ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତସ୍ୟାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ହରିପୁଂଗଵଃ ।
ଦୁଃଖାଦ୍ଦୁଃଖାଭିଭୂତାୟା ସ୍ସାଂତ୍ଵମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଅହଂ ରାମସ୍ୟ ସଂଦେଶାଦ୍ଦେଵି ଦୂତସ୍ତଵାଗତଃ ।
ଵୈଦେହି କୁଶଲୀ ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଚ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ୟୋ ବ୍ରହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦ ଵେଦଵିଦାଂଵରଃ ।
ସ ତ୍ଵାଂ ଦାଶରଥୀ ରାମୋ ଦେଵି କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 3 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାତେଜା ଭର୍ତୁସ୍ତେଽନୁଚରଃ ପ୍ରିୟଃ ।
କୃତଵାନ୍ଶୋକସଂତପ୍ତଶ୍ଶିରସା ତେଽଭିଵାଦନମ୍ ॥ 4 ॥
ସା ତୟୋଃ କୁଶଲଂ ଦେଵୀ ନିଶମ୍ୟ ନରସିଂହୟୋଃ ।
ପ୍ରୀତିସଂହୃଷ୍ଟସର୍ଵାଂଗୀ ହନୁମଂତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 5 ॥
କଲ୍ୟାଣୀ ବତ ଗାଥେୟଂ ଲୌକିକୀ ପ୍ରତିଭାତି ମା ।
ଏତି ଜୀଵଂତମାନଂଦୋ ନରଂ ଵର୍ଷଶତାଦପି ॥ 6 ॥
ତୟା ସମାଗତେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରୀତିରୁତ୍ପାଦିତାଽଦ୍ଭୁତା ।
ପରସ୍ପରେଣ ଚାଲାପଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତୌ ତୌ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ ॥ 7 ॥
ତସ୍ୟାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ହରିୟୂଥପଃ ।
ସୀତାୟାଶ୍ଶୋକଦୀନାୟାସ୍ସମୀପମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 8 ॥
ୟଥା ୟଥା ସମୀପଂ ସ ହନୁମାନୁପସର୍ପତି ।
ତଥା ତଥା ରାଵଣଂ ସା ତଂ ସୀତା ପରିଶଂକତେ ॥ 9 ॥
ଅହୋ ଧିଗ୍ଦୁଷ୍କୃତମିଦଂ କଥିତଂ ହି ୟଦସ୍ୟ ମେ ।
ରୂପାଂତରମୁପାଗମ୍ୟ ସ ଏଵାୟଂ ହି ରାଵଣଃ ॥ 10 ॥
ତାମଶୋକସ୍ୟ ଶାଖାଂ ସା ଵିମୁକ୍ତ୍ଵା ଶୋକକର୍ଶିତା ।
ତସ୍ୟାମେଵାନଵଦ୍ୟାଂଗୀ ଧରଣ୍ୟାଂ ସମୁପାଵିଶତ୍ ॥ 11 ॥
ହନୁମାନପି ଦୁଃଖାର୍ତାଂ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୟମୋହିତାମ୍ ।
ଅଵଂଦତ ମହାବାହୁସ୍ତତସ୍ତାଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 12 ॥
ସା ଚୈନଂ ଭୟଵିତ୍ରସ୍ତା ଭୂୟୋ ନୈଵାଭ୍ୟୁଦୈକ୍ଷତ ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଂଦମାନଂ ତୁ ସୀତା ଶଶିନିଭାନନା ॥ 13 ॥
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଧୀର୍ଘମୁଚ୍ଛଵସ୍ୟ ଵାନରଂ ମଧୁରସ୍ଵରା ।
ମାୟାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାୟାଵୀ ୟଦି ତ୍ଵଂ ରାଵଣସ୍ସ୍ଵୟମ୍ ॥ 14 ॥
ଉତ୍ପାଦୟସି ମେ ଭୂୟସ୍ସଂତାପଂ ତନ୍ନ ଶୋଭନମ୍ ।
ସ୍ଵଂ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ରୂପଂ ୟଃ ପରିଵ୍ରାଜକରୂପଧ୍ରୁତ୍ ।
ଜନସ୍ଥାନେ ମୟା ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ସ ଏଵାସି ରାଵଣଃ ॥ 15 ॥
ଉପଵାସକୃଶାଂ ଦୀନାଂ କାମରୂପ ନିଶାଚର ।
ସଂତାପୟସି ମାଂ ଭୂୟସ୍ସଂତପ୍ତାଂ ତନ୍ନ ଶୋଭନମ୍ ॥ 16 ॥
ଅଥଵା ନୈତଦେଵଂ ହି ୟନ୍ମୟା ପରିଶଂକିତମ୍ ॥ 17 ॥
ମନସୋ ହି ମମ ପ୍ରୀତିରୁତ୍ପନ୍ନା ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍ ।
ୟଦି ରାମସ୍ୟ ଦୂତସ୍ତ୍ଵମାଗତୋ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ତେ ॥ 18 ॥
ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରିୟା ରାମକଥା ହି ମେ ।
ଗୁଣାନ୍ରାମସ୍ୟ କଥୟ ପ୍ରିୟସ୍ୟ ମମ ଵାନର ॥ 19 ॥
ଚିତ୍ତଂ ହରସି ମେ ସୌମ୍ୟ ନଦୀକୂଲଂ ୟଥା ରୟଃ ।
ଅହୋ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ୟ ସୁଖତା ୟାହମେଵଂ ଚିରାହୃତା ॥ 20 ॥
ପ୍ରେଷିତଂ ନାମ ପଶ୍ୟାମି ରାଘଵେଣ ଵନୌକସମ୍ ।
ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ୟଦ୍ୟହଂ ଵୀରଂ ରାଘଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ 21 ॥
ପଶ୍ୟେୟଂ ନାଵସୀଦେୟଂ ସ୍ଵପ୍ନୋଽପି ମମ ମତ୍ସରୀ ।
ନାହଂ ସ୍ଵପ୍ନମିମଂ ମନ୍ୟେ ସ୍ଵପ୍ନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ଵାନରମ୍ ॥ 22 ॥
ନ ଶକ୍ୟୋଽଭ୍ୟୁଦୟଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚାଭ୍ୟୁଦୟୋ ମମ ।
କିନ୍ନୁ ସ୍ୟାଚିତ୍ତମୋହୋଽୟଂ ଭଵେଦ୍ଵାତଗତିସ୍ତ୍ଵିୟମ୍ ॥ 23 ॥
ଉନ୍ମାଦଜୋ ଵିକାରୋ ଵା ସ୍ୟାଦିୟଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣିକା ।
ଅଥଵା ନାୟମୁନ୍ମାଦୋ ମୋହୋଽପ୍ୟୁନ୍ମାଦଲକ୍ଷଣଃ ॥ 24 ॥
ସଂବୁଧ୍ୟେ ଚାହମାତ୍ମାନମିୟଂ ଚାପି ଵନୌକସମ୍ ।
ଇତ୍ୟେଵଂ ବହୁଧା ସୀତା ସଂପ୍ରଧାର୍ୟ ବଲାବଲମ୍ ॥ 25 ॥
ରକ୍ଷସାଂ କାମରୂପତ୍ଵାନ୍ମେନେ ତଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍ ।
ଏତାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ତଦା କୃତ୍ଵା ସୀତା ସା ତନୁମଧ୍ୟମା ॥ 26 ॥
ନ ପ୍ରତିଵ୍ୟାଜହାରାଥ ଵାନରଂ ଜନକାତ୍ମଜା ।
ସୀତାୟାଶ୍ଚିଂତିତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 27 ॥
ଶ୍ରୋତ୍ରାନୁକୂଲୈର୍ଵଚନୈସ୍ତଦା ତାଂ ସଂପ୍ରହର୍ଷୟତ୍ ।
ଆଦିତ୍ୟ ଇଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଲୋକକାଂତଶ୍ଶଶୀ ୟଥା ॥ 28 ॥
ରାଜା ସର୍ଵସ୍ୟ ଲୋକସ୍ୟ ଦେଵୋ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ୟଥା ।
ଵିକ୍ରମେଣୋପପନ୍ନଶ୍ଚ ୟଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାୟଶାଃ ॥ 29 ॥
ସତ୍ୟଵାଦୀ ମଧୁରଵାଗ୍ଦେଵୋ ଵାଚସ୍ପତିର୍ୟଥା ।
ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗ ଶ୍ରୀମାନ୍ କଂଦର୍ପ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍ ॥ 30 ॥
ସ୍ଥାନକ୍ରୋଧଃ ପ୍ରହର୍ତା ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଲୋକେ ମହାରଥଃ ।
ବାହୁଚ୍ଛାୟାମଵଷ୍ଟବ୍ଧୋ ୟସ୍ୟ ଲୋକୋ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 31 ॥
ଅପକୃଷ୍ୟାଶ୍ରମପଦାନ୍ମୃଗରୂପେଣ ରାଘଵମ୍ ।
ଶୂନ୍ୟେ ୟେନାପନୀତାସି ତସ୍ୟ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ୟତ୍ଫଲମ୍ ॥ 32 ॥
ନ ଚିରାଦ୍ରାଵଣଂ ସଂଖ୍ୟେ ୟୋ ଵଧିଷ୍ୟତି ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ରୋଷପ୍ରମୁକ୍ତୈରିଷୁଭିର୍ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିରିଵ ପାଵକୈଃ ॥ 33 ॥
ତେନାହଂ ପ୍ରେଷିତୋ ଦୂତ ସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଗତଃ ।
ତ୍ଵଦ୍ଵିୟୋଗେନ ଦୁଃଖାର୍ତ ସ୍ସ ତ୍ଵାଂ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 34 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାତେଜାସ୍ସୁମିତ୍ରାନଂଦଵର୍ଧନଃ ।
ଅଭିଵାଦ୍ୟ ମହାବାହୁସ୍ସ ତ୍ଵାଂ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 35 ॥
ରାମସ୍ୟ ଚ ସଖା ଦେଵି ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନାମ ଵାନରଃ ।
ରାଜା ଵାନରମୁଖ୍ୟାନାଂ ସ ତ୍ଵାଂ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 36 ॥
ନିତ୍ୟଂ ସ୍ମରତି ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ସସୁଗ୍ରୀଵ ସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ଦିଷ୍ଟ୍ୟା ଜୀଵସି ଵୈଦେହି ରାକ୍ଷସୀଵଶମାଗତା ॥ 37 ॥
ନଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସେ ରାମଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍ ।
ମଧ୍ୟେ ଵାନରକୋଟୀନାଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚାମିତୌଜସମ୍ ॥ 38 ॥
ଅହଂ ସୁଗ୍ରୀଵସଚିଵୋ ହନୁମାନ୍ନାମ ଵାନରଃ ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନଗରୀଂ ଲଂକାଂ ଲଂଘୟିତ୍ଵା ମହୋଦଧିମ୍ ॥ 39 ॥
କୃତ୍ଵା ମୂର୍ଧ୍ନି ପଦନ୍ୟାସଂ ରାଵଣସ୍ୟ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।
ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୁପୟାତୋଽହଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ୟ ପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 40 ॥
ନାହମସ୍ମି ତଥା ଦେଵି ୟଥା ମାମଵଗଚ୍ଛସି ।
ଵିଶଂକା ତ୍ୟଜ୍ୟତାମେଷା ଶ୍ରଦ୍ଧତ୍ସ୍ଵ ଵଦତୋ ମମ ॥ 41 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
