ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତି ବ୍ରୁଵଂତଂ ତଂ ସୂତଂ ସୁମଂତ୍ରଂ ମଂତ୍ରିସତ୍ତମମ୍ ।
ବ୍ରୂହି ଶେଷଂ ପୁନରିତି ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁମଂତ୍ରୋ ବାଷ୍ପଵିକ୍ଲବଃ ।
କଥୟାମାସ ଭୂୟୋଽପି ରାମସଂଦେଶଵିସ୍ତରମ୍ ॥ 2 ॥
ଜଟାଃ କୃତ୍ଵା ମହାରାଜ ଚୀରଵଲ୍କଲଧାରିଣୌ ।
ଗଂଗାମୁତ୍ତୀର୍ୟ ତୌ ଵୀରୌ ପ୍ରୟାଗାଭିମୁଖୌ ଗତୌ ॥ 3 ॥
ଅଗ୍ରତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ୟାତଃ ପାଲୟନ୍ରଘୁନଂଦନମ୍ ।
ତାଂସ୍ତଥା ଗଚ୍ଛତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଵୃତ୍ତୋଽସ୍ମ୍ୟଵଶସ୍ତଦା ॥ 4 ॥
ମମତ୍ଵଶ୍ଵା ନିଵୃତ୍ତସ୍ୟ ନ ପ୍ରାଵର୍ତଂତ ଵର୍ତ୍ମନି ।
ଉଷ୍ଣମଶ୍ରୁ ପ୍ରମୁଂଚଂତୋ ରାମେ ସଂପ୍ରସ୍ଥିତେ ଵନମ୍ ॥ 5 ॥
ଉଭାଭ୍ୟାଂ ରାଜପୁତ୍ରାଭ୍ୟାମଥ କୃତ୍ଵାହମଂଜଲିମ୍ ।
ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ରଥମାସ୍ଥାୟ ତଦ୍ଦୁଃଖମପି ଧାରୟନ୍ ॥ 6 ॥
ଗୁହେନ ସାର୍ଧଂ ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଦିଵସାନ୍ବହୂନ୍ ।
ଆଶୟା ୟଦି ମାଂ ରାମଃ ପୁନ ଶ୍ଶବ୍ଦାପୟେଦିତି ॥ 7 ॥
ଵିଷୟେ ତେ ମହାରାଜ ରାମଵ୍ୟସନକର୍ଶିତାଃ ।
ଅପି ଵୃକ୍ଷାଃ ପରିମ୍ଲାନାସ୍ସପୁଷ୍ପାଂକୁରକୋରକାଃ ॥ 8 ॥
ଉପତପ୍ତୋଦକା ନଦ୍ୟଃ ପଲ୍ଵଲାନି ସରାଂସି ଚ ।
ପରିଶୁଷ୍କପଲାଶାନି ଵନାନ୍ୟୁପଵନାନି ଚ ॥ 9 ॥
ନ ଚ ସର୍ପଂତି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଵ୍ୟାସା ନ ପ୍ରଚରଂତି ଚ ।
ରାମଶୋକାଭିଭୂତଂ ତନ୍ନିଷ୍କୂଜମଭଵଦ୍ଵନମ୍ ॥ 10 ॥
ଲୀନପୁଷ୍କରପତ୍ରାଶ୍ଚ ନରେଂଦ୍ର କଲୁଷୋଦକାଃ ।
ସଂତପ୍ତପଦ୍ମାଃ ପଦ୍ମିନ୍ୟୋ ଲୀନମୀନଵିହଂଗମାଃ ॥ 11 ॥
ଜଲଜାନି ଚ ପୁଷ୍ପାଣି ମାଲ୍ୟାନି ସ୍ଥଲଜାନି ଚ ।
ନାଦ୍ୟ ଭାଂତ୍ୟଲ୍ପଗଂଧୀନି ଫଲାନି ଚ ୟଥାପୁରମ୍ ॥ 12 ॥
ଅତ୍ରୋଦ୍ୟାନାନି ଶୂନ୍ୟାନି ପ୍ରଲୀନଵିହଗନି ଚ ।
ନ ଚାଭିରାମା ନାରାମାନ୍ପଶ୍ୟାମି ମନୁଜର୍ଷଭ ॥ 13 ॥
ପ୍ରଵିଶଂତମୟୋଧ୍ୟାଂ ମାଂ ନ କଶ୍ଚିଦଭିନଂଦତି ।
ନରା ରାମମପଶ୍ୟଂତୋ ନିଶ୍ଶ୍ଵସଂତି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ 14 ॥
ଦେଵ ରାଜରଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନା ରାମମିହାଗତମ୍ ।
ଦୁଃଖାଦଶ୍ରୁମୁଖସ୍ସର୍ଵୋ ରାଜମାର୍ଗଗତୋ ଜନଃ ॥ 15 ॥
ହର୍ମ୍ୟୈର୍ଵିମାନୈଃ ପ୍ରାସାଦୈରଵେକ୍ଷ୍ୟରଥମାଗତମ୍ ।
ହାହାକାରକୃତାନାର୍ୟୋ ରାମାଦର୍ଶନକର୍ଶିତାଃ ॥ 16 ॥
ଆୟତୈର୍ଵିମଲୈର୍ନେତ୍ରୈରଶ୍ରୁଵେଗପରିପ୍ଲୁତୈଃ ।
ଅନ୍ୟୋନ୍ୟମଭିଵୀକ୍ଷଂତେଽଵ୍ୟକ୍ତମାର୍ତତରାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 17 ॥
ନାମିତ୍ରାଣାଂ ନ ମିତ୍ରାଣାମୁଦାସୀନଜନସ୍ୟ ଚ ।
ଅହମାର୍ତତୟା କିଂଚିଦ୍ଵିଶେଷମୁପଲକ୍ଷୟେ ॥ 18 ॥
ଅପ୍ରହୃଷ୍ଟମନୁଷ୍ୟା ଚ ଦୀନନାଗତୁରଂଗମା ।
ଆର୍ତସ୍ଵରପରିମ୍ଲାନା ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସିତନିସ୍ସ୍ଵନା ॥ 19 ॥
ନିରାନଂଦା ମହାରାଜ ରାମପ୍ରଵ୍ରାଜନାତୁରା ।
କୌସଲ୍ୟା ପୁତ୍ରହୀନେଵ ଅୟୋଧ୍ୟା ପ୍ରତିଭାତି ମା ॥ 20 ॥
ସୂତସ୍ୟ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚା ପରମଦୀନୟା ।
ବାଷ୍ପୋପହତୟା ରାଜା ତଂ ସୂତମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 21 ॥
କୈକେୟ୍ୟା ଵିନିୟୁକ୍ତେନ ପାପାଭିଜନଭାଵୟା ।
ମୟା ନ ମଂତ୍ରକୁଶଲୈର୍ଵୃଦ୍ଧୈସ୍ସହ ସମର୍ଥିତମ୍ ॥ 22 ॥
ନ ସୁହୃଦ୍ଭିର୍ନଚାମାତ୍ୟୈର୍ମଂତ୍ରୟିତ୍ଵା ନ ନୈଗମୈଃ ।
ମୟାୟମର୍ଥସ୍ସମ୍ମୋହାତ୍ ସ୍ତ୍ରୀହେତୋ ସ୍ସହସା କୃତଃ ॥ 23 ॥
ଭଵିତଵ୍ୟତୟା ନୂନମିଦଂ ଵା ଵ୍ୟସନଂ ମହତ୍ ।
କୁଲସ୍ୟାସ୍ୟ ଵିନାଶାୟ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୂତ ୟଦୃଚ୍ଛୟା ॥ 24 ॥
ସୂତ ୟଦ୍ୟସ୍ତି ତେ କିଂଚିନ୍ମୟା ତୁ ସୁକୃତଂ କୃତମ୍ ।
ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପୟାଽଽଶୁ ମାଂ ରାମଂ ପ୍ରାଣାସ୍ସଂତ୍ଵରୟଂତିମାମ୍ ॥ 25 ॥
ୟଦ୍ୟଦ୍ୟାପି ମମୈଵାଜ୍ଞା ନିଵର୍ତୟତୁ ରାଘଵମ୍ ।
ନ ଶକ୍ଷ୍ୟାମି ଵିନା ରାମଂ ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵିତୁମ୍ ॥ 26 ॥
ଵୃତ୍ତଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ କ୍ଵାସୌ ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଃ ।
ୟଦି ଜୀଵାମି ସାଧ୍ଵେନଂ ପଶ୍ୟେୟଂ ସୀତୟା ସହ ॥ 27 ॥
ଲୋହିତାକ୍ଷଂ ମହାବାହୁମାମୁକ୍ତମଣିକୁଂଡଲମ୍ ।
ରାମଂ ୟଦି ନ ପଶ୍ୟେୟଂ ଗମିଷ୍ୟାମି ୟମକ୍ଷୟମ୍ ॥ 28 ॥
ଅତୋ ନୁ କିଂ ଦୁଃଖତରଂ ସୋଽହମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନଂଦନମ୍ ।
ଇମାମଵସ୍ଥାମାପନ୍ନୋ ନେହ ପଶ୍ୟାମି ରାଘଵମ୍ ॥ 29 ॥
ହା ରାମ ରାମାନୁଜ ହା ହା ଵୈଦେହି ତପସ୍ଵିନି ।
ନ ମାଂ ଜାନୀତ ଦୁଃଖେନ ମ୍ରିୟମାଣତମନାଥଵତ୍ ॥ 30 ॥
ସ ତେନ ରାଜା ଦୁଃଖେନ ଭୃଶମର୍ପିତଚେତନଃ ।
ଅଵଗାଢସ୍ସୁଦୁଷ୍ପାରଂ ଶୋକସାଗରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 31 ॥
ରାମଶୋକମହାଭୋଗସ୍ସୀତାଵିରହପାରଗଃ ।
ଶ୍ଵସିତୋର୍ମି ମହାଵର୍ତୋ ବାଷ୍ପଫେନଜାଲାଵିଲଃ ॥ 32 ॥
ବାହୁଵିକ୍ଷେପମୀନୌଘୋ ଵିକ୍ରଂଦିତ ମହାସ୍ଵନଃ ।
ପ୍ରକୀର୍ଣକେଶଶୈଵାଲଃ କୈକେୟୀବଡବାମୁଖଃ ॥ 33 ॥
ମମାଶ୍ରୁଵେଗପ୍ରଭଵଃ କୁବ୍ଜାଵାକ୍ୟମହାଗ୍ରହଃ ।
ଵରଵେଲୋ ନୃଶଂସାୟା ରାମପ୍ରଵ୍ରାଜନାୟତଃ ॥ 34 ॥
ୟସ୍ମିନ୍ବତ ନିମଗ୍ନୋଽହଂ କୌସଲ୍ୟେ ରାଘଵଂ ଵିନା ।
ଦୁସ୍ତରୋ ଜୀଵତା ଦେଵି ମୟାଽୟଂ ଶୋକସାଗରଃ ॥ 35 ॥
ଅଶୋଭନଂ ୟୋଽହମିହାଦ୍ୟ ରାଘଵଂ ଦିଦୃକ୍ଷମାଣୋ ନ ଲଭେ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଇତୀଵ ରାଜା ଵିଲପନ୍ମହାୟଶାଃ ପପାତ ତୂର୍ଣଂ ଶୟନେ ସମୂର୍ଛିତଃ ॥ 36 ॥
ଇତି ଵିଲପତି ପାର୍ଥିଵେ ପ୍ରଣଷ୍ଟେ କରୁଣତରଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଚ ରାମହେତୋଃ ।
ଵଚନମନୁନିଶମ୍ୟ ତସ୍ୟ ଦେଵୀ ଭୟମଗମତ୍ପୁନରେଵ ରାମମାତା ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଏକୋନଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
