୍ରିପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
