ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତାସ୍ସୀତୟା ଘୋରଂ ରାକ୍ଷସ୍ୟଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ ।
କାଶ୍ଚିଜ୍ଜଗ୍ମୁସ୍ତଦାଖ୍ୟାତୁଂ ରାଵଣସ୍ୟ ତରସ୍ଵିନଃ ॥ 1 ॥
ତତଃ ସୀତାମୁପାଗମ୍ୟ ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଘୋରଦର୍ଶନାଃ ।
ପୁନଃ ପରୁଷମେକାର୍ଥମନର୍ଥାର୍ଥମଥାବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 2 ॥
ଅଦ୍ୟେଦାନୀଂ ତଵାନାର୍ୟେ ସୀତେ ପାପଵିନିଶ୍ଚୟେ ।
ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଭକ୍ଷୟିଷ୍ୟଂତି ମାଂସମେତଦ୍ୟଥାସୁଖମ୍ ॥ 3 ॥
ସୀତାଂ ତାଭିରନାର୍ୟାଭିର୍ଦୃଷ୍ଟଵା ସଂତର୍ଜିତାଂ ତଦା ।
ରାକ୍ଷସୀ ତ୍ରିଜଟା ଵୃଦ୍ଧା ଶୟାନା ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 4 ॥
ଆତ୍ମାନଂ ଖାଦତାନାର୍ୟା ନ ସୀତାଂ ଭକ୍ଷୟିଷ୍ୟଥ ।
ଜନକସ୍ୟ ସୁତାମିଷ୍ଟାଂ ସ୍ନୁଷାଂ ଦଶରଥସ୍ୟ ଚ ॥ 5 ॥
ସ୍ଵପ୍ନୋ ହ୍ୟଦ୍ୟ ମୟା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦାରୁଣୋ ରୋମହର୍ଷଣଃ ।
ରାକ୍ଷସାନାମଭାଵାୟ ଭର୍ତୁରସ୍ୟା ଭଵାୟ ଚ ॥ 6 ॥
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଜଟୟା ରାକ୍ଷସ୍ୟଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ ।
ସର୍ଵା ଏଵାବ୍ରୁଵନ୍ଭୀତାସ୍ତ୍ରିଜଟାଂ ତାମିଦଂ ଵଚଃ ॥ 7 ॥
କଥୟସ୍ଵ ତ୍ଵୟା ଦୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵପ୍ନୋଽୟଂ କୀଦୃଶୋ ନିଶି ।
ତାସାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ମୁଖାଚ୍ୟୁତମ୍ ॥ 8 ॥
ଉଵଚ ଵଚନଂ କାଲେ ତ୍ରିଜଟା ସ୍ଵପ୍ନସଂଶ୍ରିତମ୍ ।
ଗଜଦଂତମୟୀଂ ଦିଵ୍ୟାଂ ଶିବିକାମଂତରିକ୍ଷଗାମ୍ ॥ 9 ॥
ୟୁକ୍ତାଂ ହଂସସହସ୍ରେଣ ସ୍ଵୟମାସ୍ଥାୟ ରାଘଵଃ ।
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ୟାଂବରଧରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହାଗତଃ ॥ 10 ॥
ସ୍ଵପ୍ନେ ଚାଦ୍ୟ ମୟା ଦୃଷ୍ଟା ସୀତା ଶୁକ୍ଲାଂବରାଵୃତା ।
ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଶ୍ଵେତଂ ପର୍ଵତମାସ୍ଥିତା ॥ 11 ॥
ରାମେଣ ସଂଗତା ସୀତା ଭାସ୍କରେଣ ପ୍ରଭା ୟଥା ।
ରାଘଵଶ୍ଚ ମୟା ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚତୁର୍ଦଷ୍ଟ୍ରଂ ମହାଗଜମ୍ ॥ 12 ॥
ଆରୂଢ ଶ୍ଶୈଲସଂକାଶଂ ଚଚାର ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ତତସ୍ତୌ ନରଶାର୍ଦୂଲୌ ଦୀପ୍ୟମାନୌ ସ୍ଵତେଜସା ॥ 13 ॥
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ୟାଂବରଧରୌ ଜାନକୀଂ ପର୍ୟୁପସ୍ଥିତୌ ।
ତତସ୍ତସ୍ୟ ନଗସ୍ୟାଗ୍ରେ ହ୍ୟାକାଶସ୍ଥସ୍ୟ ଦଂତିନଃ ॥ 14 ॥
ଭର୍ତ୍ରା ପରିଗୃହୀତସ୍ୟ ଜାନକୀ ସ୍କଂଧମାଶ୍ରିତା ।
ଭର୍ତୁରଂକାତ୍ସମୁତ୍ପତ୍ୟ ତତଃ କମଲଲୋଚନା ॥ 15 ॥
ଚଂଦ୍ରସୂର୍ୟୌ ମୟା ଦୃଷ୍ଟା ପାଣିନା ପରିମାର୍ଜତୀ ।
ତତସ୍ତାଭ୍ୟାଂ କୁମାରାଭ୍ୟାମାସ୍ଥିତଃ ସ ଗଜୋତ୍ତମଃ ॥ 16 ॥
ସୀତୟା ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ୟା ଲଂକାୟା ଉପରିସ୍ଥିତଃ ।
ପାଂଡୁରର୍ଷଭୟୁକ୍ତେନ ରଥେନାଷ୍ଟୟୁଜା ସ୍ଵୟମ୍ ॥ 17 ॥
ଇହୋପୟାତଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସ୍ସୀତୟା ସହ ଭାର୍ୟୟା ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତୟା ସହ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 18 ॥
ଆରୁହ୍ୟ ପୁଷ୍ପକଂ ଦିଵ୍ୟଂ ଵିମାନଂ ସୂର୍ୟସନ୍ନିଭମ୍ ।
ଉତ୍ତରାଂ ଦିଶମାଲୋକ୍ୟ ଜଗାମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥ 19 ॥
ଏଵଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ମୟା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାମୋ ଵିଷ୍ଣୁପରାକ୍ରମଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତୟା ସହ ରାଘଵଃ ॥ 20 ॥
ନ ହି ରାମୋ ମହାତେଜାଶ୍ଶକ୍ୟୋ ଜେତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ ।
ରାକ୍ଷସୈର୍ଵାପି ଚାନ୍ୟୈର୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଃ ପାପଜନୈରିଵ ॥ 21 ॥
ରାଵଣଶ୍ଚ ମୟା ଦୃଷ୍ଟଃ କ୍ଷିତୌ ତୈଲସମୁକ୍ଷିତଃ ।
ରକ୍ତଵାସାଃ ପିବନ୍ମତ୍ତଃ କରଵୀରକୃତସ୍ରଜଃ ॥ 22 ॥
ଵିମାନାତ୍ପୁଷ୍ପକାଦଦ୍ୟ ରାଵଣଃ ପତିତୋ ଭୁଵି ।
କୃଷ୍ୟମାଣଃ ସ୍ତ୍ରିୟା ଦୃଷ୍ଟୋ ମୁଂଡଃ କୃଷ୍ଣାଂବରଃ ପୁନଃ ॥ 23 ॥
ରଥେନ ଖରୟୁକ୍ତେନ ରକ୍ତମାଲ୍ୟାନୁଲେପନଃ ।
ପିପଂସ୍ତୈଲଂ ହସନ୍ନୃତ୍ୟନ୍ ଭ୍ରାଂତଚିତ୍ତାକୁଲେଂଦ୍ରିୟଃ ॥ 24 ॥
ଗର୍ଦଭେନ ୟୟୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାସ୍ଥିତଃ ।
ପୁନରେଵ ମୟା ଦୃଷ୍ଟୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ॥ 25 ॥
ପତିତୋଽ ଵାକ୍ଚିରା ରା ଭୂମୌ ଗର୍ଦଭାଦ୍ଭୟମୋହିତଃ ।
ସହସୋତ୍ଥାୟ ସଂଭ୍ରାଂତୋ ଭୟାର୍ତୋ ମଦଵିହ୍ଵଲଃ ॥ 26 ॥
ଉନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ଦିଗ୍ଵାସା ଦୁର୍ଵାକ୍ୟଂ ପ୍ରଲପନ୍ବହୁ ।
ଦୁର୍ଗଂଧଂ ଦୁସ୍ସହଂ ଘୋରଂ ତିମିରଂ ନରକୋପମମ୍ ॥ 27 ॥
ମଲପଂକଂ ପ୍ରଵିଶ୍ୟାଶୁ ମଗ୍ନସ୍ତତ୍ର ସ ରାଵଣଃ ।
କଂଠେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରମଦା ରକ୍ତଵାସିନୀ ॥ 28 ॥
କାଲୀ କର୍ଦମଲିପ୍ତାଂଗୀ ଦିଶଂ ୟାମ୍ୟାଂ ପ୍ରକର୍ଷତି ।
ଏଵଂ ତତ୍ର ମୟା ଦୃଷ୍ଟଃ କୁଂଭକର୍ଣୋ ନିଶାଚରଃ ॥ 29 ॥
ରାଵଣସ୍ୟ ସୁତାସ୍ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତୈଲସମୁକ୍ଷିତାଃ ।
ଵରାହେଣ ଦଶଗ୍ରୀଵଶ୍ଶିଂଶୁମାରେଣ ଚେଂଦ୍ରଜିତ୍ ॥ 30 ॥
ଉଷ୍ଟ୍ରେଣ କୁଂଭକର୍ଣଶ୍ଚ ପ୍ରୟାତା ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ।
ଏକସ୍ତତ୍ର ମୟା ଦୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରୋ ଵିଭୀଷଣଃ ॥ 31 ॥
ଶୁକ୍ଲମାଲ୍ୟାଂବରଧରଃ ଶୁକ୍ଲଗଂଧାନୁଲେପନଃ ।
ଶଂଖଦୁଂଧୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ନୃତ୍ତଗୀତୈରଲଂକୃତଃ ॥ 32 ॥
ଆରୁହ୍ୟ ଶୈଲସଂକାଶଂ ମେଘସ୍ତନିତନିସ୍ସ୍ଵନମ୍ ।
ଚତୁର୍ଦଂତଂ ଗଜଂ ଦିଵ୍ୟମାସ୍ତେ ତତ୍ର ଵିଭୀଷଣଃ ॥ 33 ॥
ଚତୁର୍ଭିସ୍ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଥଂ ଵୈହାୟସମୁପସ୍ଥିତଃ ।
ସମାଜଶ୍ଚ ମୟା ଦୃଷ୍ଟୋ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନଃ ॥ 34 ॥
ପିବତାଂ ରକ୍ତମାଲ୍ୟାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ରକ୍ତଵାସସାମ୍ ।
ଲଂକା ଚେୟଂ ପୁରୀ ରମ୍ୟା ସଵାଜିରଥକୁଂଜରାଃ ॥ 35 ॥
ସାଗରେ ପତିତା ଦୃଷ୍ଟା ଭଗ୍ନଗୋପୁରତୋରଣା ।
ଲଂକା ଦୃଷ୍ଟା ମୟା ସ୍ଵପ୍ନେ ରାଵଣେନାଭିରକ୍ଷିତା ॥ 36 ॥
ଦଗ୍ଧା ରାମସ୍ୟ ଦୂତେନ ଵାନରେଣ ତରସ୍ଵିନା ।
ପୀତ୍ଵା ତୈଲଂ ପ୍ରନୃତ୍ତାଶ୍ଚ ପ୍ରହସଂତ୍ୟୋ ମହାସ୍ଵନାଃ ॥ 37 ॥
ଲଂକାୟାଂ ଭସ୍ମରୂକ୍ଷାୟାଂ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
କୁଂଭକର୍ଣାଦୟଶ୍ଚେମେ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵାଃ ॥ 38 ॥
ରକ୍ତଂ ନିଵସନଂ ଗୃହ୍ୟ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଗୋମୟହ୍ରଦେ ।
ଅପଗଚ୍ଛତ ନଶ୍ୟଧ୍ଵଂ ସୀତାମାପ୍ନୋତି ରାଘଵଃ ॥ 39 ॥
ଘାତୟେତ୍ପରମାମର୍ଷୀ ୟୁଷ୍ମାନ୍ସାର୍ଥଂ ହି ରାକ୍ଷସୈଃ ।
ପ୍ରିୟାଂ ବହୁମତାଂ ଭାର୍ୟାଂ ଵନଵାସମନୁଵ୍ରତାମ୍ ॥ 40 ॥
ଭର୍ତ୍ସିତାଂ ତର୍ଜିତାଂ ଵାପି ନାନୁମଂସ୍ୟତି ରାଘଵଃ ।
ତଦଲଂ କ୍ରୂରଵାକ୍ୟୈଶ୍ଚ ସାଂତ୍ଵମେଵାଭିଧୀୟତାମ୍ ॥ 41 ॥
ଅଭିୟାଚାମ ଵୈଦେହୀମେତଦ୍ଧି ମମ ରୋଚତେ ।
ୟସ୍ୟାମେଵଂଵିଧଃ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଦୁଃଖିତାୟାଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ୟତେ ॥ 42 ॥
ସା ଦୁଃଖୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମୁକ୍ତା ପ୍ରିୟଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ୟନୁତ୍ତମମ୍ ।
ଭର୍ତ୍ସିତାମପି ୟାଚଧ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସ୍ୟଃ କିଂ ଵିଵକ୍ଷୟା ॥ 43 ॥
ରାଘଵାଦ୍ଧି ଭୟଂ ଘୋରଂ ରାକ୍ଷସାନାମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ପ୍ରଣିପାତପ୍ରସନ୍ନା ହି ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା ॥ 44 ॥
ଅଲମେଷା ପରିତ୍ରାତୁଂ ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ମହତୋ ଭୟାତ୍ ।
ଅପି ଚାସ୍ୟା ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ୟା ନ କିଂଚିଦୁପଲକ୍ଷୟେ ॥ 45 ॥
ଵିରୂପମପି ଚାଂଗେଷୁ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି ଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ଛାୟାଵୈଗୁଣ୍ୟମାତ୍ରଂ ତୁ ଶଂକେ ଦୁଃଖମୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥ 46 ॥
ଅଦୁଃଖାର୍ହାମିମାଂ ଦେଵୀଂ ଵୈହାୟସମୁପସ୍ଥିତାମ୍ ।
ଅର୍ଥସିଦ୍ଧିଂ ତୁ ଵୈଦେହ୍ୟାଃ ପଶ୍ୟାମ୍ୟହମୁପସ୍ଥିତାମ୍ ॥ 47 ॥
ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରଵିନାଶଂ ଚ ଵିଜୟଂ ରାଘଵସ୍ୟ ଚ ।
ନିମିତ୍ତଭୂତମେତତ୍ତୁ ଶ୍ରୋତୁମସ୍ୟା ମହତ୍ପ୍ରିୟମ୍ ॥ 48 ॥
ଦୃଶ୍ୟତେ ଚ ସ୍ଫୁରଚ୍ଚକ୍ଷୁଃ ପଦ୍ମପତ୍ରମିଵାୟତମ୍ ।
ଈଷଚ୍ଛ ହୃଷିତୋ ଵାସ୍ୟା ଦକ୍ଷିଣାୟା ହ୍ୟଦକ୍ଷିଣଃ ॥ 49 ॥
ଅକସ୍ମାଦେଵ ଵୈଦେହ୍ୟା ବାହୁରେକଃ ପ୍ରକଂପତେ ।
କରେଣୁହସ୍ତପ୍ରତିମ ସ୍ସଵ୍ୟଶ୍ଚୋରୁରନୁତ୍ତମଃ ॥ 50 ॥
ଵେପମାନଃ ସୂଚୟତି ରାଘଵଂ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତମ୍ ।
ପକ୍ଷୀ ଚ ଶାଖାନିଲୟଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚୋତ୍ତମସାଂତ୍ଵଵାଦୀ ।
ସୁସ୍ଵାଗତାଂ ଵାଚମୁଦୀରୟାନଃ ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚୋଦୟତୀଵ ହୃଷ୍ଟଃ ॥ 51 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ସପ୍ତଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
