ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଦ୍ଵଚଃପଥ୍ୟମକ୍ଲୀବଂସାରଣେନାଭିଭାଷିତମ୍ ।
ନିଶମ୍ୟରାଵଣୋରାଜାପ୍ରତ୍ୟଭାଷତସାରଣମ୍ ॥ 1 ॥
ୟଦିମାମଭିୟୁଂଜୀରଂଦେଵଗଂଧର୍ଵଦାନଵାଃ ।
ନୈଵସୀତାଂପ୍ରଦାସ୍ୟାମିସର୍ଵଲୋକଭୟାଦପି ॥ 2 ॥
ତ୍ଵଂତୁସୌମ୍ୟପରିତ୍ରସ୍ତୋହରିଭିର୍ନିର୍ଜିତୋଭୃଶମ୍ ।
ପ୍ରତିପ୍ରଦାନମଦ୍ୟୈଵସୀତାୟାସ୍ସାଧୁମନ୍ୟସେ ॥ 3 ॥
କୋହିନାମସପତ୍ନୋମାଂସମରେଜେତୁମର୍ହତି ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵାପରୁଷଂଵାକ୍ୟଂରାଵଣୋରାକ୍ଷସାଧିପଃ ॥ 4 ॥
ଆରୁରୋହତତଶ୍ରଶୀମାନ୍ ପ୍ରାସାଦଂହିମପାଂଡୁରମ୍ ।
ବହୁତାଲସମୁତ୍ସେଧଂରାଵଣୋଽଥଦିଦୃକ୍ଷ୍ୟା ॥ 5 ॥
ତାଭ୍ୟାଂଚରାଭ୍ୟାଂସହିତୋରାଵଣଃକ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ।
ପଶ୍ୟମାନସ୍ସମୁଦ୍ରଂଚପର୍ଵତାଂଶ୍ଚଵନାନିଚ ॥ 6 ॥
ଦଦର୍ଶପୃଥିଵୀଦେଶଂସୁସଂପୂର୍ଣଂପ୍ଲଵଂଗମୈଃ ।
ତଦପାରମସଂଖ୍ଖ୍ୟେୟଂଵାନରାଣାଂମହଦ୍ବଲମ୍ ।
ଅଲୋକ୍ୟରାଵଣୋରାଜାପରିପପ୍ରଚ୍ଛସାରଣମ୍ ॥ 7 ॥
ଏଷାଂଵାନରମୁଖ୍ୟାନାଂକେଶୂରାଃକେମହାବଲାଃ ।
କେପୂର୍ଵମଭିଵର୍ତଂତେମହୋତ୍ସାହାସ୍ସମଂତତଃ ॥ 8 ॥
କେଷାଂଶୃଣୋତିସୁଗ୍ରୀଵଃକେଵାୟୂଥପୟୂଥପାଃ ।
ସାରଣାଚକ୍ଷ୍ଵତତ୍ତ୍ଵେନକେପ୍ରଧାନାଃପ୍ଲଵଂଗମାଃ ॥ 9 ॥
ସାରଣୋରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟଵଚନଂପରିପୃଚ୍ଛତଃ ।
ଆଚଚକ୍ଷେଽଥମୁଖ୍ୟଜ୍ଞୋମୁଖ୍ୟାଂସ୍ତାଂସ୍ତୁଵନୌକସଃ ॥ 10 ॥
ଏଷୟୋଽଭିମୁଖୋଲଂକାଂନର୍ଦଂସ୍ତିଷ୍ଠତିଵାନରଃ ।
ୟୂଥପାନାଂସହସ୍ରାଣାଂଶତେନପରିଵାରିତଃ ॥ 11 ॥
ୟସ୍ୟଘୋଷେଣମହତାସପ୍ରାକାରାସତୋରଣା ।
ଲଂକାପ୍ରଵେପତେସର୍ଵାସଶୈଲଵନକାନନା ॥ 12 ॥
ସର୍ଵଶାଖାମୃଗେଂଦ୍ରସ୍ୟସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟମହାତ୍ମନଃ ।
ବଲାଗ୍ରେତିଷ୍ଠତେଵୀରୋନୀଲୋନାମୈଷୟୂଥପଃ ॥ 13 ॥
ବାହୂପ୍ରଗୃହ୍ୟୟଃପଦ୍ ଭ୍ୟାଂମହୀଂଗଚ୍ଛତିଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ଲଂକାମଭିମୁଖଃକ୍ରୋଧାଦଭୀକ୍ଷ୍ଣଂଚଵିଜୃଂଭତେ ॥ 14 ॥
ଗିରିଶୃଂଗପ୍ରତୀକାଶଃପଦ୍ମକିଂଜଲ୍କସନ୍ନିଭଃ ।
ସ୍ପୋଟୟତ୍ୟଭିସଂରବ୍ଧୋଲାଂଗୂଲଂଚପୁନଃପୁନଃ ॥ 15 ॥
ୟସ୍ୟଲାଂଗୂଲଶବ୍ଦେନସ୍ଵନଂତିପ୍ରଦିଶୋଦଶ ।
ଏଷଵାନରରାଜେନସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିଷେଚିତଃ ॥ 16 ॥
ୟୌଵରାଜ୍ୟେଽଂଗଦୋନାମତ୍ଵାମାହ୍ଵୟତିସଂୟୁଗେ ॥ 17 ॥
ଵାଲିନସ୍ସଦୃଶଃପୁତ୍ରସ୍ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟସଦାପ୍ରିୟଃ ।
ରାଘଵାର୍ଥେପରାକ୍ରାଂତଶ୍ଶକ୍ରାର୍ଥେଵରୁଣୋୟଥା ॥ 18 ॥
ଏତସ୍ୟସାମତିସ୍ସର୍ଵାୟଦ୍ଦୃଷ୍ଟାଜନକାତ୍ମଜା ।
ହନୂମତାଵେଗଵତାରାଘଵସ୍ୟହିତୈଷିଣା ॥ 19 ॥
ବହୂନିଵାନରେଂଦ୍ରାଣାମେଷୟୂଥାନିଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ପରିଗୃହ୍ୟାଭିୟାତିତ୍ଵାଂସ୍ଵେନାନୀକେନମର୍ଦିତୁମ୍ ॥ 20 ॥
ଅନୁଵାଲିସୁତସ୍ୟାପିବଲେନମହତାଽଵୃତଃ ।
ଵୀରସ୍ତିଷ୍ଠତିସଂଗ୍ରାମେସେତୁହେତୁରୟଂନଲଃ ॥ 21 ॥
ୟେତୁଵିଷ୍ଟଭ୍ୟଗାତ୍ରାଣିକ୍ଷ୍ଵେଲୟଂତିନଦଂତିଚ ।
ଉତ୍ଥାୟଚଵିଜୃଂଭଂତେକ୍ରୋଧେନହରିପୁଂଗଵାଃ ॥ 22 ॥
ଏତେଦୁଷ୍ପ୍ରସହାଘୋରାଶ୍ଚଂଡାଶ୍ଚଂଡପରାକ୍ରମାଃ ।
ଅଷ୍ଟୌଶତସହସ୍ରାଣିଦଶକୋଟିଶତାନିଚ ॥ 23 ॥
ୟଏନମନୁଗଚ୍ଛଂତିଵୀରାଶ୍ଚଂଦନଵାସିନଃ ।
ଏଷୈଵାଶଂସତେଲଂକାଂସ୍ଵେନାନୀକେନମର୍ଦିତୁମ୍ ॥ 24 ॥
ଶ୍ଵେତୋରଜତସଂକାଶଶ୍ଚପଲୋଭୀମଵିକ୍ରମଃ ।
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଵାନରଶ୍ଶୂରସ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 25 ॥
ତୂର୍ଣଂସୁଗ୍ରୀଵମାଗମ୍ୟପୁନର୍ଗଚ୍ଛତିସତ୍ଵରଃ ।
ଵିଭଜନ୍ଵାନରୀଂସେନାମନୀକାନିପ୍ରହର୍ଷୟନ୍ ॥ 26 ॥
ୟଃପୁରାଗୋମତୀତୀରେରମ୍ୟଂପର୍ୟେତିପର୍ଵତମ୍ ।
ନାମ୍ନାସଂକୋଚନୋନାମନାନାନଗୟୁତୋଗିରିଃ ॥ 27 ॥
ତତ୍ରରାଜ୍ୟଂପ୍ରଶାସ୍ତ୍ୟେଷକୁମୁଦୋନାମୟୂଥପଃ ।
ୟୋଽସୌଶତସହସ୍ରାଣିସହସ୍ରଂପରିକର୍ଷତି ॥ 28 ॥
ୟସ୍ୟଵାଲାବହୁଵ୍ୟାମାଦୀର୍ଘଲାଂଗୂଲମାଶ୍ରିତା ।
ତାମ୍ରାପୀତାସ୍ସୀତାଶ୍ଶ୍ଵେତାଃପ୍ରକୀର୍ଣାଘୋରଦର୍ଶନା ॥ 29 ॥
ଅଦୀନୋରୋଷଣଶ୍ଚଂଡସ୍ସଂଗ୍ରାମମଭିକାଙ୍ କ୍ଷତି ।
ଏଷୋଽପ୍ୟାଶଂସତେଲଂକାଂସ୍ଵେନାନୀକେନମର୍ଦିତୁମ୍ ॥ 30 ॥
ୟସ୍ତ୍ଵେଷସିଂହସଂକାଶଃକପିଲୋଦୀର୍ଘଲୋଚନଃ ।
ନିଭୃତଃପ୍ରେକ୍ଷତେଲଂକାଂଦିଧକ୍ଷନ୍ନିଵଚକ୍ଷୁଷା ॥ 31 ॥
ଵିଂଧ୍ୟଂକୃଷ୍ଣଗିରିଂସହ୍ୟଂପର୍ଵତଂଚସୁଦର୍ଶନମ୍ ।
ରାଜନ୍ସତତମଧ୍ୟାସ୍ତେରଂଭୋନାମୟୂଥପଃ ॥ 32 ॥
ଶତଂଶତସହାସ୍ରାଣାଂତ୍ରିଂଶଚ୍ଚହରିପୁଂଗଵାଃ ।
ୟମେତେଵାନରାଶ୍ଶୂରାଶ୍ଚଂଡାଶ୍ଚଂଡପରାକ୍ରମାଃ ॥ 33 ॥
ପରିଵାର୍ୟାନୁଗଚ୍ଛଂତିଲଂକାଂମର୍ଦିତୁମୋଜସା ।
ୟସ୍ତୁକର୍ଣୌଵିଵୃଣୁତେଜୃଂବତେଚପୁନଃପୁନଃ ।
ନଚସଂଵିଜତେମୃତ୍ୟୋର୍ନଚୟୁଦ୍ଧାଦ୍ଵିଧାଵତି ॥ 34 ॥
ନ ଚ ସମ୍ଵିଜତେ ମୃତ୍ୟୋର୍ ନ ଚ ୟୂଥାଦ୍ ଵିଧାଵତି ।
ପ୍ରକଂପତେ ଚ ରୋଷେନ ତିର୍ୟକ୍ଚ ପୁନରୀକ୍ଷତେ ॥ 35 ॥
ମହାଜଵୋଵୀତଭୟୋରମ୍ୟଂସାଲ୍ଵେୟପର୍ଵତମ୍ ।
ରାଜନ୍ସତତମଧ୍ୟାସ୍ତେଶରଭୋନାମୟୂଥପଃ ॥ 36 ॥
ଏତସ୍ୟବଲିନସ୍ସର୍ଵେଵିହାରାନାମୟୂଥପାଃ ।
ରାଜନ୍ ଶତସହସ୍ରାଣିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ତଥୈଵଚ ॥ 37 ॥
ରାଜନ୍ ଶତ ସହସ୍ରାଣି ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ ତଥୈଵ ଚ ।
ୟସ୍ ତୁ ମେଘ ଇଵ ଆକାଶଂ ମହାନ୍ ଆଵୃତ୍ୟ ତିଷ୍ଠତି ॥ 38 ॥
ଭେରୀଣାମିଵସନ୍ନାଦୋୟସ୍ୟୈଷଶ୍ରୂୟତେମହାନ୍ ।
ଘୋଷଶ୍ଶାଖାମୃଗେଂଦ୍ରାଣାଂସଂଗ୍ରାମମଭିକାଂକ୍ଷିତାମ୍ ॥ 39 ॥
ଏଷପର୍ଵତମଧ୍ୟାସ୍ତେପାରିୟାତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ୟୁଦ୍ଧେଦୁଷ୍ପ୍ରସହୋନିତ୍ୟଂପନସୋନାମୟୂଥପଃ ॥ 40 ॥
ଏନଂଶତସହସ୍ରାଣାଂଶତାର୍ଧଂପର୍ୟୁପାସତେ ।
ୟୂଥପାୟୂଥପଶ୍ରେଷ୍ଠଂୟେଷାଂୟୂଥାନିଭାଗଶଃ ॥ 41 ॥
ୟୂଥପା ୟୂଥପ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ୟେଷାଂ ୟୂଥାନି ଭାଗଶଃ ।
ୟସ୍ ତୁ ଭୀମାଂ ପ୍ରଵଲ୍ଗଂତୀଂ ଚମୂଂ ତିଷ୍ଠତି ଶୋଭୟନ୍ ॥ 42 ॥
ଏଷଦର୍ଦରସଂକାଶୋଵିନତୋନାମୟୂଥପଃ ।
ପିବଂଶ୍ଚରତିପର୍ଣାସାଂନଦୀନାମୁତ୍ତମାଂନଦୀମ୍ ॥ 43 ॥
ଷଷ୍ଟିଶ୍ଶତସହସ୍ରାଣିବଲମସ୍ୟପ୍ଲଵଂଗମାଃ ॥ 44 ॥
ତ୍ଵାମାହ୍ଵୟତିୟୁଦ୍ଧାୟକ୍ରୋଧନୋନାମୟୂଧପଃ ।
ଵିକ୍ରାଂତାବଲଵଂତଶ୍ଚୟଥାୟୂଥାନିଭାଗଶଃ ॥ 45 ॥
ୟସ୍ତୁଗୈରିକଵର୍ଣାଭଂଵପୁଃପୁଷ୍ୟତିଵାନରଃ ।
ଅଵମତ୍ୟସଦାସର୍ଵାନ୍ଵାନରାନ୍ବଲଦର୍ପିତାନ୍ ॥ 46 ॥
ଗଵୟୋନାମତେଜସ୍ଵୀତ୍ଵାଂକ୍ରୋଧାଦଭିଵର୍ତତେ ।
ଏନଂଶତସହସ୍ରାଣିସପ୍ତତିଃପର୍ୟୁପାସତେ ।
ଏଷୈଵାଶଂସତେଲଂକାଂସ୍ଵେନାନୀକେନମର୍ଦିତୁମ୍ ॥ 47 ॥
ଏତେଦୁଷ୍ପ୍ରସହାଘୋରାବଲିନଃକାମରୂପିଣଃ ।
ୟୂଥପାୟୂଥପଶ୍ରେଷ୍ଠାମେଷାଂୟୂଥାନିଭାଗଶଃ ॥ 48 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
