ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵାପରୁଷଂଵାକ୍ୟଂରାଵଣଂରାଵଣାନୁଜଃ ।
ଆଜଗାମମୁହୂର୍ତେନୟତ୍ରରାମସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 1 ॥
ତଂମେରୁଶିଖରାକାରଂଦୀପ୍ତାମିଵଶତହ୍ରଦାମ୍ ।
ଗଗନସ୍ଥଂମହୀସ୍ଥାସ୍ତେଦଦୃଶୁସର୍ଵଵାନରାଃ ॥ 2 ॥
ତେ ଚାପ୍ୟନୁଚରାସ୍ତସ୍ୟ ଚତ୍ଵାରୋ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ।
ତେଽପି ଵର୍ମାୟୁଧୋପେତା ଭୂଷଣୋତ୍ତମଭୂଷିତାଃ ॥ 3 ॥
ସ ଚ ମେଘାଚଲପ୍ରଖ୍ୟୋ ଵଜ୍ରାୟୁଧସମପ୍ରଭଃ ।
ଵରାୟୁଧଧରୋ ଵୀରୋ ଦିଵ୍ୟାଭରଣଭୂଷିତଃ ॥ 4 ॥
ତମାତ୍ମପଂଚମଂଦୃଷ୍ଟଵାସୁଗ୍ରୀଵୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ଵାନରୈସ୍ସହଦୁର୍ଧର୍ଷଚିଂତୟାମାସବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ॥ 5 ॥
ଚିଂତୟିତ୍ଵାମୁହୂର୍ତଂତୁଵାନରାଂସ୍ତାନୁଵାଚହ ।
ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନିଦଂଵଚନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 6 ॥
ଏଷସର୍ଵାୟୁଧୋପେତଶ୍ଚତୁର୍ଭିସ୍ସହରାକ୍ଷସୈଃ ।
ରାକ୍ଷସୋଽଭ୍ୟେତିପଶ୍ୟଧ୍ଵମସ୍ମାନ୍ହଂତୁଂନସଂଶୟଃ ॥ 7 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ ଵାନର ଉତ୍ତମାଃ ।
ସାଲାନ୍ ଉଦ୍ୟମ୍ୟ ଶୈଲାମଃ ଚ ଇଦଂ ଵଚନଂ ଅବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 8 ॥
ଶୀଘ୍ରଂଵ୍ୟାଦିଶନୋରାଜନ୍ଵଧାୟୈଷାଂଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ।
ନିପତଂତୁହତାଶ୍ଚୈତେଧରଣ୍ୟାମଲ୍ପତେଜସଃ ॥ 9 ॥
ତେଷାସଂଭାଷମାଣାନାମନ୍ୟୋନ୍ୟଂସଵିଭୀଷଣଃ ।
ଉତ୍ତରଂତୀରମାସାଦ୍ୟଖସ୍ଥଏଵଵ୍ୟତିଷ୍ଠତ ॥ 10 ॥
ଉଵାଚମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ସ୍ଵରେଣମହତାମହାନ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଂତାଂଶ୍ଚସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟସର୍ଵାନ୍ଵାନରୟୂଥପାନ୍ ॥ 11 ॥
ରାଵଣୋ ନାମ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୋ ରାକ୍ଷସୋ ରାକ୍ଷସ ଈଶ୍ଵରଃ ।
ତସ୍ୟ ଅହଂ ଅନୁଜୋ ଭ୍ରାତା ଵିଭୀଷଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ ॥ 12 ॥
ତେନସୀତାଜନସ୍ଥାନାଦ୍ଧୃତାହତ୍ଵାଜଟାୟୁଷମ୍ ।
ରୁଦ୍ଦାଚଵିଵଶାଦୀନାରାକ୍ଷସୀଭିସ୍ସୁରକ୍ଷିତା ॥ 13 ॥
ତମହଂହେତୁଭିର୍ଵାକ୍ୟୈର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚନ୍ୟଦର୍ଶୟମ୍ ।
ସାଧୁନିର୍ୟାତ୍ୟତାଂସୀତାରାମାୟେତିପୁନଃପୁନଃ ॥ 14 ॥
ସ ଚ ନ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ରାଵଣଃ କାଲ ଚୋଦିତଃ ।
ଉଚ୍ୟମାନୋ ହିତଂ ଵାକ୍ୟଂ ଵିପରୀତ ଇଵ ଔଷଧମ୍ ॥ 15 ॥
ସୋଽହଂପରୁଷିତସ୍ତେନଦାସଵଚ୍ଚାଵମାନିତଃ ।
ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵାପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚଦାରାଂଶ୍ଚରାଘଵଂଶରଣଂଗତଃ ॥ 16 ॥
ସର୍ଵଲୋକଶରଣ୍ୟାୟରାଘଵାୟମହାତ୍ମନେ ।
ନିଵେଦୟତମାଂକ୍ଷିପ୍ରଂଵିଭୀଷଣମୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥ 17 ॥
ଏତତ୍ତୁଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାସୁଗ୍ରୀଵୋଲଘୁଵିକ୍ରମଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟାଗ୍ରତୋରାମଂସମ୍ରବ୍ଧମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 18 ॥
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଂ ହି ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶତ୍ରୁରତର୍କିତଃ ।
ନିହନ୍ୟାଦନଂତରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଉଲୂକୋ ଵାୟସାନିଵ ॥ 19 ॥
ମଂତ୍ରେଵ୍ୟୂହେନୟେଚାରେୟୁକ୍ତୋଭଵିତୁମର୍ହସି ।
ଵାନରାଣାଂଚଭଦ୍ରଂତେପରେଷାଂଚପରଂତପ ॥ 20 ॥
ଅଂତର୍ଧାନଗତାହ୍ୟେତେରାକ୍ଷସାଃକାମରୂପିଣଃ ।
ଶୂରାଶ୍ଚନିକୃତିଜ୍ଞାଶ୍ଚତେଷାଂଜାତୁନଵିଶ୍ଵସେତ୍ ॥ 21 ॥
ପ୍ରଣିଧୀରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟରାଵଣସ୍ୟଭଵେଦୟମ୍ ।
ଅନୁପ୍ରଵିଶ୍ୟସୋଽସ୍ମାସୁଭେଦଂକୁର୍ୟାନ୍ନସଂଶୟଃ ॥ 22 ॥
ଅଥଵାସ୍ଵୟମେଵୈଷଛିଦ୍ରମାସାଦ୍ୟବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।
ଅନୁପ୍ରଵିଶ୍ୟଵିଶ୍ଵସ୍ତେକଦାଚିତ୍ପ୍ରହରେଦପି ॥ 23 ॥
ମିତ୍ରାଟଵୀବଲଂଚୈଵମୌଲଭୃତ୍ୟବଲଂତଥା ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ବଲଂଗ୍ରାହ୍ୟଂଵର୍ଜୟିତ୍ଵାଦ୍ଵିଷଦ୍ବଲମ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ରକୃତ୍ୟାରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟଭ୍ରାତାଽମିତ୍ରସ୍ୟତେପ୍ରଭୋଃ ।
ଆଗତଶ୍ଚରିପୋସ୍ସାକ୍ଷାତ୍କଥମସ୍ମିନ୍ହିଵିଶ୍ଵସେତ୍ ॥ 25 ॥
ରାଵଣେନପ୍ରଣିହିତଂତମଵେହିଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ତସ୍ୟାହଂନିଗ୍ରହଂମନ୍ୟେକ୍ଷମଂକ୍ଷମଵତାଂଵର ॥ 26 ॥
ରାକ୍ଷସୋଜିହ୍ମୟାବୁଦ୍ଧ୍ୟାସଂଦିଷ୍ଟୋଽୟମୁପାଗତଃ ।
ପ୍ରହର୍ତୁଂମାୟୟାଚ୍ଛନ୍ନୋଵିଶ୍ଵସ୍ତେତ୍ଵୟିରାଘଵ ॥ 27 ॥
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଶ୍ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟଂହିପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଶତ୍ରୁରତର୍କିତଃ ।
ନିହନ୍ୟାଦଂତରଂଲବ୍ଧ୍ଵାଉଲୂକଵାୟସାନିଵ ॥ 28 ॥
ଵଧ୍ୟତାମେଷତୀଵ୍ରେଣଦଂଡେନସଚିଵୈସ୍ସହ ।
ରାଵଣସ୍ୟନୃଶଂସସ୍ୟଭ୍ରାତାହ୍ୟେଷଵିଭୀଷଣଃ ॥ 29 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାତୁତଂରାମଂସମ୍ରବ୍ଧୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ଵାକ୍ୟଜ୍ଞୋଵାକ୍ୟକୁଶଲଂତତୋମୌନମୁପାଗମତ୍ ॥ 30 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟତୁତଦ୍ଵାକ୍ୟଂଶ୍ରୁତ୍ଵାରାମୋମହାୟଶାଃ ।
ସମୀପସ୍ଥାନୁଵାଚେଦଂହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ହରୀନ୍ ॥ 31 ॥
ୟଦୁକ୍ତଂକପିରାଜେନରାଵଣାଵରଜଂପ୍ରତି ।
ଵାକ୍ୟଂହେତୁମଦତ୍ୟର୍ଥଂଚଭଵଦ୍ଭିରପିତଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ॥ 32 ॥
ସୁହୃଦାମର୍ଥକୃଚ୍ଛେଷୁୟୁକ୍ତଂବୁଦ୍ଧିମତାସଦା ।
ସମର୍ଥେନୋପନିର୍ଦେଷ୍ଟୁଂଶାଶ୍ଵତୀଂଭୂତିମିଚ୍ଛତା ॥ 33 ॥
ଇତ୍ୟେଵଂପରିପୃଷ୍ଟାସ୍ତେସ୍ଵଂସ୍ଵଂମତମତଂଦ୍ରିତାଃ ।
ସୋପଚାରଂତଦାରାମମୂଚୁର୍ହିତଚିକୀର୍ଷଵଃ ॥ 34 ॥
ଅଜ୍ଞାତଂନାସ୍ତିତେକିଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁରାଘଵଃ ।
ଆତ୍ମାନଂସୂଚୟନ୍ରାମଃ ପୃଚ୍ଛସ୍ୟସ୍ମାନ୍ ସୁହୃତ୍ତୟା ॥ 35 ॥
ତ୍ଵଂହିସତ୍ୟଵ୍ରତଶ୍ଶୂରୋଧାର୍ମିକୋଦୃଢଵିକ୍ରମଃ ।
ପରୀକ୍ଷ୍ୟକାରୀସ୍ମୃତିମାନ୍ନିସୃଷ୍ଟାତ୍ମାସୁହୃତ୍ସୁଚ ॥ 36 ॥
ତସ୍ମାଦେକୈକଶସ୍ତାଵଦ୍ବ୍ରୁଵଂତୁସଚିଵାସ୍ତଵ ।
ହେତୁତୋମତିସଂପନ୍ନାସ୍ସମର୍ଥାଶ୍ଚପୁନଃ ପୁନଃ ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତେରାଘଵାୟାଽଥମତିମାନଂଗଦୋଽଗ୍ରତଃ ।
ଵିଭୀଷଣପରୀକ୍ଷାର୍ଥମୁଵାଚଵଚନଂହରିଃ ॥ 38 ॥
ଶତ୍ରୋସ୍ସକାଶାତ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ସର୍ଵଥାଶଙ୍ କ୍ୟଏଵହି ।
ଵିଶ୍ଵାସୟୋଗ୍ୟସ୍ସହସାନକର୍ତଵ୍ୟୋଵିଭୀଷଣଃ ॥ 39 ॥
ଛାଦୟିତ୍ଵାଽତ୍ମଭାଵଂହିଚରଂତିଶଠବୁଦ୍ଧୟଃ ।
ପ୍ରହରଂତିଚରଂଧ୍ରେଷୁସୋଽନର୍ଥସ୍ସୁମହାନ୍ଭଵେତ୍ ॥ 40 ॥
ଅର୍ଥାନର୍ଥୌଵିନିଶ୍ଚିତ୍ୟଵ୍ୟଵସାୟଂଭଜେତହ ।
ଗୁଣତସ୍ସଂଗ୍ରହଂକୁର୍ୟାଦ୍ଦୋଷତସ୍ତୁଵିସର୍ଜୟେତ୍ ॥ 41 ॥
ୟଦିଦୋଷୋମହାଂସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତ୍ୟଜ୍ଵତାମଵିଶଂକିତମ୍ ।
ଗୁଣାନ୍ଵାପିବହୂନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵାସଂଗ୍ରହଃକ୍ରିୟତାଂନୃପ ॥ 42 ॥
ଶରଭସ୍ତ୍ଵଥନିଶ୍ଚିତ୍ୟସାର୍ଥଂଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ମିନ୍ନରଵ୍ୟାଘ୍ର ଚାରଃପ୍ରତିଵିଧୀୟତାମ୍ ॥ 43 ॥
ପ୍ରଣିଧାୟହିଚାରେଣୟଥାଵତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମବୁଦ୍ଧିନା ।
ପରୀକ୍ଷ୍ୟଚତତଃକାର୍ୟୋୟଥାନ୍ୟାୟଂପରିଗ୍ରହଃ ॥ 44 ॥
ଜାଂବଵାଂସ୍ତ୍ଵଥସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟଶାସ୍ତ୍ରବୁଧ୍ୟାଵିଚକ୍ଷଣଃ ।
ଵାକ୍ୟଂଵିଜ୍ଞାପୟାମାସଗୁଣଵଦ୍ଦୋଷଵର୍ଜିତମ୍ ॥ 45 ॥
ବଦ୍ଧଵୈରାଚ୍ଚପାପାଚ୍ଚରାକ୍ଷେସେଂଦ୍ରାଦ୍ଵିଭୀଷଣଃ ।
ଅଦେଶକାଲେସଂପ୍ରାପ୍ତସ୍ସର୍ଵଥାଶଙ୍ କ୍ୟତାମୟମ୍ ॥ 46 ॥
ତତୋମୈଂଦସ୍ତୁସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟନୟାପନୟକୋଵିଦଃ ।
ଵାକ୍ୟଂଵଚନସଂପନ୍ନୋବଭାଷେହେତୁମତ୍ତରମ୍ ॥ 47 ॥
ଵଜନଂନାମତସ୍ୟୈଷରାଵଣସ୍ୟଵିଭୀଷଣଃ ।
ପୃଚ୍ଛୟତାଂମଧୁରେଣାୟଂଶନୈର୍ନରପତୀଶ୍ଵର ॥ 48 ॥
ଭାଵମସ୍ୟତୁଵିଜ୍ଞାୟତତ୍ତ୍ଵତସ୍ତ୍ଵଂକରିଷ୍ୟସି ।
ୟଦିଦୁଷ୍ଟୋନଦୁଷ୍ଟୋଵାବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂନରର୍ଷଭ ॥ 49 ॥
ଅଥସଂସ୍କାରସଂପନ୍ନୋହନୁମାନ୍ ସଚିଵୋତ୍ତମଃ ।
ଉଵାଚଵଚନଂଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣମର୍ଥଵନ୍ମଧୁରଂଲଘୁ ॥ 50 ॥
ନଭଵଂତଂମତିଶ୍ରେଷ୍ଠଂସମର୍ଥଂଵଦତାଂଵରମ୍ ।
ଅତିଶାୟୟିତୁଂଶକ୍ତୋବୃହସ୍ପତିରପିବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 51 ॥
ନଵାଦାନ୍ନପିସଂଘର୍ଷାନ୍ନାଧିକ୍ୟାନ୍ନଚକାମତଃ ।
ଵକ୍ଷ୍ୟାମିଵଚନଂରାଜନ୍ୟଥାର୍ଥଂରାମଗୌରଵାତ୍ ॥ 52 ॥
ଅର୍ଥାନର୍ଥନିମିତ୍ତଂହିୟଦୁକ୍ତଂସଚିଵୈସ୍ତଵ ।
ତତ୍ରଦୋଷଂପ୍ରପଶ୍ୟାମିକ୍ରିୟାନହ୍ୟୁପପଦ୍ୟତେ ॥ 53 ॥
ଋତେନିୟୋଗାତ୍ସାମର୍ଥ୍ୟମଵବୋଦ୍ଧୁଂନଶକ୍ୟତେ ।
ସହସାଵିନିୟୋଗୋହିଦୋଷଵାନ୍ପ୍ରତିଭାତିମେ ॥ 54 ॥
ଚାରପ୍ରଣିହିତଂୟୁକ୍ତଂୟଦୁକ୍ତଂସଚିଵୈସ୍ତଵ ।
ଅର୍ଥସ୍ୟାସଂଭଵାତ୍ତତ୍ରକାରଣଂନୋପୟୁଜ୍ୟତେ ॥ 55 ॥
ଅଦେଶ କାଲେ ସଂପ୍ରାପ୍ତ ଇତି ଅୟଂ ୟଦ୍ ଵିଭୀଷଣଃ ।
ଵିଵକ୍ଷା ଚ ଅତ୍ର ମେ ଅସ୍ତି ଇୟଂ ତାଂ ନିବୋଧ ୟଥା ମତି ॥ 56 ॥
ସଏଷଦେଶଃ କାଲଶ୍ଚଭଵତୀତିୟଥାତଥା ।
ପୁରୁଷାତ୍ପୁରୁଷଂପ୍ରାପ୍ୟତଥାଦୋଷଗୁଣାଵପି ॥ 57 ॥
ତ୍ମ୍ୟଂରାଵଣେଦୃଷ୍ଟଵାଵିକ୍ରମଂଚତଥାତ୍ଵୟି ।
ୟୁକ୍ତମାଗମନଂହ୍ୟତ୍ରସଦୃଶଂତସ୍ୟବୁଦ୍ଧିତଃ ॥ 58 ॥
ଅଜ୍ଞାତରୂପୈଃପୁରୁଷୈସ୍ସରାଜନ୍ପୃଚ୍ଛ୍ ୟତାମିତି ।
ୟଦୁକ୍ତମତ୍ରମେପ୍ରେକ୍ଷାକାଚିଦସ୍ତିସମୀକ୍ଷିତା ॥ 59 ॥
ପୃଚ୍ଛୟମାନୋଵିଶଂକେତସହସାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଵଚଃ ।
ତତ୍ରମିତ୍ରଂପ୍ରଦୁଷ୍ୟେତମିଥ୍ୟାପୃଷ୍ଟଂସୁଖାଗତମ୍ ॥ 60 ॥
ଅଶକ୍ୟସ୍ସହସାରାଜନ୍ଭାଵୋବୋଦ୍ଧୁଂପରସ୍ୟଵୈ ।
ଅଂତସ୍ସ୍ଵଭାଵୈର୍ଗୀତୈସ୍ତୈର୍ନୈପୁଣ୍ୟଂପଶ୍ୟତାଂଭୃଶମ୍ ॥ 61 ॥
ନତ୍ଵସ୍ୟବ୍ରୁଵତୋଜାତୁଲକ୍ଷ୍ୟତେଦୁଷ୍ଟଭାଵତା ।
ପ୍ରସନ୍ନଂଵଦନଂଚାପିତସ୍ମାନ୍ମେନାସ୍ତିସଂଶୟଃ ॥ 62 ॥
ଅଶଂକିତମତିସ୍ସ୍ଵସ୍ଥୋନଶଠଃପରିସର୍ପତି ।
ନଚାସ୍ୟଦୁଷ୍ଟାଵାକ୍ଚାପିତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ତୀହସଂଶୟଃ ॥ 63 ॥
ଆକାରଶ୍ଚାଦ୍ୟମାନୋଽପିନଶକ୍ୟୋଵିନିଗୂହିତମ୍ ।
ବଲାଦ୍ଧିଵିଵୃଣୋତ୍ୟେଵଭାଵମଂତର୍ଗତଂନୃଣାମ୍ ॥ 64 ॥
ଦେଶକାଲୋପପନ୍ନଂଚକାର୍ୟଂକାର୍ୟଵିଦାଂଵରଃ ।
ସ୍ଵଫଲଂକୁରୁତେକ୍ଷିପ୍ରଂପ୍ରୟୋଗେଣାଭିସଂହିତମ୍ ॥ 65 ॥
ଉଦ୍ୟୋଗଂତଵସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟମିଥ୍ୟାଵୃତ୍ତଂଚରାଵଣମ୍ ।
ଵାଲିନଂଚହତଂଶ୍ରୁତ୍ଵାସୁଗ୍ରୀଵଂଚାଭିଷେଚିତମ୍ ॥ 66 ॥
ରାଜ୍ୟଂପ୍ରାର୍ଥୟମାନଶ୍ଚବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵମିହାଗତଃ ।
ଏତାଵତ୍ତୁପୁରସ୍କୃତ୍ୟୟୁଜ୍ୟତେତସ୍ୟସଂଗ୍ରହଃ ॥ 67 ॥
ୟଥାଶକ୍ତିମୟୋକ୍ତଂତୁରାକ୍ଷସସ୍ୟାର୍ଜଵଂପ୍ରତି ।
ପ୍ରମାଣଂତ୍ଵଂତୁଶେଷସ୍ୟଶୃତ୍ଵାବୁଦ୍ଧିମତାଂଵରଃ ॥ 68 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ସପ୍ତଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
