ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥ ୟାତ୍ରାଂ ସମୀହଂତଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଜଃ ।
ଭରତଂ ଶୋକସଂତପ୍ତମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଗତିର୍ୟ ସ୍ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦୁଃଖେ କିଂ ପୁନରାତ୍ମନଃ ।
ସ ରାମ ସ୍ସତ୍ତ୍ଵସଂପନ୍ନଃ ସ୍ତ୍ରିୟା ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ଵନମ୍ ॥ 2 ॥
ବଲଵାନ୍ଵୀର୍ୟସଂପନ୍ନୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ୟୋଽପ୍ୟସୌ ।
କିଂ ନ ମୋଚୟତେ ରାମଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ମ ପିତୃନିଗ୍ରହମ୍ ॥ 3 ॥
ପୂର୍ଵମେଵ ତୁ ନିଗ୍ରାହ୍ୟ ସ୍ସମଵେକ୍ଷ୍ୟ ନୟାନୟୌ ।
ଉତ୍ପଥଂ ୟସ୍ସମାରୂଢୋ ରାଜା ନାର୍ୟା ଵଶଂ ଗତଃ ॥ 4 ॥
ଇତି ସଂଭାଷମାଣେ ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନେ ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଜେ ।
ପ୍ରାଗ୍ଦ୍ଵାରେଽଭୂତ୍ତଦା କୁବ୍ଜା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା ॥ 5 ॥
ଲିପ୍ତା ଚଂଦନସାରେଣ ରାଜଵସ୍ତ୍ରାଣି ବିଭ୍ରତୀ ।
ଵିଵିଧଂ ଵିଵିଧୈ ସ୍ତୈସ୍ତୈର୍ଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଭୂଷିତା ॥ 6 ॥
ମେଖଲାଦାମଭିଶ୍ଚିତ୍ରୈରନ୍ୟୈଶ୍ଚ ଶୁଭଭୂଷଣୈଃ ।
ବଭାସେ ବହୁଭିର୍ବଦ୍ଧା ରଜ୍ଜୁବଦ୍ଧେଵ ଵାନରୀ ॥ 7 ॥
ତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ତଦା ଦ୍ଵାସ୍ସ୍ଥାସ୍ସୁଭୃଶଂ ପାପକାରିଣୀମ୍ ।
ଗୃହୀତ୍ଵାଽକରୁଣାଂ କୁବ୍ଜାଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନାୟ ନ୍ୟଵେଦୟନ୍ ॥ 8 ॥
ୟସ୍ୟାଃ କୃତେ ଵନେ ରାମୋ ନ୍ୟସ୍ତଦେହଶ୍ଚ ଵଃ ପିତା ।
ସେୟଂ ପାପା ନୃଶଂସା ଚ ତସ୍ୟାଃ କୁରୁ ୟଥାମତି ॥ 9 ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ ତଦାଜ୍ଞାୟ ଵଚନଂ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ ।
ଅଂତଃପୁରଚରାନ୍ସର୍ଵାନିତ୍ୟୁଵାଚ ଧୃତ ଵ୍ରତଃ ॥ 10 ॥
ତୀଵ୍ରମୁତ୍ପାଦିତଂ ଦୁଃଖଂ ଭ୍ରାତ୍ରୂଣାଂ ମେ ତଥା ପିତୁଃ ।
ୟୟା ସେୟଂ ନୃଶଂସସ୍ୟ କର୍ମଣଃ ଫଲମଶ୍ନୁତାମ୍ ॥ 11 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତେନାଶୁ ସଖୀଜନସମାଵୃତା ।
ଗୃହୀତା ବଲଵତ୍କୁବ୍ଜା ସା ତଦ୍ଗୃହମନାଦୟତ୍ ॥ 12 ॥
ତତ ସ୍ସୁଭୃଶସଂତପ୍ତସ୍ତସ୍ୟା ସ୍ସର୍ଵ ସ୍ସଖୀଜନଃ ।
କ୍ରୁଦ୍ଧମାଜ୍ଞାୟ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଵିପଲାୟତ ସର୍ଵଶଃ ॥ 13 ॥
ଆମଂତ୍ରୟତ କୃତ୍ସ୍ନ ଶ୍ଚ ତସ୍ୟା ସ୍ସର୍ଵ ସ୍ସଖୀଜନଃ ।
ୟଥାଽୟଂ ସମୁପକ୍ରାଂତୋ ନିଶ୍ଶେଷାଂ ନଃ କରିଷ୍ୟତି ॥ 14 ॥
ସାନୁକ୍ରୋଶାଂ ଵଦାନ୍ୟାଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞାଂ ଚ ୟଶସ୍ଵିନୀମ୍ ।
କୌସଲ୍ୟାଂ ଶରଣଂ ୟାମ ସା ହି ନୋଽସ୍ତୁ ଧ୍ରୁଵା ଗତିଃ ॥ 15 ॥
ସ ଚ ରୋଷେଣ ତାମ୍ରାକ୍ଷ ଶ୍ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶ୍ଶତ୍ରୁତାପନଃ ।
ଵିଚକର୍ଷ ତଦା କୁବ୍ଜାଂ କ୍ରୋଶଂତୀଂ ଧରଣୀତଲେ ॥ 16 ॥
ତସ୍ୟା ହ୍ୟାକୃଷ୍ୟମାଣାୟା ମଂଥରାୟା ସ୍ତତସ୍ତତଃ ।
ଚିତ୍ରଂ ବହୁଵିଧଂ ଭାଂଡଂ ପୃଥିଵ୍ୟାଂ ତଦ୍ଵ୍ୟଶୀର୍ୟତ ॥ 17 ॥
ତେନ ଭାଂଡେନ ସଂସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାଜନିଵେଶନମ୍ ।
ଅଶୋଭତ ତଦା ଭୂୟଃ ଶାରଦଂ ଗଗନଂ ୟଥା ॥ 18 ॥
ସ ବଲୀ ବଲଵତ୍କ୍ରୋଧାଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ।
କୈକେୟୀମଭିନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ୟ ବଭାଷେ ପରୁଷଂ ଵଚଃ ॥ 19 ॥
ତୈର୍ଵାକ୍ୟୈଃ ପରୁଷୈର୍ଦୁଃଖୈଃ କୈକେୟୀ ଭୃଶଦୁଃଖିତା ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଭୟସଂତ୍ରସ୍ତା ପୁତ୍ରଂ ଶରଣମାଗତା ॥ 20 ॥
ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ଭରତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଵଧ୍ୟା ସ୍ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପ୍ରମଦାଃ କ୍ଷମ୍ୟତାମିତି ॥ 21 ॥
ହନ୍ୟାମହମିମାଂ ପାପାଂ କୈକେୟୀଂ ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣୀମ୍ ।
ୟଦି ମାଂ ଧାର୍ମିକୋ ରାମୋ ନାସୂୟେନ୍ମାତୃଘାତକମ୍ ॥ 22 ॥
ଇମାମପି ହତାଂ କୁବ୍ଜାଂ ୟଦି ଜାନାତି ରାଘଵଃ ।
ତ୍ଵାଂ ଚ ମାଂ ଚ ହି ଧର୍ମାତ୍ମା ନାଭିଭାଷିଷ୍ୟତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ 23 ॥
ଭରତସ୍ୟ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଜଃ ।
ନ୍ୟଵର୍ତତ ତତୋ ରୋଷାତ୍ତାଂ ମୁମୋଚ ଚ ମଂଥରାମ୍ ॥ 24 ॥
ସା ପାଦମୂଲେ କୈକେୟ୍ୟା ମଂଥରା ନିପପାତ ହ ।
ନିଶ୍ଶ୍ଵସଂତୀ ସୁଦୁଃଖାର୍ତା କୃପଣଂ ଵିଲଲାପ ଚ ॥ 25 ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଵିକ୍ଷେପଵିମୂଢସଂଜ୍ଞାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ କୁବ୍ଜାଂ ଭରତସ୍ୟ ମାତା ।
ଶନୈସ୍ସମାଶ୍ଵାସୟଦାର୍ତରୂପାଂ କ୍ରୌଂଚୀଂ ଵିଲଗ୍ନାମିଵ ଵୀକ୍ଷମାଣାମ୍ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଅଷ୍ଟସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
