ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଭୃଶମାଵ୍ରଜମାନସ୍ୟ ତସ୍ୟାଧୋ ଵାମଲୋଚନମ୍ ।
ପ୍ରାସ୍ଫୁରଚ୍ଚାସ୍ଖଲଦ୍ରାମୋ ଵେପଥୁଶ୍ଚାପ୍ୟ ଜାୟତ ॥ 1 ॥
ଉପାଲକ୍ଷ୍ୟ ନିମିତ୍ତାନି ସୋଽଶୁଭାନି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ।
ଅପି କ୍ଷେମଂ ନୁ ସୀତାୟା ଇତି ଵୈ ଵ୍ୟାଜହାର ଚ ॥ 2 ॥
ତ୍ଵରମାଣୋ ଜଗାମାଥ ସୀତାଦର୍ଶନଲାଲସଃ ।
ଶୂନ୍ୟମାଵସଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଭୂଵୋଦ୍ଵିଗ୍ନମାନସଃ ॥ 3 ॥
ଉଦ୍ଭ୍ରମନ୍ନିଵ ଵେଗେନ ଵିକ୍ଷିପନ୍ରଘୁନଂଦନଃ ।
ତତ୍ର ତତ୍ରୋଟଜସ୍ଥାନମଭିଵୀକ୍ଷୟ ସମଂତତଃ ॥ 4 ॥
ଦଦର୍ଶ ପର୍ଣଶାଲାଂ ଚ ରହିତାଂ ସୀତୟା ତଦା ।
ଶ୍ରିୟା ଵିରହିତାଂ ଧ୍ଵସ୍ତାଂ ହେମଂତେ ପଦ୍ମିନୀମିଵ ॥ 5 ॥
ରୁଦଂତମିଵ ଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ମ୍ଲାନପୁଷ୍ପମୃଗଦ୍ଵିଜମ୍ ।
ଶ୍ରିୟା ଵିହୀନଂ ଵିଧ୍ଵସ୍ତଂ ସଂତ୍ୟକ୍ତଵନଦେଵତମ୍ ॥ 6 ॥
ଵିପ୍ରକୀର୍ଣାଜିନକୁଶଂ ଵିପ୍ରଵିଦ୍ଧବ୍ରୁସୀକଟମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୂନ୍ୟଂ ନିଜସ୍ଥାନଂ ଵିଲଲାପ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ 7 ॥
ହୃତା ମୃତା ଵା ନଷ୍ଟା ଵା ଭକ୍ଷିତା ଵା ଭଵିଷ୍ୟତି ।
ନିଲୀନାପ୍ୟଥଵା ଭୀରୁରଥଵା ଵନମାଶ୍ରିତା ॥ 8 ॥
ଗତା ଵିଚେତୁଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଫଲାନ୍ୟପି ଚ ଵା ପୁନଃ ।
ଅଥଵା ପଦ୍ମିନୀଂ ୟାତା ଜଲାର୍ଥଂ ଵା ନଦୀଂ ଗତା ॥ 9 ॥
ୟତ୍ନାନ୍ମୃଗୟମାଣସ୍ତୁ ନାସସାଦ ଵନେ ପ୍ରିୟାମ୍ ।
ଶୋକରକ୍ତେକ୍ଷଣଶ୍ଶୋକାଦୁନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 10 ॥
ଵୃକ୍ଷାଦ୍ଵୃକ୍ଷଂ ପ୍ରଧାଵନ୍ସଗିରେଶ୍ଚାଦ୍ରିଂ ନଦାନ୍ନଦୀମ୍ ।
ବଭୂଵ ଵିଲପନ୍ରାମଶ୍ଶୋକାର୍ଣଵପରିପ୍ଲୁତଃ ॥ 11 ॥
ଅପି କାଚିତ୍ତ୍ଵୟା ଦୃଷ୍ଟା ସା କଦଂବପ୍ରିୟା ପ୍ରିୟା ।
କଦଂବ ୟଦି ଜାନୀଷେ ଶଂସ ସୀତାଂ ଶୁଭାନନାମ୍ ॥ 12 ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧପଲ୍ଲଵସଂକାଶା ପୀତକୌଶେୟଵାସିନୀ ।
ଶଂସସ୍ଵ ୟଦି ଵା ଦୃଷ୍ଟା ବିଲ୍ଵ ବିଲ୍ଵୋପମସ୍ତନୀ ॥ 13 ॥
ଅଥଵାଽର୍ଜୁନ ଶଂସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରିୟାଂ ତାମର୍ଜୁନପ୍ରିୟାମ୍ ।
ଜନକସ୍ୟ ସୁତା ଭୀରୁର୍ୟଦି ଜୀଵତି ଵା ନ ଵା ॥ 14 ॥
କକୁଭଃ କକୁଭୋରୂଂ ତାଂ ଵ୍ୟକ୍ତଂ ଜାନାତି ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ୟଥା ପଲ୍ଲଵପୁଷ୍ପାଢ୍ୟୋ ଭାତି ହ୍ୟେଷ ଵନସ୍ପତିଃ ॥ 15 ॥
ଭ୍ରମରୈରୁପଗୀତଶ୍ଚ ୟଥା ଦ୍ରୁମଵରୋ ହ୍ୟୟମ୍ ।
ଏଷ ଵ୍ୟକ୍ତଂ ଵିଜାନାତି ତିଲକସ୍ତିଲକପ୍ରିୟାମ୍ ॥ 16 ॥
ଅଶୋକ ଶୋକାପନୁଦ ଶୋକୋପହତଚେତସମ୍ ।
ତ୍ଵନ୍ନାମାନଂ କୁରୁ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରିୟାସଂଦର୍ଶନେନ ମାମ୍ ॥ 17 ॥
ୟଦି ତାଲ ତ୍ଵୟା ଦୃଷ୍ଟା ପକ୍ଵତାଲଫଲସ୍ତନୀ ।
କଥୟସ୍ଵ ଵରାରୋହାଂ କାରୁଣ୍ୟଂ ୟଦି ତେ ମୟି ॥ 18 ॥
ୟଦି ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵୟା ସୀତା ଜଂବୁ ଜଂବୂଫଲୋପମା ।
ପ୍ରିୟାଂ ୟଦି ଵିଜାନୀଷେ ନିଃଶଂକଂ କଥୟସ୍ଵ ମେ ॥ 19 ॥
ଅହୋ ତ୍ଵଂ କର୍ଣିକାରାଦ୍ୟ ସୁପୁଷ୍ପୈଶ୍ଶୋଭସେ ଭୃଶମ୍ ।
କର୍ଣିକାରପ୍ରିୟା ସାଧ୍ଵୀ ଶଂସ ଦୃଷ୍ଟା ପ୍ରିୟା ୟଦି ॥ 20 ॥
ଚୂତନୀପମହାସାଲାନ୍ପନସାନ୍କୁରଵାଂଧଵାନ୍ ।
ଦାଡିମାନନସାନ୍ଗତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ମହାୟଶାଃ ॥ 21 ॥
ମଲ୍ଲିକା ମାଧଵୀଶ୍ଚୈଵ ଚଂପକାନ୍କେତକୀସ୍ତଥା ।
ପୃଚ୍ଛନ୍ରାମୋ ଵନେ ଭାଂତଃ ଉନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 22 ॥
ଅଥଵା ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀଂ ମୃଗ ଜାନାସି ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ମୃଗଵିପ୍ରେକ୍ଷଣୀ କାଂତା ମୃଗୀଭିସ୍ସହିତା ଭଵେତ୍ ॥ 23 ॥
ଗଜ ସା ଗଜନାସୋରୂର୍ୟଦି ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵୟା ଭଵେତ୍ ।
ତାଂ ମନ୍ୟେ ଵିଦିତାଂ ତୁଭ୍ୟମାଖ୍ୟାହି ଵରଵାରଣ ॥ 24 ॥
ଶାର୍ଦୂଲ ୟଦି ସା ଦୃଷ୍ଟା ପ୍ରିୟା ଚଂଦ୍ରନିଭାନନା ।
ମୈଥିଲୀ ମମ ଵିସ୍ରବ୍ଧଂ କଥୟସ୍ଵ ନ ତେ ଭୟମ୍ ॥ 25 ॥
କିଂ ଧାଵସି ପ୍ରିୟେ ଦୂରେ ଦୃଷ୍ଟାସି କମଲେକ୍ଷଣେ ।
ଵୃକ୍ଷୈରାଚ୍ଛାଦ୍ୟ ଚାତ୍ମାନଂ କିଂ ମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ ॥ 26 ॥
ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠ ଵରାରୋହେ ନ ତେଽସ୍ତି କରୁଣା ମୟି ।
ନାତ୍ୟର୍ଥଂ ହାସ୍ୟଶୀଲାସି କିମର୍ଥଂ ମାମୁପେକ୍ଷସେ ॥ 27 ॥
ପୀତକୌଶେୟକେନାସି ସୂଚିତା ଵରଵର୍ଣିନି ।
ଧାଵଂତ୍ୟପି ମୟା ଦୃଷ୍ଟା ତିଷ୍ଠ ୟଦ୍ୟସ୍ତି ସୌହୃଦମ୍ ॥ 28 ॥
ନୈଵ ସା ନୂନମଥଵା ହିଂସିତା ଚାରୁହାସିନୀ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରପ୍ରାପ୍ତଂ ନ ମାଂ ନୂନଂ ୟଥୋପେକ୍ଷିତୁମର୍ହତି ॥ 29 ॥
ଵ୍ୟକ୍ତଂ ସା ଭକ୍ଷିତା ବାଲା ରାକ୍ଷସୈଃ ପିଶିତାଶନୈଃ ।
ଵିଭଜ୍ୟାଂକାନି ସର୍ଵାଣି ମୟା ଵିରହିତା ପ୍ରିୟା ॥ 30 ॥
ନୂନଂ ତଚ୍ଛୁଭଦଂତୋଷ୍ଠଂ ସୁନାସଂ ଚାରୁକୁଂଡଲମ୍ ।
ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରନିଭଂ ଗ୍ରସ୍ତଂ ମୁଖଂନିଷ୍ପ୍ରଭତାଂ ଗତମ୍ ॥ 31 ॥
ସା ହି ଚଂପକଵର୍ଣାଭା ଗ୍ରୀଵା ଗ୍ରୈଵେୟଶୋଭିତା ।
କୋମଲା ଵିଲପଂତ୍ୟାସ୍ତୁ କାଂତାୟା ଭକ୍ଷିତା ଶୁଭା ॥ 32 ॥
ନୂନଂ ଵିକ୍ଷିପ୍ୟମାଣୌ ତୌ ବାହୂ ପଲ୍ଲଵକୋମଲୌ ।
ଭକ୍ଷିତୌ ଵେପମାନାଗ୍ରୌ ସହସ୍ତାଭରଣାଂଗଦୌ ॥ 33 ॥
ମୟା ଵିରହିତା ବାଲା ରକ୍ଷସାଂ ଭକ୍ଷଣାୟ ଵୈ ।
ସାର୍ଧେନେଵ ପରିତ୍ୟକ୍ତା ଭକ୍ଷିତା ବହୁବାଂଧଵା ॥ 34 ॥
ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହାବାହୋ ପଶ୍ୟସି ତ୍ଵଂ ପ୍ରିୟାଂ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ହା ପ୍ରିୟେ କ୍ଵ ଗତା ଭଦ୍ରେ ହା ସୀତେତି ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ 35 ॥
ଇତ୍ୟେଵଂ ଵିଲପନ୍ରାମଃ ପରିଧାଵନ୍ଵନାଦ୍ଵନମ୍ ।
କ୍ଵଚିଦୁଦ୍ଭ୍ରମତେ ଵେଗାତ୍କ୍ଵଚିଦ୍ଵିଭ୍ରମତେ ବଲାତ୍ ॥ 36 ॥
କ୍ଵଚିନ୍ମତ୍ତ ଇଵାଭାତି କାଂତାନ୍ଵେଷଣତତ୍ପରଃ ।
ସ ଵନାନି ନଦୀଶ୍ଶୈଲାନ୍ ଗିରିପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ ॥ 37 ॥
କାନନାନି ଚ ଵେଗେନ ଭ୍ରମତ୍ୟପରିସଂସ୍ଥିତଃ ।
ତଥା ସ ଗତ୍ଵା ଵିପୁଲଂ ମହଦ୍ଵନଂ ପରୀତ୍ୟ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଥ ମୈଥିଲୀଂ ପ୍ରତି ।
ଅନିଷ୍ଠିତାଶସ୍ସଚକାର ମାର୍ଗଣେ ପୁନଃ ପ୍ରିୟାୟାଃ ପରମଂ ପରିଶ୍ରମମ୍ ॥ 38 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
