ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଗୁହଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ସୁଗ୍ରୀଵେ ଵିମୁକ୍ତେ ଗଗନେ ଘନୈଃ ।
ଵର୍ଷରାତ୍ରୋଷିତୋ ରାମଃ କାମଶୋକାଭିପୀଡିତଃ ॥ 1 ॥
ପାଂଡୁରଂ ଗଗନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମଲଂ ଚଂଦ୍ରମଂଡଲମ୍ ।
ଶାରଦୀଂ ରଜନୀଂ ଚୈଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାନୁଲେପନାମ୍ ॥ 2 ॥
କାମଵୃତ୍ତଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ନଷ୍ଟାଂ ଚ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କାଲମତୀତଂ ଚ ମୁମୋହ ପରମାତୁରଃ ॥ 3 ॥
ସ ତୁ ସଂଜ୍ଞାମୁପାଗମ୍ୟ ମୁହୂର୍ତାନ୍ମତିମାନ୍ପୁନଃ ।
ମନସ୍ସ୍ଥାମପି ଵୈଦେହୀଂ ଚିଂତୟାମାସ ରାଘଵଃ ॥ 4 ॥
ଆସୀନଃ ପର୍ଵତସ୍ୟାଗ୍ରେ ହେମଧାତୁଵିଭୂଷିତେ ।
ଶାରଦଂ ଗଗନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗାମ ମନସା ପ୍ରିୟାମ୍ ॥ 5 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵିମଲଂ ଵ୍ୟୋମ ଗତଵିଦ୍ୟୁଦ୍ଵଲାହକମ୍ ।
ସାରସାରାଵସଂଘୁଷ୍ଠଂ ଵିଲଲାପାର୍ତୟା ଗିରା ॥ 6 ॥
ସାରସାରାଵସନ୍ନାଦୈସ୍ସାରସାରଵନାଦିନୀ ।
ୟାଽଽଶ୍ରମେ ରମତେ ବାଲା ସାଽଦ୍ୟ ମେ ରମତେ କଥମ୍ ॥ 7 ॥
ପୁଷ୍ପିତାଂଶ୍ଚାସନାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଂଚନାନିଵ ନିର୍ମଲାନ୍ ।
କଥଂ ସା ରମତେ ବାଲା ପଶ୍ୟଂତୀ ମାମପଶ୍ୟତୀ ॥ 8 ॥
ୟା ପୁରା କଲହଂସାନାଂ ସ୍ଵରେଣ କଲଭାଷିଣୀ ।
ବୁଧ୍ୟତେ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ସାଽଦ୍ୟ ମେ ବୁଦ୍ଧ୍ୟତେ କଥମ୍ ॥ 9 ॥
ନିସ୍ଵନଂ ଚକ୍ରଵାକାନାଂ ନିଶମ୍ୟ ନହଚାରିଣାମ୍ ।
ପୁଂଡରୀକଵିଶାଲାକ୍ଷୀ କଥମେଷା ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 10 ॥
ସରାଂସି ସରିତୋ ଵାପୀଃ କାନନାନି ଵନାନି ଚ ।
ତାଂ ଵିନା ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀଂ ଚରନ୍ନାଦ୍ୟ ସୁଖଂ ଲଭେ ॥ 11 ॥
ଅପି ତାଂ ମଦ୍ଵିୟୋଗାଚ୍ଛ ସୌକୁମାର୍ୟାଚ୍ଚ ଭାମିନୀମ୍ ।
ସୁଦୂରଂ ପୀଡୟେତ୍କାମଶ୍ଶରଦ୍ଗୁଣନିରଂତରଃ ॥ 12 ॥
ଏଵମାଦି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିଲଲାପ ନୃପାତ୍ମଜଃ ।
ଵିହଂଗ ଇଵ ସାରଂଗସ୍ସଲିଲଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାତ୍ ॥ 13 ॥
ତତଶ୍ଚଂଚୂର୍ୟ ରମ୍ୟେଷୁ ଫଲାର୍ଥୀ ଗିରିସାନୁଷୁ ।
ଦଦର୍ଶ ପର୍ୟୁପାଵୃତ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଗ୍ରଜମ୍ ॥ 14 ॥
ତଂ ଚିଂତୟା ଦୁସ୍ସହୟା ପରୀତଂ ଵିସଂଜ୍ଞମେକଂ ଵିଜନେ ମନସ୍ଵୀ ।
ଭ୍ରାତୁର୍ଵିଷାଦାତ୍ପରିତାପଦୀନଃ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ସୌମିତ୍ରିରୁଵାଚ ରାମମ୍ ॥ 15 ॥
କିମାର୍ୟ କାମସ୍ୟ ଵଶଂଗତେନ କିମାତ୍ମପୌରୁଷ୍ୟପରାଭଵେନ ।
ଅୟଂ ସଦା ସଂହ୍ରିୟତେ ସମାଧିଃ କିମତ୍ର ୟୋଗେନ ନିଵର୍ତିତେନ ॥ 16 ॥
କ୍ରିୟାଭିୟୋଗଂ ମନସଃ ପ୍ରସାଦଂ ସମାଧିୟୋଗାନୁଗତଂ ଚ କାଲମ୍ ।
ସହାୟସାମର୍ଥ୍ୟମଦୀନସତ୍ତ୍ଵଃ ସ୍ଵକର୍ମ ହେତୁଂ ଚ କୁରୁଷ୍ଵ ହେତୁମ୍ ॥ 17 ॥
ନ ଜାନକୀ ମାନଵ ଵଂଶନାଥ ତ୍ଵୟା ସନାଥା ସୁଲଭା ପରେଣ ।
ନ ଚାଗ୍ନିଚୂଡାଂ ଜ୍ଵଲିତାମୁପେତ୍ୟ ନ ଦହ୍ୟତେ ଵୀର ଵରାର୍ହ କଚ୍ଛିତ୍ ॥ 18 ॥
ସଲକ୍ଷଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣମପ୍ରଧୃଷ୍ୟଂ ସ୍ଵଭାଵଜଂ ଵାକ୍ୟମୁଵାଚ ରାମଃ ।
ହିତଂ ଚ ପଥ୍ୟଂ ଚ ନୟପ୍ରସକ୍ତଂ ସସାମ ଧର୍ମାର୍ଥସମାହିତଂ ଚ ॥ 19 ॥
ନିସ୍ସଂଶୟଂ କାର୍ୟମଵେକ୍ଷିତଵ୍ୟଂ କ୍ରିୟାଵିଶେଷୋଽହ୍ୟନୁଵର୍ତିତଵ୍ୟଃ ।
ନନୁ ପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ୟ ଦୁରାସଦସ୍ୟ କୁମାର କାର୍ୟସ୍ୟ ଫଲଂ ଚ ଚିଂତ୍ୟମ୍ ॥ 20 ॥
ଅଥ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷୀଂ ମୈଥିଲୀମନୁଚିଂତୟନ୍ ।
ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ମୁଖେନ ପରିଶୁଷ୍ୟତା ॥ 21 ॥
ତର୍ପୟିତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ସଲିଲେନ ଵସୁଂଧରାମ୍ ।
ନିର୍ଵର୍ତୟିତ୍ଵା ସସ୍ୟାନି କୃତକର୍ମା ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତଃ ॥ 22 ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧଗଂଭୀରନିର୍ଘୋଷାଶ୍ଶୈଲଦ୍ରୁମପୁରୋଗମାଃ ।
ଵିସୃଜ୍ୟ ସଲିଲଂ ମେଘାଃ ପରିଶ୍ରାଂତା ନୃପାତ୍ମଜ ॥ 23 ॥
ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ୟାମାଶ୍ଶ୍ୟାମୀକୃତ୍ଵା ଦିଶୋ ଦଶ ।
ଵିମଦା ଇଵ ମାତଂଗାଶ୍ଶାଂତଵେଗାଃ ପୟୋଧରାଃ ॥ 24 ॥
ଜଲଗର୍ଭା ମହାମେଘା କୁଟଜାର୍ଜୁନଗଂଧିନଃ ।
ଚରିତ୍ଵା ଵିରତାସ୍ସୌମ୍ୟ ଵୃଷ୍ଟିଵାତାସ୍ସମୁଦ୍ୟତାଃ ॥ 25 ॥
ଘନାନାଂ ଵାରଣାନାଂ ଚ ମୟୂରାଣାଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ନାଦଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣାନାଂ ଚ ପ୍ରଶାଂତସ୍ସହସାଽନଘ ॥ 26 ॥
ଅଭିଵୃଷ୍ଟା ମହାମେଘୈର୍ନିର୍ମଲାଶ୍ଚିତ୍ରସାନଵଃ ।
ଅନୁଲିପ୍ତା ଇଵାଽଭାଂତି ଗିରୟଶ୍ଚିତ୍ରଦୀପ୍ତିଭିଃ ॥ 27 ॥
ଶାଖାସୁ ସପ୍ତଚ୍ଛଦପାଦପାନାଂ ପ୍ରଭାସୁ ତାରାର୍କନିଶାକରାଣାମ୍ ।
ଲୀଲାସୁ ଚୈଵୋତ୍ତମ ଵାରଣାନାଂ ଶ୍ରିୟଂ ଵିଭଜ୍ୟାଦ୍ୟ ଶରତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତା ॥ 28 ॥
ସଂପ୍ରତ୍ୟନେକାଶ୍ରୟ ଚିତ୍ରଶୋଭା ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଶରତ୍କାଲଗୁଣୋପନୀତା ।
ସୂର୍ୟାଗ୍ରହସ୍ତପ୍ରତିବୋଧିତେଷୁ ପଦ୍ମାକରେଷ୍ଵଭ୍ୟଧିକଂ ଵିଭାତି ॥ 29 ॥
ସପ୍ତଚ୍ଛଦାନାଂ କୁସୁମୋପଗଂଧୀ ଷଟ୍ପାଦବୃଂଦୈରନୁଗୀୟମାନଃ ।
ମତ୍ତଦ୍ଵିପାନାଂ ପଵନୋଽନୁସାରୀ ଦର୍ପଂ ଵିନେଷ୍ୟନ୍ନଧିକଂ କରୋତି ॥ 30 ॥
ଅଭ୍ୟାଗତୈଶ୍ଚାରୁଵିଶାଲପକ୍ଷୈ ସ୍ସରଃପ୍ରିୟୈଃ ପଦ୍ମରଜୋଵକୀର୍ଣୈଃ ।
ମହାନଦୀନାଂ ପୁଲିନୋପୟାତୈଃ କ୍ରୀଡଂତି ହଂସାସ୍ସହ ଚକ୍ରଵାକୈଃ ॥ 31 ॥
ମଦପ୍ରଗଲ୍ଭେଷୁ ଚ ଵାରଣେଷୁ ଗଵାଂ ସମୂହେଷୁ ଚ ଦର୍ପିତେଷୁ ।
ପ୍ରସନ୍ନତୋୟାସୁ ଚ ନିମ୍ନଗାସୁ ଵିଭାତି ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ବହୁଧା ଵିଭକ୍ତା ॥ 32 ॥
ନଭସ୍ସମୀକ୍ଷ୍ୟାଂବୁଧରୈର୍ଵିମୁକ୍ତଂ ଵିମୁକ୍ତବର୍ହାଭରଣା ଵନେଷୁ ।
ପ୍ରିୟାସ୍ଵସକ୍ତା ଵିନିଵୃତ୍ତଶୋଭା ଗତୋତ୍ସଵା ଧ୍ୟାନପରା ମୟୂରାଃ ॥ 33 ॥
ମନୋଜ୍ଞଗଂଧୈଃ ପ୍ରିୟକୈରନଲ୍ପୈଃ ପୁଷ୍ପାତିଭାରାଵନତାଗ୍ରଶାଖୈଃ ।
ସୁଵର୍ଣଗୌରୈର୍ନୟନାଭିରାମୈ ରୁଦ୍ୟୋତିତାନୀଵ ଵନାଂତରାଣି ॥ 34 ॥
ପ୍ରିୟାନ୍ଵିତାନାଂ ନଲିନୀପ୍ରିୟାଣାଂ ଵନେ ରତାନାଂ କୁସୁମୋଦ୍ଧତାନାମ୍ ।
ମଦୋତ୍କଟାନାଂ ମଦଲାଲସାନାଂ ଗଜୋତ୍ତମାନାଂ ଗତୟୋଽଦ୍ୟ ମଂଦାଃ ॥ 35 ॥
ଵ୍ୟଭ୍ରଂ ନଭଶ୍ଶସ୍ତ୍ରଵିଧୌତଵର୍ଣଂ କୃଶପ୍ରଵାହାନି ନଦୀଜଲାନି ।
କହ୍ଲାରଶୀତାଃ ପଵନାଃ ପ୍ରଵାଂତି ତମୋଵିମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଦିଶଃ ପ୍ରକାଶାଃ ॥ 36 ॥
ସୂର୍ୟାତପକ୍ରାମଣନଷ୍ଟପଂକା ଭୂମିଶ୍ଚିରୋଦଧାଟିତସାଂଦ୍ରରେଣୁଃ ।
ଅନ୍ୟୋନ୍ୟଵୈରେଣସମାୟୁତାନା ମୁଦ୍ୟୋଗକାଲୋଽଦ୍ୟ ନରାଧିପାନାମ୍ ॥ 37 ॥
ଶରଦ୍ଗୁଣାପ୍ୟାୟିତରୂପଶୋଭାଃ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ ପାଂଶୁସମୁତ୍କ୍ଷିତାଂଗାଃ ।
ମଦୋତ୍କଟାସ୍ସଂପ୍ରତି ୟୁଦ୍ଧଲୁବ୍ଧା ଵୃଷା ଗଵାଂ ମଧ୍ୟଗତା ନଦଂତି ॥ 38 ॥
ସମନ୍ମଥଂ ତୀଵ୍ରଗତାନୁରାଗାଃ କୁଲାନ୍ଵିତା ମଂଦଗତିଂ କରିଣ୍ୟଃ ।
ମଦାନ୍ଵିତଂ ସଂପରିଵାର୍ୟ ୟାଂତଂ ଵନେଷୁ ଭର୍ତାରମନୁପ୍ରୟାଂତି ॥ 39 ॥
ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଵରାଣ୍ୟାତ୍ମଵିଭୂଷଣାନି ବର୍ହାଣି ତୀରୋପଗତା ନଦୀନାମ୍ ।
ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ୟମାନା ଇଵ ସାରସୌଘୈଃ ପ୍ରୟାଂତି ଦୀନା ଵିମଦା ମୟୂରାଃ ॥ 40 ॥
ଵିତ୍ରାସ୍ୟ କାରଂଡଵଚକ୍ରଵାକା ନ୍ମହାରଵୈର୍ଭିନ୍ନକଟା ଗଜେଂଦ୍ରାଃ ।
ସରସ୍ସୁ ବଦ୍ଧାଂବୁଜଭୂଷଣେଷୁ ଵିକ୍ଷୋଭ୍ୟ ଵିକ୍ଷୋଭ୍ୟ ଜଲଂ ପିବଂତି ॥ 41 ॥
ଵ୍ୟପେତପଂକାସୁ ସଵାଲୁକାସୁ ପ୍ରସନ୍ନତୋୟାସୁ ସଗୋକୁଲାସୁ ।
ସସାରସାରାଵନିନାଦିତାସୁ ନଦୀଷୁ ହୃଷ୍ଟା ନିପତଂତି ହଂସାଃ ॥ 42 ॥
ନଦୀଘନପ୍ରସ୍ରଵଣୋଦକାନା ମତିପ୍ରଵୃଦ୍ଧାନିଲବର୍ହିଣାନାମ୍ ।
ପ୍ଲଵଂଗମାନାଂ ଚ ଗତୋତ୍ସଵାନାଂ ଦ୍ରୁତଂ ରଵାସ୍ସଂପ୍ରତି ସଂପ୍ରଣଷ୍ଟାଃ ॥ 43 ॥
ଅନେକଵର୍ଣାସ୍ସୁଵିନଷ୍ଟକାୟା ନଵୋଦିତେଷ୍ଵଂବୁଧରେଷୁ ନଷ୍ଟାଃ ।
କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତା ଘୋରଵିଷା ବିଲେଭ୍ୟ ଶ୍ଚିରୋଷିତା ଵିପ୍ରସରଂତି ସର୍ପାଃ ॥ 44 ॥
ଚଂଚଚ୍ଚଂଦ୍ରକରସ୍ପର୍ଶହର୍ଷୋନ୍ମୀଲିତତାରକା ।
ଅହୋ ରାଗଵତୀ ସଂଧ୍ୟା ଜହାତି ସ୍ଵୟମଂବରମ୍ ॥ 45 ॥
ରାତ୍ରିଶ୍ଶଶାଂକୋଦିତସୌମ୍ୟଵକ୍ତ୍ରା ତାରାଗଣୋନ୍ମୀଲିତଚାରୁନେତ୍ରା ।
ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାଂଶୁକପ୍ରାଵରଣା ଵିଭାତି ନାରୀଵ ଶୁକ୍ଲାଂଶୁକସଂଵୃତାଂଗୀ ॥ 46 ॥
ଵିପକ୍ଵଶାଲିପ୍ରସଵାନି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରହର୍ଷିତା ସାରସଚାରୁପଂକ୍ତିଃ ।
ନଭସ୍ସମାକ୍ରାମତି ଶୀଘ୍ରଵେଗାଃ ଵାତାଵଧୂତା ଗ୍ରଥିତେଵ ମାଲା ॥ 47 ॥
ସୁପ୍ତୈକହଂସଂ କୁମୁଦୈରୁପେତଂ ମହାହ୍ରଦସ୍ଥଂ ସଲିଲଂ ଵିଭାତି ।
ଘନୈର୍ଵିମୁକ୍ତଂ ନିଶି ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରଂ ତାରାଗଣାକୀର୍ଣମିଵାଂତରିକ୍ଷମ୍ ॥ 48 ॥
ପ୍ରକୀର୍ଣହଂସାକୁଲମେଖଲାନାଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧପଦ୍ମୋତ୍ପଲମାଲିନୀନାମ୍ ।
ଵାପ୍ୟୁତ୍ତମାନାମଧିକାଽଦ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ର୍ଵରାଂଗନାନାମିଵ ଭୂଷିତାନାମ୍ ॥ 49 ॥
ଵେଣୁସ୍ଵନଵ୍ୟଂଜିତତୂର୍ୟମିଶ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ୟୂଷକାଲାନିଲସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ।
ସମ୍ମୂର୍ଛିତୋ ଗର୍ଗରଗୋଵୃଷାଣା ମନ୍ୟୋନ୍ୟମାପୂରୟତୀଵ ଶବ୍ଦଃ ॥ 50 ॥
ନଵୈର୍ନଦୀନାଂ କୁସୁମପ୍ରଭାସୈ ର୍ଵ୍ୟାଧୂୟମାନୈର୍ମୃଦୁମାରୁତେନ ।
ଧୌତାମଲକ୍ଷୌମପଟପ୍ରକାଶୈଃ କୂଲାନି କାଶୈରୁପଶୋଭିତାନି ॥ 51 ॥
ଵନପ୍ରଚଂଡା ମଧୁପାନଶୌଂଡାଃ ପ୍ରିୟାନ୍ଵିତାଷ୍ଷଟ୍ଚରଣାଃ ପ୍ରହ୍ରୃଷ୍ଟାଃ ।
ଵନେଷୁ ମତ୍ତାଃ ପଵନାନୁୟାତ୍ରାଂ କୁର୍ଵଂତି ପଦ୍ମାସନରେଣୁଗୌରାଃ ॥ 52 ॥
ଜଲଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ କୁମୁଦଂ ପ୍ରଭାସଂ କ୍ରୌଂଚସ୍ଵନଶ୍ଶାଲିଵନଂ ଵିପକ୍ଵମ୍ ।
ମୃଦୁଶ୍ଚ ଵାୟୁର୍ଵିମଲଶ୍ଚ ଚଂଦ୍ର ଶ୍ଶଂସଂତି ଵର୍ଷଵ୍ୟପନୀତକାଲମ୍ ॥ 53 ॥
ମୀନୋପସଂଦର୍ଶିତମେଖଲାନାଂ ନଦୀଵଧୂନାଂ ଗତୟୋଽଦ୍ୟ ମଂଦାଃ ।
କାଂତୋପଭୁକ୍ତାଲସଗାମିନୀନାଂ ପ୍ରଭାତକାଲେଷ୍ଵିଵ କାମିନୀନାମ୍ ॥ 54 ॥
ସଚକ୍ରଵାକାନି ସଶୈଵଲାନି କାଶୈର୍ଦୁକୂଲୈରିଵ ସଂଵୃତାନି ।
ସପତ୍ରଲେଖାନି ସରୋଚନାନି ଵଧୂମୁଖାନୀଵ ନଦୀମୁଖାନି ॥ 55 ॥
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲବାଣାସନଚିତ୍ରିତେଷୁ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଷଟ୍ପାଦନିକୂଜିତେଷୁ ।
ଗୃହୀତଚାପୋଦ୍ୟତଚଂଡଦଂଡଃ ପ୍ରଚଂଡଚାରୋଽଦ୍ୟ ଵନେଷୁ କାମଃ ॥ 56 ॥
ଲୋକଂ ସୁଵୃଷ୍ଟ୍ୟା ପରିତୋଷୟିତ୍ଵା ନଦୀସ୍ତଟାକାନି ଚ ପୂରୟିତ୍ଵା ।
ନିଷ୍ପନ୍ନସସ୍ୟାଂ ଵସୁଧାଂ ଚ କୃତ୍ଵା ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ନଭସ୍ତୋୟଧରାଃ ପ୍ରଣଷ୍ଟାଃ ॥ 57 ॥
ଦର୍ଶୟଂତି ଶରନ୍ନଦ୍ୟଃ ପୁଲିନାନି ଶନୈଃ ଶନୈଃ ।
ନଵସଂଗମସଵ୍ରୀଡା ଜଘନାନୀଵ ୟୋଷିତଃ ॥ 58 ॥
ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାସ୍ସୌମ୍ୟ କୁରରୀଭିର୍ଵିନାଦିତାଃ ।
ଚକ୍ରଵାକଗଣାକୀର୍ଣା ଵିଭାଂତି ସଲିଲାଶୟାଃ ॥ 59 ॥
ଅସନାସ୍ସପ୍ତପର୍ଣାଶ୍ଚ କୋଵିଦାରାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାଃ ।
ଦୃଶ୍ୟଂତେ ବଂଧୁଜୀଵାଶ୍ଚ ଶ୍ୟାମାଶ୍ଚ ଗିରିସାନୁଷୁ ॥ 60 ॥
ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵୈଃ କୁରରୈଶ୍ଚ ସମଂତତଃ ।
ପୁଲିନାନ୍ୟଵକୀର୍ଣାନି ନଦୀନାଂ ପଶ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 61 ॥
ଅନ୍ୟୋନ୍ୟବଦ୍ଧଵୈରାଣାଂ ଜିଗୀଷୂଣାଂ ନୃପାତ୍ମଜ ।
ଉଦ୍ୟୋଗସମୟସ୍ସୌମ୍ୟ ପାର୍ଥିଵାନାମୁପସ୍ଥିତଃ ॥ 62 ॥
ଇୟଂ ସା ପ୍ରଥମା ୟାତ୍ରା ପାର୍ଥିଵାନାଂ ନୃପାତ୍ମଜ ନ ଚ ପଶ୍ୟାମି ସୁଗ୍ରୀଵମୁଦ୍ୟୋଗଂ ଵା ତଥାଵିଧମ୍ ॥ 63 ॥
ଚତ୍ଵାରୋ ଵାର୍ଷିକା ମାସା ଗତା ଵର୍ଷଶତୋପମାଃ ।
ମମ ଶୋକାଭିଭୂତସ୍ୟ ସୌମ୍ୟ ସୀତାମପଶ୍ୟତଃ ॥ 64 ॥
ଚକ୍ରଵାକୀଵ ଭର୍ତାରଂ ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗତା ଵନମ୍ ।
ଵିଷମଂ ଦଂଡକାରଣ୍ୟମୁଦ୍ୟାନମିଵ ୟାଽଗତା ॥ 65 ॥
ପ୍ରିୟାଵିହୀନେ ଦୁଃଖାର୍ତେ ହୃତରାଜ୍ୟେ ଵିଵାସିତେ ।
କୃପାଂ ନ କୁରୁତେ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀଵୋ ମୟି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 66 ॥
ଅନାଥୋ ହୃତରାଜ୍ୟୋଽୟଂ ରାଵଣେନ ଚ ଧର୍ଷିତଃ ।
ଦୀନୋ ଦୂରଗୃହଃ କାମୀ ମାଂ ଚୈଵ ଶରଣଂ ଗତଃ ॥ 67 ॥
ଇତ୍ୟେତୈଃ କାରଣୈସ୍ସୌମ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।
ଅହଂ ଵାନରରାଜସ୍ୟ ପରିଭୂତଃ ପରଂତପ ॥ 68 ॥
ସ କାଲଂ ପରିସଂଖ୍ୟାୟ ସୀତାୟାଃ ପରିମାର୍ଗଣେ ।
କୃତାର୍ଥସ୍ସମୟଂ କୃତ୍ଵା ଦୁର୍ମତିର୍ନାଵବୁଧ୍ୟତେ ॥ 69 ॥
ତ୍ଵଂ ଚ କିଷ୍କିଂଧାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ବ୍ରୂହି ଵାନରପୁଂଗଵମ୍ ।
ମୂର୍ଖଂ ଗ୍ରାମ୍ୟସୁଖେ ସକ୍ତଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵଚନାନ୍ମମ ॥ 70 ॥
ଅର୍ଥିନାମୁପପନ୍ନାନାଂ ପୂର୍ଵଂ ଚାପ୍ୟୁପକାରିଣାମ୍ ।
ଆଶାଂ ସଂଶ୍ରୁତ୍ୟ ୟୋ ହଂତି ସ ଲୋକେ ପୁରୁଷାଧମଃ ॥ 71 ॥
ଶୁଭଂ ଵା ୟଦି ଵା ପାପଂ ୟୋ ହି ଵାକ୍ୟମୁଦୀରିତମ୍ ।
ସତ୍ୟେନ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ସ ଵୀରଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥ 72 ॥
କୃତାର୍ଥା ହ୍ୟକୃତାର୍ଥାନାଂ ମିତ୍ରାଣାଂ ନ ଭଵଂତି ୟେ ।
ତାନ୍ମୃତାନପି କ୍ରଵ୍ୟାଦାଃ କୃତଘ୍ନାନ୍ନୋପଭୁଂଜତେ ॥ 73 ॥
ନୂନଂ କାଂଚନପୃଷ୍ଠସ୍ୟ ଵିକୃଷ୍ଟସ୍ୟ ମୟା ରଣେ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି ଚାପସ୍ୟ ରୂପଂ ଵିଦ୍ୟୁଦ୍ଗଣୋପମମ୍ ॥ 74 ॥
ଘୋରଂ ଜ୍ୟାତଲନିର୍ଘୋଷଂ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ୟ ମମ ସଂୟୁଗେ ।
ନିର୍ଘୋଷମିଵ ଵଜ୍ରସ୍ୟ ପୁନସ୍ସଂଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 75 ॥
କାମମେଵଂଗତେଽପ୍ୟସ୍ୟ ପରିଜ୍ଞାତେ ପରାକ୍ରମେ ।
ତ୍ଵତ୍ସହାୟସ୍ୟ ମେ ଵୀର ନ ଚିଂତା ସ୍ୟାନ୍ନୃପାତ୍ମଜ ॥ 76 ॥
ୟଦର୍ଥମୟମାରଂଭଃ କୃତଃ ପରପୁରଂଜୟଃ ।
ସମୟଂ ନାଭିଜାନାତି କୃତାର୍ଥଃ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରଃ ॥ 77 ॥
ଵର୍ଷାସମୟକାଲଂ ତୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାୟ ହରୀଶ୍ଵରଃ ।
ଵ୍ୟତୀତାଂଶ୍ଚତୁରୋ ମାସାନ୍ଵିହରନ୍ନାଵବୁଧ୍ୟତେ ॥ 78 ॥
ସାମାତ୍ୟପରିଷତ୍କ୍ରୀଡନ୍ପାନମେଵୋପସେଵତେ ।
ଶୋକଦୀନେଷୁ ନାସ୍ମାସୁ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କୁରୁତେ ଦୟାମ୍ ॥ 79 ॥
ଉଚ୍ୟତାଂ ଗଚ୍ଛ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵୟା ଵତ୍ସ ମହାବଲ ।
ମମ ରୋଷସ୍ୟ ୟଦ୍ରୂପଂ ବ୍ରୂୟାଶ୍ଚୈଵମିଦଂ ଵଚଃ ॥ 80 ॥
ନ ଚ ସଂକୁଚିତଃ ପଂଥା ୟେନ ଵାଲୀ ହତୋ ଗତଃ ।
ସମୟେ ତିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀଵ ମା ଵାଲିପଥମନ୍ଵଗାଃ ॥ 81 ॥
ଏକ ଏଵ ରଣେ ଵାଲୀ ଶରେଣ ନିହତୋ ମୟା ।
ତ୍ଵାଂ ତୁ ସତ୍ୟାଦତିକ୍ରାଂତଂ ହନିଷ୍ୟାମି ସବାଂଧଵମ୍ ॥ 82 ॥
ତଦେଵଂ ଵିହିତେ କାର୍ୟେ ୟଦ୍ଧିତଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।
ତତ୍ତଦ୍ଭ୍ରୂହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ଵର କାଲଵ୍ୟତିକ୍ରମଃ ॥ 83 ॥
କୁରୁଷ୍ଵ ସତ୍ୟଂ ମୟି ଵାନରେଶ୍ଵର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତଂ ଧର୍ମମଵେକ୍ଷ୍ୟ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ।
ମା ଵାଲିନଂ ପ୍ରେତ୍ୟ ଗତୋ ୟମକ୍ଷୟଂ ତ୍ଵମଦ୍ୟ ପଶ୍ୟେର୍ମମ ଚୋଦିତୈଶ୍ଶରୈଃ ॥ 84 ॥
ସ ପୂର୍ଵଜଂ ତୀଵ୍ରଵିଵୃଦ୍ଧକୋପଂ ଲାଲପ୍ୟମାନଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ୟ ଦୀନମ୍ ।
ଚକାର ତୀଵ୍ରାଂ ମତିମୁଗ୍ରତେଜା ହରୀଶ୍ଵରେ ମାନଵଵଂଶନାଥଃ ॥ 85 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
