ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରୟୋଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ମୈଥିଲୀଂ ରାଜା ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ ।
ସଂଦିଶ୍ୟ ଚ ତତଃ ସର୍ଵା ରାକ୍ଷସୀର୍ନିର୍ଜଗାମ ହ ॥ 1 ॥
ନିଷ୍କ୍ରାଂତେ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରେ ତୁ ପୁନରଂତଃପୁରଂ ଗତେ ।
ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଭୀମରୂପାସ୍ତାଃ ସୀତାଂ ସମଭିଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ॥ 2 ॥
ତତଃ ସୀତାମୁପାଗମ୍ୟ ରାକ୍ଷସ୍ୟଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ ।
ପରଂ ପରୁଷୟା ଵାଚା ଵୈଦେହୀମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 3 ॥
ପୌଲସ୍ତ୍ୟସ୍ୟ ଵରିଷ୍ଠସ୍ୟ ରାଵଣସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ଭାର୍ୟା ତ୍ଵଂ ସୀତେ ନ ବହୁମନ୍ୟସେ ॥ 4 ॥
ତତସ୍ତ୍ଵେକଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଆମଂତ୍ୟ୍ର କ୍ରୋଧାତାମ୍ରାକ୍ଷୀ ସୀତାଂ କରତଲୋଦରୀମ୍ ॥ 5 ॥
ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଷଣ୍ଣାଂ ତୁ ଚତୁର୍ଥୋ ୟଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ମାନସୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରଃ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 6 ॥
ପୁଲସ୍ତ୍ୟସ୍ୟ ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ମହର୍ଷିର୍ମାନସଃ ସୁତଃ ।
ନାମ୍ନା ସ ଵିଶ୍ରଵା ନାମ ପ୍ରଜାପତିସମପ୍ରଭଃ ॥ 7 ॥
ତସ୍ୟ ପୁତ୍ରୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ରାଵଣଃ ଶତ୍ରୁରାଵଣଃ ।
ତସ୍ୟ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ଭାର୍ୟା ଭଵିତୁମର୍ହସି ॥ 8 ॥
ମୟୋକ୍ତଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗିଃ ଵାକ୍ୟଂ କିଂ ନାନୁମନ୍ୟସେ ।
ତତୋ ହରିଜଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 9 ॥
ଵିଵର୍ତ୍ୟ ନୟନେ କୋପାନ୍ମାର୍ଜାରସଦୃଶେକ୍ଷଣା ।
ୟେନ ଦେଵାସ୍ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତାଃ ॥ 10 ॥
ତସ୍ୟ ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ଭାର୍ୟା ଭଵିତୁମର୍ହସି ।
ତତସ୍ତୁ ପ୍ରଘସା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତା ॥ 11 ॥
ଭର୍ତ୍ସୟଂତୀ ତଦା ଘୋରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଵୀର୍ୟୋତ୍ସିକ୍ତସ୍ୟ ଶୂରସ୍ୟ ସଂଗ୍ରାମେଷୁ ନିଵର୍ତିନଃ ॥ 12 ॥
ବଲିନୋ ଵୀର୍ୟୟୁକ୍ତସ୍ୟ ଭାର୍ୟାତ୍ଵଂ କିଂ ନ ଲପ୍ସ୍ୟସେ ।
ପ୍ରିୟାଂ ବହୁମତାଂ ଭାର୍ୟାଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ମହାବଲଃ ॥ 13 ॥
ସର୍ଵାସାଂ ଚ ମହାଭାଗାଂ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ୟତି ରାଵଣଃ ।
ସମୃଦ୍ଧଂ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରେଣ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍ ॥ 14 ॥
ଅଂତଃପୁରଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ୟ ତ୍ଵାମୁପୈଷ୍ୟତି ରାଵଣଃ ।
ଅନ୍ୟା ତୁ ଵିକଟା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 15 ॥
ଅସକୃଦ୍ଦେଵତା ୟୁଦ୍ଧେ ନାଗଗଂଧର୍ଵଦାନଵାଃ ।
ନିର୍ଜିତାଃ ସମରେ ୟେନ ସ ତେ ପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଗତଃ ॥ 16 ॥
ତସ୍ୟ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧସ୍ୟ ରାଵଣସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
କିମଦ୍ୟ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ଭାର୍ୟାତ୍ଵଂ ନେଚ୍ଛସେଽଧମେ ॥ 17 ॥
ତତସ୍ତୁ ଦୁର୍ମୁଖୀ ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ୟସ୍ୟ ସୂର୍ୟୋ ନ ତପତି ଭୀତୋ ୟସ୍ୟ ଚ ମାରୁତଃ ॥ 18 ॥
ନ ଵାତି ସ୍ମାୟତାପାଂଗେ କିଂ ତ୍ଵଂ ତସ୍ୟ ନ ତିଷ୍ଠସି ।
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ତରଵୋ ମୁମୁଚୁର୍ୟସ୍ୟ ଵୈ ଭୟାତ୍ ॥ 19 ॥
ଶୈଲାଶ୍ଚ ସୁଭ୍ରୁ ପାନୀୟଂ ଜଲଦାଶ୍ଚ ୟଦେଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ୟ ନୈରୃତରାଜସ୍ୟ ରାଜରାଜସ୍ୟ ଭାମିନି ॥ 20 ॥
କିଂ ତ୍ଵଂ ନ କୁରୁଷେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଭାର୍ୟାର୍ଥେ ରାଵଣସ୍ୟ ହି ।
ସାଧୁ ତେ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଦେଵି କଥିତଂ ସାଧୁ ଭାମିନି ॥ 21 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ତ୍ରୟୋଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
