ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଡଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଆଚଚକ୍ଷେଽଥ ସଦ୍ଭାଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଭରତାୟାପ୍ରମେୟାୟ ଗୁହୋ ଗହନଗୋଚରଃ ॥ 1 ॥
ତଂ ଜାଗ୍ରତଂ ଗୁଣୈର୍ୟୁକ୍ତଂ ଶରଚାପାସିଧାରିଣମ୍ ।
ଭ୍ରାତୃଗୁପ୍ତ୍ୟର୍ଥମତ୍ୟଂତମହଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣମବୃଵମ୍ ॥ 2 ॥
ଇୟଂ ତାତ ସୁଖା ଶୟ୍ୟା ତ୍ଵଦର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତା ।
ପ୍ରତ୍ୟାଶ୍ଵସିହି ଶେଷ୍ଵାସ୍ୟାଂ ସୁଖଂ ରାଘଵନଂଦନ ॥ 3 ॥
ଉଚିତୋଽୟଂ ଜନସ୍ସର୍ଵୋ ଦୁଃଖାନାଂ ତ୍ଵଂ ସୁଖୋଚିତଃ ।
ଧର୍ମାତ୍ମଂସ୍ତସ୍ୟ ଗୁପ୍ତ୍ୟର୍ଥଂ ଜାଗରିଷ୍ୟାମହେ ଵୟମ୍ ॥ 4 ॥
ନହି ରାମାତ୍ପ୍ରିୟତରୋ ମମାସ୍ତି ଭୁଵି କଶ୍ଚନ ।
ମୋତ୍ସୁକୋଽଭୂର୍ବ୍ରଵୀମ୍ୟେତଦପ୍ୟସତ୍ୟଂ ତଵାଗ୍ରତଃ ॥ 5 ॥
ଅସ୍ୟ ପ୍ରସାଦାଦାଶଂସେ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ସୁମହଦ୍ୟଶଃ ।
ଧର୍ମାଵାପ୍ତିଂ ଚ ଵିପୁଲାମର୍ଥକାମୌ ଚ କେଵଲମ୍ ॥ 6 ॥
ସୋଽହଂ ପ୍ରିୟସଖଂ ରାମଂ ଶୟାନଂ ସହ ସୀତୟା ।
ରକ୍ଷିଷ୍ୟାମି ଧନୁଷ୍ପାଣି ସ୍ସର୍ଵୈ ସ୍ସ୍ଵୈର୍ଜ୍ଞାତିଭିସ୍ସହ ॥ 7 ॥
ନ ହି ମେଽଵିଦିତଂ କିଂଚିଦ୍ଵନେଽସ୍ମିଂଶ୍ଚରତ ସ୍ସଦା ।
ଚତୁରଂଗଂ ହ୍ୟପି ବଲଂ ପ୍ରସହେମ ଵୟଂ ୟୁଧି ॥ 8 ॥
ଏଵମସ୍ମାଭିରୁକ୍ତେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା ।
ଅନୁନୀତା ଵୟଂ ସର୍ଵେ ଧର୍ମମେଵାନୁପଶ୍ୟତା ॥ 9 ॥
କଥଂ ଦାଶରଥୌ ଭୂମୌ ଶୟାନେ ସହ ସୀତୟା ।
ଶକ୍ୟା ନିଦ୍ରା ମୟା ଲବ୍ଧୁଂ ଜୀଵିତଂ ଵା ସୁଖାନି ଵା ॥ 10 ॥
ୟୋ ନ ଦେଵାସୁରୈସ୍ସର୍ଵୈଶ୍ଶକ୍ୟଃ ପ୍ରସହିତୁଂ ୟୁଧି ।
ତଂ ପଶ୍ୟ ଗୁହ ସଂଵିଷ୍ଟଂ ତୃଣେଷୁ ସହ ସୀତୟା ॥ 11 ॥
ମହତା ତପସା ଲବ୍ଧୋ ଵିଵିଧୈଶ୍ଚ ପରିଶ୍ରମୈଃ ।
ଏକୋ ଦଶରଥସ୍ୟୈଷ ପୁତ୍ରସ୍ସଦୃଶଲକ୍ଷଣଃ ॥ 12 ॥
ଅସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵ୍ରାଜିତେ ରାଜା ନ ଚିରଂ ଵର୍ତୟିଷ୍ୟତି ।
ଵିଧଵା ମେଦିନୀ ନୂନଂ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 13 ॥
ଵିନଦ୍ୟ ସୁମହାନାଦଂ ଶ୍ରମେଣୋପରତାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ନିର୍ଘୋଷୋ ଵିରତୋ ନୂନମଧ୍ୟ ରାଜନିଵେଶନେ ॥ 14 ॥
କୌସଲ୍ୟା ଚୈଵ ରାଜା ଚ ତଥୈଵ ଜନନୀ ମମ ।
ନାଶଂସେ ୟଦି ଜୀଵେୟୁସ୍ସର୍ଵେ ତେ ଶର୍ଵରୀମିମାମ୍ ॥ 15 ॥
ଜୀଵେଦପି ଚ ମେ ମାତା ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ୟାନ୍ଵଵେକ୍ଷୟା ।
ଦୁଃଖିତା ୟା ତୁ କୌସଲ୍ୟା ଵୀରସୂର୍ଵିନଶିଷ୍ୟତି ॥ 16 ॥
ଅତିକ୍ରାଂତମତିକ୍ରାଂତମନଵାପ୍ୟ ମନୋରଥମ୍ ।
ରାଜ୍ୟେ ରାମମନିକ୍ଷିପ୍ୟ ପିତା ମେ ଵିନଶିଷ୍ୟତି ॥ 17 ॥
ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ ପିତରଂ ଵୃତ୍ତଂ ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ହ୍ୟୁପସ୍ଥିତେ ।
ପ୍ରେତକାର୍ୟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସଂସ୍କରିଷ୍ୟଂତି ଭୂମିପମ୍ ॥ 18 ॥
ରମ୍ୟଚତ୍ଵରସଂସ୍ଥାନାଂ ସୁଵିଭକ୍ତମହାପଥାମ୍ ।
ହର୍ମ୍ୟପ୍ରାସାଦଂପନ୍ନାଂ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତାମ୍ ॥ 19 ॥
ଗଜାଶ୍ଵରଥସଂବାଧାଂ ତୂର୍ୟନାଦଵିନାଦିତାମ୍ ।
ସର୍ଵକଲ୍ୟାଣସଂପୂର୍ଣାଂ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୁଲାମ୍ ॥ 20 ॥
ଆରାମୋଦ୍ୟାନସଂପୂର୍ଣାଂ ସମାଜୋତ୍ସଵଶାଲିନୀମ୍ ।
ସୁଖିତା ଵିଚରିଷ୍ୟଂତି ରାଜଧାନୀଂ ପିତୁର୍ମମ ॥ 21 ॥
ଅପିସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞେନ ସାର୍ଧଂ କୁଶଲିନା ଵୟମ୍ ।
ନିଵୃତ୍ତେ ସମୟେ ହ୍ୟସ୍ମିନ୍ ସୁଖିତାଃ ପ୍ରଵିଶେମହି ॥ 22 ॥
ପରିଦେଵୟମାନସ୍ୟ ତସ୍ୟୈଵଂ ସୁମହାତ୍ମନଃ ।
ତିଷ୍ଠତୋ ରାଜପୁତ୍ରସ୍ୟ ଶର୍ଵରୀ ସାଽତ୍ୟଵର୍ତତ ॥ 23 ॥
ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସୂର୍ୟେ କାରୟିତ୍ଵା ଜଟା ଉଭୌ ।
ଅସ୍ମିନ୍ ଭାଗୀରଥୀତୀରେ ସୁଖଂ ସଂତାରିତୌ ମୟା ॥ 24 ॥
ଜଟାଧରୌ ତୌ ଦ୍ରୁମଚୀରଵାସସୌ ମହାବଲୌ କୁଂଜରୟୂଥପୋପମୌ ।
ଵରେଷୁଚାପାସିଧରୌ ପରଂତପୌ ଵ୍ୟପେକ୍ଷମାଣୌ ସହ ସୀତୟା ଗତୌ ॥ 25 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଷଡଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
