ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତତ୍ରସ୍ଥୋ ମାର୍ଗମାଣଶ୍ଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ଅଵେକ୍ଷମାଣଶ୍ଚ ମହୀଂ ସର୍ଵାଂ ତାମନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ ॥ 1 ॥
ସଂତାନକଲତାଭିଶ୍ଚ ପାଦପୈରୁପଶୋଭିତାମ୍ ।
ଦିଵ୍ୟଗଂଧରସୋପେତାଂ ସର୍ଵତସ୍ସମଲଂକୃତାମ୍ ॥ 2 ॥
ତାଂ ସ ନଂଦନସଂକାଶାଂ ମୃଗପକ୍ଷିଭିରାଵୃତାମ୍ ।
ହର୍ମ୍ୟପ୍ରାସାଦସଂବାଧାଂ କୋକିଲାକୁଲନିସ୍ସ୍ଵନାମ୍ ॥ 3 ॥
କାଂଚନୋତ୍ପଲପଦ୍ମାଭିର୍ଵାପୀଭିରୁପଶୋଭିତାମ୍ ।
ବହ୍ଵାସନକୁଥୋପେତାଂ ବହୁଭୂମିଗୃହାୟୁତାମ୍ ॥ 4 ॥
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈ ରମ୍ୟାଂ ଫଲଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ପାଦପୈଃ ।
ପୁଷ୍ପିତାନାମଶୋକାନାଂ ଶ୍ରିୟା ସୂର୍ୟୋଦୟପ୍ରଭାମ୍ ॥ 5 ॥
ପ୍ରଦୀପ୍ତାମିଵ ତତ୍ରସ୍ଥୋ ମାରୁତିସ୍ସମୁଦୈକ୍ଷତ ।
ନିଷ୍ପତ୍ରଶାଖାଂ ଵିହଗୈଃ କ୍ରିୟମାଣାମିଵାସକୃତ୍ ॥ 6 ॥
ଵିନିଷ୍ପତଦ୍ଭିଃ ଶତଶଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ପୁଷ୍ପାଵତଂସକୈଃ ।
ଆମୂଲପୁଷ୍ପନିଚିତୈରଶୋକୈଶ୍ଶୋକନାଶନୈଃ ॥ 7 ॥
ପୁଷ୍ପଭାରାତିଭାରୈଶ୍ଚ ସ୍ପୃଶଦ୍ଭିରିଵ ମେଦିନୀମ୍ ।
କର୍ଣିକାରୈଃ କୁସୁମିତୈଃ କିଂଶୁକୈଶ୍ଚ ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ ॥ 8 ॥
ସ ଦେଶଃ ପ୍ରଭୟା ତେଷାଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଇଵ ସର୍ଵତଃ ।
ପୁନ୍ନାଗାସ୍ସପ୍ତପର୍ଣାଶ୍ଚ ଚଂପକୋଦ୍ଦାଲକାସ୍ତଥା ॥ 9 ॥
ଵିଵୃଦ୍ଧମୂଲା ବହଵଶ୍ଶୋଭଂତେ ସ୍ମ ସୁପୁଷ୍ପିତାଃ ।
ଶାତକୁଂଭନିଭାଃ କେଚିତ୍କେଚିଦଗ୍ନିଶିଖୋପମାଃ ॥ 10 ॥
ନୀଲାଂଜନନିଭାଃ କେଚିତ୍ତତ୍ରାଶୋକାସ୍ସହସ୍ରଶଃ ।
ନଂଦନଂ ଵିଵିଧୋଦ୍ୟାନଂ ଚିତ୍ରଂ ଚୈତ୍ରରଥଂ ୟଥା ॥ 11 ॥
ଅତିଵୃତ୍ତମିଵାଚିଂତ୍ୟଂ ଦିଵ୍ୟଂ ରମ୍ୟଂ ଶ୍ରିୟା ଵୃତମ୍ ।
ଵିତୀୟମିଵ ଚାକାଶଂ ପୁଷ୍ପଜ୍ୟୋତିର୍ଗଣାୟୁତମ୍ ॥ 12 ॥
ପୁଷ୍ପରତ୍ନଶତୈଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଦ୍ଵିତୀୟଂ ସାଗରଂ ୟଥା ।
ସର୍ଵର୍ତୁପୁଷ୍ପୈର୍ନିଚିତଂ ପାଦପୈର୍ମଧୁଗଂଧିଭିଃ ॥ 13 ॥
ନାନାନିନାଦୈରୁଦ୍ୟାନଂ ରମ୍ୟଂ ମୃଗଗଣୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ।
ଅନେକଗଂଧପ୍ରଵହଂ ପୁଣ୍ୟଗଂଧଂ ମନୋରମମ୍ ॥ 14 ॥
ଶୈଲେଂଦ୍ରମିଵ ଗଂଧାଢ୍ୟଂ ଦ୍ଵିତୀୟଂ ଗଂଧମାଦନମ୍ ।
ଅଶୋକଵନିକାୟାଂ ତୁ ତସ୍ୟାଂ ଵାନରପୁଂଗଵଃ ॥ 15 ॥
ସ ଦଦର୍ଶାଵିଦୂରସ୍ଥଂ ଚୈତ୍ୟପ୍ରାସାଦମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ ।
ମଥ୍ୟେ ସ୍ତଂଭସହସ୍ରେଣ ସ୍ଥିତଂ କୈଲାସପାଂଡୁରମ୍ ॥ 16 ॥
ପ୍ରଵାଲକୃତସୋପାନଂ ତପ୍ତକାଂଚନଵେଦିକମ୍ ।
ମୁଷ୍ଣଂତମିଵ ଚକ୍ଷୂଂଷି ଦ୍ୟୋତମାନମିଵ ଶ୍ରିୟା ॥ 17 ॥
ଵିମଲଂ ପ୍ରାଂଶୁଭାଵତ୍ଵାଦୁଲ୍ଲିଖଂତମିଵାଂବରମ୍ ।
ତତୋ ମଲିନସଂଵୀତାଂ ରାକ୍ଷସୀଭିସ୍ସମାଵୃତାମ୍ ॥ 18 ॥
ଉପଵାସକୃଶାଂ ଦୀନାଂ ନିଶ୍ଶ୍ଵସଂତୀଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଦଦର୍ଶ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷାଦୌ ଚଂଦ୍ରରେଖାମିଵାମଲାମ୍ ॥ 19 ॥
ମଂଦପ୍ରଖ୍ୟାୟମାନେନ ରୂପେଣ ରୁଚିରପ୍ରଭାମ୍ ।
ପିନଦ୍ଧାଂ ଧୂମଜାଲେନ ଶିଖାମିଵ ଵିଭାଵସୋଃ ॥ 20 ॥
ପୀତେନୈକେନ ସଂଵୀତାଂ କ୍ଲିଷ୍ଟେନୋତ୍ତମଵାସସା ।
ସପଂକାମନଲଂକାରାଂ ଵିପଦ୍ମାମିଵ ପଦ୍ମିନୀମ୍ ॥ 21 ॥
ଵ୍ରୀଡିତାଂ ଦୁଃଖସଂତପ୍ତାଂ ପରିମ୍ଲାନାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ ।
ଗ୍ରହେଣାଂଗାରକେଣେଵ ପୀଡିତାମିଵ ରୋହିଣୀମ୍ ॥ 22 ॥
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀଂ ଦୀନାଂ କୃଶାମନଶନେନ ଚ ।
ଶୋକଧ୍ୟାନପରାଂ ଦୀନାଂ ନିତ୍ୟଂ ଦୁଃଖପରାୟଣାମ୍ ॥ 23 ॥
ପ୍ରିୟଂ ଜନମପଶ୍ୟଂତୀଂ ପଶ୍ୟଂତୀଂ ରାକ୍ଷସୀଗଣମ୍ ।
ସ୍ଵଗଣେନ ମୃଗୀଂ ହୀନାଂ ଶ୍ଵଗଣାଭିଵୃତାମିଵ ॥ 24 ॥
ନୀଲନାଗାଭୟା ଵେଣ୍ୟା ଜଘନଂ ଗତୟୈକୟା ।
ନୀଲୟା ନୀରଦାପାୟେ ଵନରାଜ୍ୟା ମହୀମିଵ ॥ 25 ॥
ସୁଖାର୍ହାଂ ଦୁଃଖସଂତପ୍ତାଂ ଵ୍ୟସନାନାମକୋଵିଦାମ୍ ।
ତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀମଧିକଂ ମଲିନାଂ କୃଶାମ୍ ॥ 26 ॥
ତର୍କୟାମାସ ସୀତେତି କାରଣୈରୁପପାଦିଭିଃ ।
ହ୍ରିୟମାଣା ତଦା ତେନ ରକ୍ଷସା କାମରୂପିଣା ॥ 27 ॥
ୟଥାରୂପା ହି ଦୃଷ୍ଟା ଵୈ ତଥାରୂପେୟମଂଗନା ।
ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରାନନାଂ ସୁଭ୍ରୂଂ ଚାରୁଵୃତ୍ତପୟୋଧରାମ୍ ॥ 28 ॥
କୁର୍ଵତୀଂ ପ୍ରଭୟାଦେଵୀଂ ସର୍ଵା ଵିତିମିରା ଦିଶଃ ।
ତାଂ ନୀଲକେଶୀଂ ବିଂବୋଷ୍ଠୀଂ ସୁମଧ୍ୟାଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତାମ୍ ॥ 29 ॥
ସୀତାଂ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷୀଂ ମନ୍ମଥସ୍ୟ ରତିଂ ୟଥା ।
ଇଷ୍ଟାଂ ସର୍ଵସ୍ୟ ଜଗତଃ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରପ୍ରଭାମିଵ ॥ 30 ॥
ଭୂମୌ ସୁତନୁମାସୀନାଂ ନିୟତାମିଵ ତାପସୀମ୍ ।
ନିଃଶ୍ଵାସବହୁଲାଂ ଭୀରୁଂ ଭୁଜଗେଂଦ୍ରଵଧୂମିଵ ॥ 31 ॥
ଶୋକଜାଲେନ ମହତା ଵିତତେନ ନ ରାଜତୀମ୍ ।
ସଂସକ୍ତାଂ ଧୂମଜାଲେନ ଶିଖାମିଵ ଵିଭାଵସୋଃ ॥ 32 ॥
ତାଂ ସ୍ମୃତୀମିଵ ସଂଦିଗ୍ଧାମୃଦ୍ଧିଂ ନିପତିତାମିଵ ।
ଵିହତାମିଵ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧାମାଶାଂ ପ୍ରତିହତାମିଵ ॥ 33 ॥
ସୋପସର୍ଗାଂ ୟଥା ସିଦ୍ଧିଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ସକଲୁଷାମିଵ ।
ଅଭୂତେନାପଵାଦେନ କୀର୍ତିଂ ନିପତିତାମିଵ ॥ 34 ॥
ରାମୋପରୋଧଵ୍ୟଥିତାଂ ରକ୍ଷୋହରଣକର୍ଶିତାମ୍ ।
ଅବଲାଂ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀଂ ଵୀକ୍ଷମାଣାଂ ତତସ୍ତତଃ ॥ 35 ॥
ବାଷ୍ପାଂବୁପରିପୂର୍ଣେନ କୃଷ୍ଣଵକ୍ରାକ୍ଷିପକ୍ଷ୍ମଣା ।
ଵଦନେନାପ୍ରସନ୍ନେନ ନିଃଶ୍ଵସଂତୀଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ 36 ॥
ମଲପଂକଧରାଂ ଦୀନାଂ ମଂଡନାର୍ହାମମଂଡିତାମ୍ ।
ପ୍ରଭାଂ ନକ୍ଷତ୍ରରାଜସ୍ୟ କାଲମେଘୈରିଵାଵୃତାମ୍ ॥ 37 ॥
ତସ୍ୟ ସଂଦିଦିହେ ବୁଦ୍ଧିର୍ମୁହୁଃ ସୀତାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ୟ ତୁ ।
ଆମ୍ନାୟାନାମୟୋଗେନ ଵିଦ୍ୟାଂ ପ୍ରଶିଥିଲାମିଵ ॥ 38 ॥
ଦୁଃଖେନ ବୁବୁଧେ ସୀତାଂ ହନୁମାନନଲଂକୃତାମ୍ ।
ସଂସ୍କାରେଣ ୟଥା ହୀନାଂ ଵାଚମର୍ଥାଂତରଂ ଗତାମ୍ ॥ 39 ॥
ତାଂ ସମୀକ୍ଷୟ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ରାଜପୁତ୍ରୀମନିଂଦିତାମ୍ ।
ତର୍କୟାମାସ ସୀତେତି କାରଣୈରୁପପାଦିଭିଃ ॥ 40 ॥
ଵୈଦେହ୍ୟା ୟାନି ଚାଂଗେଷୁ ତଦା ରାମୋଽନ୍ଵକୀର୍ତୟତ୍ ।
ତାନ୍ୟାଭରଣଜାଲାନି ଗାତ୍ରଶୋଭୀନ୍ୟଲକ୍ଷୟତ୍ ॥ 41 ॥
ସୁକୃତୌ କର୍ଣଵେଷ୍ଟୌ ଚ ଶ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରୌ ଚ ସୁସଂସ୍ଥିତୌ ।
ମଣିଵିଦ୍ରୁମଚିତ୍ରାଣି ହସ୍ତେଷ୍ଵାଭରଣାନି ଚ ॥ 42 ॥
ଶ୍ୟାମାନି ଚିରୟୁକ୍ତତ୍ଵାତ୍ତଥା ସଂସ୍ଥାନଵଂତି ଚ ।
ତାନ୍ୟୈଵେତାନି ମନ୍ୟେଽହଂ ୟାନି ରାମୋଽନ୍ଵକୀର୍ତୟତ୍ ॥ 43 ॥
ତତ୍ର ୟାନ୍ୟଵହୀନାନି ତାନ୍ୟହଂ ନୋପଲକ୍ଷୟେ ।
ୟାନ୍ୟସ୍ୟା ନାଵହୀନାନି ତାନୀମାନି ନ ସଂଶୟଃ ॥ 44 ॥
ପୀତଂ କନକପଟ୍ଟାଭଂ ସ୍ରସ୍ତଂ ତଦ୍ଵସନଂ ଶୁଭମ୍ ।
ଉତ୍ତରୀୟଂ ନଗାସକ୍ତଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟଂ ପ୍ଲଵଂଗମୈଃ ॥ 45 ॥
ଭୂଷଣାନି ଚ ମୁଖ୍ୟାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ଧରଣୀତଲେ ।
ଅନୟୈଵାପଵିଦ୍ଧାନି ସ୍ଵନଵଂତି ମହାଂତି ଚ ॥ 46 ॥
ଇଦଂ ଚିରଗୃହୀତତ୍ଵାଦ୍ଵସନଂ କ୍ଲିଷ୍ଟଵତ୍ତରମ୍ ।
ତଥାଽପି ନୂନଂ ତଦ୍ଵର୍ଣଂ ତଥା ଶ୍ରୀମଦ୍ୟଥେତରତ୍ ॥ 47 ॥
ଇୟଂ କନକଵର୍ଣାଂଗୀ ରାମସ୍ୟ ମହିଷୀ ପ୍ରିୟା ।
ପ୍ରଣଷ୍ଟାପି ସତୀ ୟାଽସ୍ୟ ମନସୋ ନ ପ୍ରଣଶ୍ୟତି ॥ 48 ॥
ଇୟଂ ସା ୟତ୍କୃତେ ରାମଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ପରିତପ୍ୟତେ ।
କାରୁଣ୍ୟେନାନୃଶଂସ୍ୟେନ ଶୋକେନ ମଦନେନ ଚ ॥ 49 ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଣଷ୍ଟେତି କାରୁଣ୍ୟାଦାଶ୍ରିତେତ୍ୟାନୃଶଂସ୍ୟତଃ ।
ପତ୍ନୀ ନଷ୍ଟେତି ଶୋକେନ ପ୍ରିୟେତି ମଦନେନ ଚ ॥ 50 ॥
ଅସ୍ୟା ଦେଵ୍ୟା ୟଥା ରୂପମଂଗପ୍ରତ୍ୟଂଗସୌଷ୍ଠଵମ୍ ।
ରାମସ୍ୟ ଚ ୟଥା ରୂପଂ ତସ୍ୟେୟମସିତେକ୍ଷଣା ॥ 51 ॥
ଅସ୍ୟା ଦେଵ୍ୟା ମନସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ୟ ଚାସ୍ୟାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ତେନେୟଂ ସ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି ॥ 52 ॥
ଦୁଷ୍କରଂ କୃତଵାନ୍ରାମୋ ହୀନୋ ୟଦନୟା ପ୍ରଭୁଃ ।
ଧାରୟତ୍ୟାତ୍ମନୋ ଦେହଂ ନ ଶୋକେନାଵସୀଦତି ॥ 53 ॥
ଦୁଷ୍କରଂ କୁରୁତେ ରାମୋ ୟ ଇମାଂ ମତ୍ତକାଶିନୀମ୍ ।
ସୀତାଂ ଵିନା ମହାବାହୁର୍ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି ॥ 54 ॥
ଏଵଂ ସୀତାଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟଃ ପଵନସଂଭଵଃ ।
ଜଗାମ ମନସା ରାମଂ ପ୍ରଶଶଂସ ଚ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ॥ 55 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ପଂଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
