ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତତୋ ଲଂକାଂ କପିଃ କୃତମନୋରଥଃ ॥ 1 ॥
ଵର୍ଧମାନସମୁତ୍ସାହଃ କାର୍ୟଶେଷମଚିଂତୟତ୍ ।
କିନ୍ନୁ ଖଲ୍ଵଵଶିଷ୍ଟଂ ମେ କର୍ତଵ୍ୟମିହ ସାଂପ୍ରତମ୍ ॥ 2 ॥
ୟଦେଷାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭୂୟଃ ସଂତାପଜନନଂ ଭଵେତ୍ ।
ଵନଂ ତାଵତ୍ପ୍ରମଥିତଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସା ହତାଃ ॥ 3 ॥
ବଲୈକଦେଶଃ କ୍ଷପିତଶ୍ଶେଷଂ ଦୁର୍ଗଵିନାଶନମ୍ ।
ଦୁର୍ଗେ ଵିନାଶିତେ କର୍ମ ଭଵେତ୍ସୁଖପରିଶ୍ରମମ୍ ।
ଅଲ୍ପୟତ୍ନେନ କାର୍ୟେଽସ୍ମିନ୍ ମମ ସ୍ୟାତ୍ସଫଲଶ୍ଶ୍ରମଃ ॥ 4 ॥
ୟୋ ହ୍ୟୟଂ ମମ ଲାଂଗୂଲେ ଦୀପ୍ୟତେ ହଵ୍ୟଵାହନଃ ।
ଅସ୍ୟ ସଂତର୍ପଣଂ ନ୍ୟାୟ୍ୟଂ କର୍ତୁମେଭିର୍ଗୃହୋତ୍ତମୈଃ ॥ 5 ॥
ତତଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତଲାଂଗୂଲସ୍ସଵିଦ୍ୟୁଦିଵ ତୋୟଦଃ ।
ଭଵନାଗ୍ରେଷୁ ଲଂକାୟା ଵିଚଚାର ମହାକପିଃ ॥ 6 ॥
ଗୃହାଦ୍ଗୃହଂ ରାକ୍ଷସାନାମୁଦ୍ୟାନାନି ଚ ଵାନରଃ ।
ଵୀକ୍ଷମାଣୋ ହ୍ୟସଂତ୍ରସ୍ତଃ ପ୍ରାସାଦାଂଶ୍ଚ ଚଚାର ସଃ ॥ 7 ॥
ଅଵପ୍ଲୁତ୍ୟ ମହାଵେଗଃ ପ୍ରହସ୍ତସ୍ୟ ନିଵେଶନମ୍ ।
ଅଗ୍ନିଂ ତତ୍ର ସ ନିକ୍ଷିପ୍ୟ ଶ୍ଵସନେନ ସମୋ ବଲୀ ॥ 8 ॥
ତତୋଽନ୍ୟତ୍ପୁପ୍ଲୁଵେ ଵେଶ୍ମ ମହାପାର୍ଶ୍ଵସ୍ୟ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ମୁମୋଚ ହନୁମାନଗ୍ନିଂ କାଲାନଲଶିଖୋପମମ୍ ॥ 9 ॥
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ ଚ ତଦା ପୁପ୍ଲୁଵେ ସ ମହାକପିଃ ।
ଶୁକସ୍ୟ ଚ ମହାତେଜାସ୍ସାରଣସ୍ୟ ଚ ଧୀମତଃ ॥ 10 ॥
ତଥା ଚେଂଦ୍ରଜିତୋ ଵେଶ୍ମ ଦଦାହ ହରିୟୂଥପଃ ।
ଜଂବୁମାଲେ ସ୍ସୁମାଲେଶ୍ଚ ଦଦାହ ଭଵନଂ ତତଃ ॥ 11 ॥
ରଶ୍ମିକେତୋଶ୍ଚ ଭଵନଂ ସୂର୍ୟଶତ୍ରୋସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ହ୍ରସ୍ଵକର୍ଣସ୍ୟ ଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ ରୋମଶସ୍ୟ ଚ ରକ୍ଷସଃ ॥ 12 ॥
ୟୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତସ୍ୟ ମତ୍ତସ୍ୟ ଧ୍ଵଜଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ରକ୍ଷସଃ ।
ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ଵସ୍ୟ ଘୋରସ୍ୟ ତଥା ହସ୍ତିମୁଖସ୍ୟ ଚ ॥ 13 ॥
କରାଲସ୍ୟ ପିଶାଚସ୍ୟ ଶୋଣିତାକ୍ଷସ୍ୟ ଚୈଵ ହି ।
କୁଂଭକର୍ଣସ୍ୟ ଭଵନଂ ମକରାକ୍ଷସ୍ୟ ଚୈଵ ହି ॥ 14 ॥
ୟଜ୍ଞଶତ୍ରୋଶ୍ଚ ଭଵନଂ ବ୍ରହ୍ମଶତ୍ରୋସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ନରାଂତକସ୍ୟ କୁଂଭସ୍ୟ ନିକୁଂଭସ୍ୟ ଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ 15 ॥
ଵର୍ଜୟିତ୍ଵା ମହାତେଜା ଵିଭୀଷଣଗୃହଂ ପ୍ରତି ।
କ୍ରମମାଣଃ କ୍ରମେଣୈଵ ଦଦାହ ହରିପୁଂଗଵଃ ॥ 16 ॥
ତେଷୁ ତେଷୁ ମହାର୍ହେଷୁ ଭଵନେଷୁ ମହାୟଶାଃ ।
ଗୃହେଷ୍ଵୃଦ୍ଧିମତାମୃଦ୍ଧିଂ ଦଦାହ ସ ମହାକପିଃ ॥ 17 ॥
ସର୍ଵେଷାଂ ସମତିକ୍ରମ୍ୟ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ଆସସାଦାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ରାଵଣସ୍ୟ ନିଵେଶନମ୍ ॥ 18 ॥
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ମୁଖ୍ୟେ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତେ ।
ମେରୁମଂଦରସଂକାଶେ ସର୍ଵମଂଗଳଶୋଭିତେ ॥ 19 ॥
ପ୍ରଦୀପ୍ତମଗ୍ନିମୁତ୍ସୃଜ୍ୟ ଲାଂଗୂଲାଗ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ନନାଦ ହନୁମାନ୍ଵୀରୋ ୟୁଗାଂତଜଲଦୋ ୟଥା ॥ 20 ॥
ଶ୍ଵସନେନ ଚ ସଂୟୋଗାଦତିଵେଗୋ ମହାବଲଃ ।
କାଲାଗ୍ନିରିଵ ଜଜ୍ଵାଲ ପ୍ରାଵର୍ଧତ ହୁତାଶନଃ ॥ 21 ॥
ପ୍ରଦୀପ୍ତମଗ୍ନିଂ ପଵନସ୍ତେଷୁ ଵେଶ୍ମସ୍ଵଚାରୟତ୍ ।
ଅଭୂଚ୍ଛ୍ଵସନସଂୟୋଗାଦତିଵେଗୋ ହୁତାଶନଃ ॥ 22 ॥
ତାନି କାଂଚନଜାଲାନି ମୁକ୍ତାମଣିମୟାନି ଚ ।
ଭଵନାନ୍ୟଵଶୀର୍ୟଂତ ରତ୍ନଵଂତି ମହାଂତି ଚ ॥ 23 ॥
ସଂଜଜ୍ଞେ ତୁମୁଲଶ୍ଶବ୍ଦୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ପ୍ରଧାଵତାମ୍ ।
ସ୍ଵଗୃହସ୍ୟ ପରିତ୍ରାଣେ ଭଗ୍ନୋତ୍ସାହୋର୍ଜିତଶ୍ରିୟାମ୍ ॥ 24 ॥
ନୂନମେଷୋଽଗ୍ନିରାୟାତଃ କପିରୂପେଣ ହା ଇତି ।
କ୍ରଂଦଂତ୍ୟସ୍ସହସା ପେତୁଃ ସ୍ତନଂଧୟଧରାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 25 ॥
କାଶ୍ଚିଦଗ୍ନିପରୀତେଭ୍ୟୋ ହର୍ମେଭ୍ୟୋ ମୁକ୍ତମୂର୍ଧଜାଃ ।
ପତଂତ୍ୟୋ ରେଜିରେଽଭ୍ରେଭ୍ୟସ୍ସୌଦାମନ୍ୟ ଇଵାଂବରାତ୍ ॥ 26 ॥
ଵଜ୍ରଵିଦ୍ରୁମଵୈଦୂର୍ୟମୁକ୍ତାରଜତସଂହିତାନ୍ ।
ଵିଚିତ୍ରାନ୍ଭଵନାଦ୍ଧାତୂନ୍ ସ୍ୟଂଦମାନାଂଦଦର୍ଶ ସଃ ॥ 27 ॥
ନାଗ୍ନିସ୍ତୃପ୍ୟତି କାଷ୍ଠାନାଂ ତୃଣାନାଂ ଚ ୟଥା ତଥା ।
ହନୂମାନ୍ ରାକ୍ଷସେଂଦାଣାଂ ଵିଶସ୍ତାନାଂ ନ ତୃପ୍ୟତି ॥ 28 ॥
କ୍ଵଚିତ୍କିଂଶୁକସଂକାଶାଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଛାଲ୍ମଲିସନ୍ନିଭାଃ ॥ 29 ॥
କ୍ଵଚିତ୍କୁଂକୁମସଂକାଶାଶ୍ଶିଖା ଵହ୍ନେଶ୍ଚକାଶିରେ ।
ହନୂମତା ଵେଗଵତା ଵାନରେଣ ମହାତ୍ମନା ।
ଲଂକାପୁରଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧଂ ତଦ୍ରୁଦ୍ରେଣ ତ୍ରିପୁରଂ ୟଥା ॥ 30 ॥
ତତସ୍ତୁ ଲଂକାପୁରପର୍ଵତାଗ୍ରେ ସମୁତ୍ଥିତୋ ଭୀମପରାକ୍ରମୋଽଗ୍ନିଃ ।
ପ୍ରସାର୍ୟ ଚୂଡାଵଲୟଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତୋ ହନୂମତା ଵେଗଵତା ଵିସୃଷ୍ଟଃ ॥ 31 ॥
ୟୁଗାଂତକାଲାନଲତୁଲ୍ୟଵେଗ ସ୍ସମାରୁତୋଽଗ୍ନିର୍ଵଵୃଧେ ଦିଵିସ୍ପୃକ୍ ।
ଵିଧୂମରଶ୍ମିର୍ଭଵନେଷୁ ସକ୍ତୋ ରକ୍ଷଶ୍ଶରୀରାଜ୍ୟସମର୍ପତାର୍ଚିଃ ॥ 32 ॥
ଆଦିତ୍ୟକୋଟୀସଦୃଶସ୍ସୁତେଜା ଲଂକାଂ ସମସ୍ତାଂ ପରିଵାର୍ୟ ତିଷ୍ଠନ୍ ।
ଶବ୍ଦୈରନେକୈରଶନିପ୍ରରୂଢୈର୍ଭିଂଦନ୍ନିଵାଂଡଂ ପ୍ରବଭୌ ମହାଗ୍ନିଃ ॥ 33 ॥
ତତ୍ରାଂବରାଦଗ୍ନିରତିପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋ ରୂକ୍ଷପ୍ରଭଃ କିଂଶୁକପୁଷ୍ପଚୂଡଃ ।
ନିର୍ଵାଣଧୂମାକୁଲରାଜୟଶ୍ଚ ନୀଲୋତ୍ପଲାଭାଃ ପ୍ରଚକାଶିରେଽଭ୍ରାଃ ॥ 34 ॥
ଵଜ୍ରୀ ମହେଂଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରୋ ଵା ସାକ୍ଷାଦ୍ୟମୋ ଵା ଵରୁଣୋଽନିଲୋ ଵା ।
ରୁଦ୍ରୋଽଗ୍ନିରର୍କୋ ଧନଦଶ୍ଚ ସୋମୋ ନ ଵାନରୋଽୟଂ ସ୍ଵୟମେଵ କାଲଃ ॥ 35 ॥
କିଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ସର୍ଵପିତାମହସ୍ୟ ସର୍ଵସ୍ୟ ଧାତୁଶ୍ଚତୁରାନନସ୍ୟ ।
ଇହାଽଽଗତୋ ଵାନରରୂପଧାରୀ ରକ୍ଷୋପସଂହାରକରଃ ପ୍ରକୋପଃ ॥ 36 ॥
କିଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଵା କପିରୂପମେତ୍ୟ ରକ୍ଷୋଵିନାଶାୟ ପରଂ ସୁତେଜଃ ।
ଅନଂତମଵ୍ୟକ୍ତମଚିଂତ୍ୟମେକଂ ସ୍ଵମାୟୟା ସାଂପ୍ରତମାଗତଂ ଵା ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟେଵମୂଚୁର୍ବହଵୋ ଵିଶିଷ୍ଟା ରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ତତ୍ର ସମେତ୍ୟ ସର୍ଵେ ।
ସପ୍ରାଣିସଂଘାଂ ସଗୃହାଂ ସଵୃକ୍ଷାଂ ଦଗ୍ଧାଂ ପୁରୀଂ ତାଂ ସହସା ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ॥ 38 ॥
ତତସ୍ତୁ ଲଂକା ସହସା ପ୍ରଦଗ୍ଧା ସରାକ୍ଷସା ସାଶ୍ଵରଥା ସନାଗା ।
ସପକ୍ଷିସଂଘା ସମୃଗା ସଵୃକ୍ଷା ରୁରୋଦ ଦୀନା ତୁମୁଲଂ ସଶବ୍ଦମ୍ ॥ 39 ॥
ହା ତାତ ହା ପୁତ୍ରକ କାଂତ ମିତ୍ର ହା ଜୀଵିତଂ ଭୋଗୟୁତଂ ସୁପୁଣ୍ୟମ୍ ।
ରକ୍ଷୋଭିରେଵଂ ବହୁଧା ବ୍ରୁଵଦ୍ଭି ଶ୍ଶବ୍ଦଃ କୃତୋ ଘୋରତରସ୍ସୁଭୀମଃ ॥ 40 ॥
ହୁତାଶନଜ୍ଵାଲସମାଵୃତା ସା ହତପ୍ରଵୀରା ପରିଵୃତ୍ତୟୋଧା ହନୂମତଃ କ୍ରୋଧବଲାଭିଭୂତା ବଭୂଵ ଶାପୋପହତେଵ ଲଂକା ॥ 41 ॥
ସ ସଂଭ୍ରମତ୍ରସ୍ତଵିଷଣ୍ଣରାକ୍ଷସାଂ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵାଲହୁତାଶନାଂକିତାମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ଲଂକାଂ ହନୁମାନ୍ମହାମନାଃ ସ୍ଵୟଂଭୂକୋପୋପହତାମିଵାଵନିମ୍ ॥ 42 ॥
ଭଂକ୍ତ୍ଵା ଵନଂ ପାଦପରତ୍ନସଂକୁଲଂ ହତ୍ଵା ତୁ ରକ୍ଷାଂସି ମହାଂତି ସଂୟୁଗେ ।
ଦଗ୍ଧ୍ଵା ପୁରୀଂ ତାଂ ଗୃହରତ୍ନମାଲିନୀଂ ତସ୍ଥୌ ହନୂମାନ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ କପିଃ ॥ 43 ॥
ତ୍ରିକୂଟଶୃଂଗାଗ୍ରତଲେ ଵିଚିତ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଵାନରରାଜସିଂହଃ ।
ପ୍ରଦୀପ୍ତଲାଂଗୂଲକୃତାର୍ଚିମାଲୀ ଵ୍ୟରାଜତାଽଽଦିତ୍ୟ ଇଵାଂଶୁମାଲୀ ॥ 44 ॥
ସ ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତାନ୍ସୁବହୂଂଶ୍ଚ ହତ୍ଵା ଵନଂ ଚ ଭଂକ୍ତ୍ଵା ବହୁପାଦପଂ ତତ୍ ।
ଵିସୃଜ୍ୟ ରକ୍ଷୋଭଵନେଷୁ ଚାଗ୍ନିଂ ଜଗାମ ରାମଂ ମନସା ମହାତ୍ମା ॥ 45 ॥
ତତସ୍ତୁ ତଂ ଵାନରଵୀରମୁଖ୍ୟଂ ମହାବଲଂ ମାରୁତତୁଲ୍ୟଵେଗମ୍ ।
ମହାମତିଂ ଵାୟୁସୁତଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ପ୍ରତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵଗଣାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ॥ 46 ॥
ଭଂକ୍ତ୍ଵା ଵନଂ ମହାତେଜା ହତ୍ଵା ରକ୍ଷାଂସି ସଂୟୁଗେ ।
ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଲଂକାପୁରୀଂ ରମ୍ୟାଂ ରରାଜ ସ ମହାକପିଃ ॥ 47 ॥
ତତ୍ର ଦେଵାସ୍ସଗଂଧର୍ଵାସ୍ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷୟଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଂକାଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧାଂ ତାଂ ଵିସ୍ମୟଂ ପରମଂ ଗତାଃ ॥ 48 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହନୁମଂତଂ ମହାକପିମ୍ ।
କାଲାଗ୍ନିରିତି ସଂଚିଂତ୍ୟ ସର୍ଵଭୂତାନି ତତ୍ରସୁଃ ॥ 49 ॥
ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ମୁନିପୁଂଗଵାଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵଵିଦ୍ୟାଧରନାଗୟକ୍ଷାଃ ।
ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ମହାଂତି ତତ୍ର ଜଗ୍ମୁଃ ପରାଂ ପ୍ରୀତିମତୁଲ୍ୟରୂପାମ୍ ॥ 50 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଚତୁଃପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
